Кога легендарниот режисер Спајк Ли одлучи да направи биографски филм за Малколм Икс во 1992 година, немаше поим дека неговото творештво ќе стане пионер во светот на киното, градејќи мостови што претходно не постоеле.
Приказната за снимањето на филмот „Малколм Икс“, во кој Дензел Вашингтон ја оствари една од улогите во својата кариера, крие една од најинтересните анегдоти во историјата на киното. Имено, ова беше првиот долгометражен, недокументарен филм во историјата на кој му беше дозволено да снима во светиот град Мека, место каде што влезот на немуслиманите е строго забранет.
„Луда идеја“ и посебна дозвола
Спајк Ли беше свесен дека клучните сцени од филмот – хаџот што засекогаш го промени погледот на светот на Малколм Икс – не можеа да се снимаат во студио. Неговата, како што самиот ја нарече, „луда идеја“ да ги однесе камерите директно во срцето на Саудиска Арабија бараше дипломатско чудо.
Бидејќи самиот режисер не можеше да влезе во градот, Ли постави преседан. Ангажира филмска екипа составена исклучиво од муслимани. Највисокиот исламски суд во Саудиска Арабија на крајот даде зелено светло, не поради самиот режисер, туку од длабока почит кон важноста што Малколм Икс ја имаше во ширењето и разбирањето на исламот низ целиот свет.
„Не можевме да ги лажираме тие огромни толпи. Ниту еден буџет не можеше да го направи тоа. Тоа му даде на филмот тоа посебно чувство на автентичност што ни беше потребно“, се присети Спајк Ли во интервју што го даде за Variety пред неколку години.
Три децении до прикажувањето во Саудиска Арабија
За Ли, клучно беше да го фати моментот кога Малколм Икс, пишувајќи ја својата автобиографија, опишува средба со муслимани чии „очи беа најсини од сите“. Токму во Мека, меѓу милиони луѓе од сите раси, Малколм сфати дека неговите претходни радикални верувања се погрешни и ги прифати универзалните пораки за единство и братство. Преку овие автентични кадри, филмот успеа да ја пренесе таа духовна трансформација на начин што остана длабоко врежан во меморијата на публиката.
Иако филмот е направен со благослов на религиозните власти, се случи необична ситуација. Потребни беа дури триесет години за „Малколм Икс“ официјално и јавно да биде прикажан во кината во Саудиска Арабија, што се случи во 2022 година.
Тој историски момент конечно дојде на Меѓународниот филмски фестивал во Џеда, каде што Спајк Ли лично го претстави своето ремек-дело. За режисерот и екипата, ова беше моментот кога кругот конечно се затвори – филм што ги славеше универзалните теми на трансформација и вера се врати таму каде што беше упатена неговата најмоќна порака.
Денес, „Малколм Икс“ стои не само како ремек-дело на уметноста, туку и како потсетник за тоа како уметноста може да ги премости културните разлики и да добие пристап таму каде што вратите останале затворени за другите.
