Наша Колумна

Политиката постојано и низ целата историја на мислата се движела помеѓу два пола: таа била замислена како извор на поредок, ред и општото добро, но и како потенцијална закана за слободата и правдата. Во овој биполарен пристап, или во центарот на ова амбивалентно разбирање, со право се прашуваме: Дали политиката е инструмент на доброто, затоа што го регулира заедничкиот живот, или, во зависност од рацете во кои се наоѓа, или поточно, од оние на власт и моќните, станува средство за доминација и уништување?

Многумина денес ја гледаат политиката како извор на непроценлива корист и инструмент за лично збогатување, како што би рекол еден мој пријател: „Партијата е како вашата компанија, каде што можете да заработите многу пари без да плаќате придонеси, затоа искористете ја“.

Големите мислители низ историјата ја гледале политиката поинаку. Читајќи ја „Мукаддима“, забележуваме дека големиот Ибн Халдун ((1332–1406) тргнува од идејата дека човекот по природа е општествено суштество кое постои само во рамките на заедницата. Власта, односно политиката, е неопходна за одржување на редот и заштитата. Но, Ибн Халдун јасно го нагласува цикличниот карактер на политичките поредоци: власта се раѓа и се зајакнува преку солидарност (ʿasabijja), но со текот на времето таа корумпира, ја губи правдата и се претвора во тиранија. Политиката е затоа неопходна, но по својата природа кревка – во најдобар случај носи стабилност и развој, а во најлош случај се претвора во инструмент на насилство. (Мора да кажеме дека Ибн Халдун е основач на социологијата, многу подоцна ќе се појави Диркем, Контт и др. кој се наведуваа во „Западните“ литератури како „татковци“ на социологијата). Во „Државата“ Платон ја застапува идејата дека политиката мора да ја водат „кралеви-филозофи“, но неговата визија носи и опасност од елитизам – идејата за доброто, политиката се претвора во дегенерација и тиранија. Аристотел, од друга страна, во „Политика“ го гледа човекот како zoon politikon – суштество кое го остварува својот целосен потенцијал само во политичка заедница. За него, политиката е природна и неопходна, но може да стане и извор на неправда кога се спроведува во интерес на малкуте луѓе, а не на целиот полис.

Хегел, во „Филозофијата на правото“, ја смета државата за „остварување на моралната идеја“ – највисоката форма на слобода преку рационални институции. Сепак, таа реализација вклучува конфликт и „лукавост на умот“, во која посебните интереси се спојуваат во универзалната рационалност. Диркем, од друга страна, ја гледа политиката како општествен факт: таа го изразува колективниот морал и обезбедува солидарност, но во исто време може да ја сруши општествената кохезија ако служи на посебни интереси.

Во современата теорија, Хана Арент во „За човечката состојба“ прави разлика помеѓу политичкото дејствување и насилството: политиката е простор на слобода, заедничко дејствување и дискусија, додека насилството започнува таму каде што завршува политиката. Џон Ролс, во „Теоријата на правдата“, го враќа нормативниот идеал: политиката, ако е праведна, мора да обезбеди еднаквост и слобода преку „принципот на разликата“ и праведната распределба на добрата.

Ибн Баџе претставува речиси спротивна перспектива. Во своите дела, особено во „Тадбир ал-мутавахид“ („Начинот на осамениот“), тој ја разгледува улогата на поединецот во општество кое е корумпирано и неправедно. Ако политиката не се стреми кон совршенство, туку се претвора во перверзија и тиранија, единствениот можен излез е повлекување и зачувување на сопствената морална и интелектуална автономија. Затоа, политиката е потенцијално токсична средина што може да го спречи човекот да ја постигне сопствената цел.

Ако ги споредиме овие автори, ќе видиме опсег: од историската неопходност на политиката на Халдун, преку теолошката сублимност на државата на Хегел, до социолошката неопходност на Диркем и повлекувањето на Ибн Баџа од политичкиот живот. Дополнително, реалистичката политичка теорија на Макијавели отвора трета димензија: политиката како вештина за одржување на моќ, честопати надвор од моралните критериуми. Истата тензија се манифестира во сите овие перспективи: политиката е неопходна, но не е добра сама по себе. Таа е инструмент чии последици зависат од тоа како е обликувана и во чии раце е. Може да биде простор на слобода (Арендт), реализација на универзалниот дух (Хегел), зачувување на редот (Хобс) или општото добро (Русо, Аристотел). Но, може да биде и простор на тиранија (Ибн Халдун, Макијавели), корупција (Ибн Баџа) или сеприсутна контрола (Фуко).

Првиот муслимански политички поредок, халифатската заедница, се темелел на принципот на „шура“ (консултација) и идејата дека врховниот суверен е секогаш Аллах (Бог, Гопсод), додека човекот е само халифа (намесник). Ал-Маварди во „Ал-Ахкам ас-Султанија“ ја дефинира целта на власта како зачувување на религијата и праведен поредок. Ибн Тејмија, од друга страна, нагласува дека „праведната влада, дури и ако е неверничка, е подобра од неправдата и анархијата“.

Во современата исламска мисла се појавува опсег: од Хасан ал-Бана и Саид Кутб, кои ја гледале политиката како комплетен исламски систем, до реформисти како Фазлур Рахман и Абдулазиз Сашедин, кои го нагласуваат духот на шеријатските цели (макасид ал-шерија) – правда, милост и зачувување на човечкото достоинство.

Во сите овие перспективи, политиката се покажува како меч со две острици. Тоа е неизбежно – според Аристотел, човекот е политичко битие, а во исламската традиција, халифата (власта, владарот) е одговорен пред Аллах ( Бога, Господ)  за народот, за светот – но неговата вредност зависи од тоа во чии раце е и на какви цели служи.

Политиката, тогаш, не е ниту инхерентно добра ниту инхерентно лоша. Таа е доверба и инструмент. Кога служи на правдата, солидарноста и слободата – таа е извор на доброто. Кога се претвора во самоволие, насилство и посебен интерес – таа станува извор на злото. Токму затоа филозофијата, теологијата и социологијата со векови предупредуваат: границата помеѓу еманципацијата и тиранијата никогаш не е трајно обезбедена и затоа политиката мора да остане постојан предмет на етички и критички осврт. Затоа, политиката е нужно зло без кое се не може, ако политичарите не се морални или ако се корумпирани, или политиката е извор на добро кога служи на правдата, солидарноста и слободата, а тоа е кога политиката ја водат морални, доблесни и карактерни луѓе.

Академик проф. д-р Мухамед Шемоски

Пишува: Д-р Шемоски: Геноцид во Сребреница, негирање е соучесништво

Човекот како најсовршено битие на Земјата како  Sui generis створено од Сворителот, покрај сите привилегии кои му ги подарил Сворителот има и свои одговорности. Од милијарди светови во космосот, Земјата е еден како најситен дел од тие светови, во тој најситен простор човекот е едно од најситните делови на тој најмал свет, па можеме да си замислиме колку е мал во однос на сите милијарди светови. Така мал и неприметлив во однос на големината и пространоста на Земјата, човекот е почастен да биде намесник, управител (халифа) на таа Земја. Од толку голема чест и предност кој ги има човекот во однос на другите створениа, човекот со своите постапки и дејствувања може да падне во најниските светови, односно да биде и на понизок степен од животните. Сворителот го сворел човекот, потоа човечкиот род го поделил на различити народи и јазици, да комуницираат, да се спознаваат, да учат едни од други тоа што е добро и тоа што вреди. Наместо така, луѓето едни другите ги надвалдуваат, освојуваат, обесправуваат и на крајот ги убиваат затоа што во некои сегменти од животот се поинакви од другите, поинаква вера, култура, традициа, обичај и сл. Поинаквата култура, вера и традиција не го прави човекот да небиде човек, да сакал Сворителот би ги направел сите да бидат во една вера, различитоста е Негова одлука. Затоа човекот без оглед на разликте и понатаму има право на живот, затоа што правото на живот е на врвот на скалата од вредностите и правата кој човекот ги ужива и по Аллаховите (Господовите) и по човечките закони. Право на живот е недоприливо право.

Покрај сите напредувања на човекот, покрај сите модерни конвенции  за човекови права, во таканараченеиот најразивен дел од светот, на самиот крај од ХХ век, пред очите на сите заговорници на човековите права, пред очите на модерниот, цивилизациски и напреден свет се почини Геноцид на еден народ на тлото од таа модерна и напредна Европа, Геноцид кој има свои починители. Погрешно е да се употребува терминот „ се случи“, може да се случи сообраќајна несреќа, поплава, пожар или нешто случајно, а Геноцидот во Сребреница не се случи, не е случаен, туку е систематски припремен и се изврши од сторители односно починители. Геноцид по меѓународните права подразбира и конкретна намера (mens rea) да се уништи една група биолошки na најекстремниот – најдрастичен по интензитет, често најбрутален во однос на методите и најкатастрофалниот во однос на последиците – форма на верска,расна или друга дискриминација.  Покрај биолошкото искоренување на групните жртви, се бришат и препознатливи траги од нејзината материјална и духовна култура (kulturocid), т.е. нејзиното целосно биоантрополошко и социоантрополошко битие биде уништено. Баш тоа се направи во Сребреница. Плански, систематски и организирано уништување, раселување и бришење на сите трагови од еден народ, со однпаред ископани масовни јами кои по Геноцидот ке бидат сместени жртвите, односно масовни гробници, а причината е само затоа што се Бошњаци и припѓаат на друга религија од злобниците. ( Ова го потврди и Меѓународниот суд во Хаг).

Ах, тој модерен и напреден свет…. Ги прекри очите и ги затна ушите, да се не види и да се не слушни крикот, плачот и извикот на беспомошните деца, жени, мажи, стари… Во масовните горбници беа најдени и детски куклички, децата со се своите играчки беа убиени на најсуров начин и закопани. Исто така, од пронајдените во масовните гробници беа и делови од скелетот, односно коски од рацете врзани со жица…Сѐ е документирано, докажано, потврдено… Сите тие жртви имале свои приказни, свои планови, свои соништа, но злочинците им ги убиле. Секој нишан (надгробна плоча) во Меморијалниот центар во Поточари- Сребреница има посебна приказна. Кога ќе се дојде тука, настапува молк, тишина, како да времето застанува, како да слушаш повик за помош, како да ја слушаш нивната болка, како да ја слушаш нивната не кажана приказна.

Каде се злобниците !? Еден од нив е со понизно и сиромашно однесување, со лажни заби и растреперени раце, во затвор тој е обична сенка на надуениот маж во униформа од 1990-тите. Но, неговото (дури и) задоцнето осудување е важна победа за меѓународното право. Во време кога е можно систематски да се прогонуваат цели народи пред очите на целиот свет, без разлика дали се тоа Ујгурите во Кина, Тигрите во Етиопија, Рохинџите во Мјанмар или некои  во Сирија и Ирак, со пресудите за Геноцидот во Сребреница барем делумно прават задоволство дека злосторствата не можат да останат неказнети.

Многу луѓе, политичари, функционери не зборуват за Геноцидот, молчат, не сакаат да ги налутат новите политички пријатели од идеолошките наследници на Младиќ. Главните „херои“ од војните во Југославија денес се или мртви или во затвор. Но, идеологијата што ги извади на површина со распадот на Југославија сè уште постои. За Сребреница молчат, а негираат Геноцид  само криминалци, кукавици и нелуѓе. Тие всушност зборуваат лош јазик и зли намери. Тие се прават слепи, пред слеп не се става препрека. Општествената наука која се занимава со овие концепти е интердисциплинарна и вклучува знаења од областите на психологијата, социологијата, антропологијата, политичките науки, историјата и сродните истражувачки полиња. Замислете тогаш колку е тешко за едно дете да разбере зошто некој некому го одзел животот само затоа што има друго име или затоа што има различни верувања.

Затоа секој човек без обзира во што верува, не смее да молчи за Сребреница, ако е човек не смее да го минимизира Геноцидот или да го негира, негирањето е оправдување и соучесништво, или си човек или не си, изборот е твој.

Никогаш не сме да се заборави, и никогаш и никаде да се понови Сребреница.

Академик д-р Мухамед Шемоски / Dubai – Portal

Д-р Омер Џемали, д-р Мухамед Шемоски и Аби Мухтари

Вчера 24.05.2023 год. во Сараево по претходната изборна процедура и договореното мислење на Претседателството и Сенатот на Академијата, во просториите на Босанската академија на науките и уметностите „Кулин бан“ се одржа Изборно собрание на кое со тајно гласање беа избрани нови членови на Академијата. Помеѓу номинираните научници се најдоа и тројца наши граѓани од нашата земја кои своите научни дотигнувања ги оствариа во странство, но нивниот научни допринос е забележан од страна на Босанската академија на науките и уметностите.

Д-р Омер Џемали е роден во Тетово, учесник е на многу научни конференции со објавени стручни и научни трудови, тој е  директор на кардиохирургијата на Универзитетската клиника во Цирих и директор на градската болница Триемли во Цирих-Швајцарија. Тој едногласно е изберен за странски член на Академијата.

Д-р Мухамед Шемоски од Пласница, автор на неколку книги, учесник на многу меѓународни научни конференции, има објавено научни и стручни трудови во својата научна дисциплина, со својот широк диапазон во хуманистичките науки, привлече внимание и е едногласно изберен за член на Академијата, соработник, исто така едногласно е изберен за член на Сенатот на Академијата.

Аби Мухтари од Равен – Гостивар, дизајнер на конвенционални и дигитални медии, кои е инетрнационално етаблиран, креатор на многу интернационални брендови како во Швајцарија така и пошироко, како врвен уметник е едногласно изберен за почесен член.

На денот на повелбата на Кулин бан на 29 август годинава, кој воедно е и Ден на Босанската академија на науките и уметностите „Кулин бан“, во 13 часот во свечената сала Атриум во хотелот „ Европа“ во Сараево, со свечена церемонија ќе се одржи доделување на Повелбата на сите членови на Академијата.

Оваа вест е гордост за нашата земја, бидејќи имињата на овие тројца членови на Академијата се наоѓаат заедно со имињата на врвни научници од сите научни дисциплини и академски уметници. Во Босанската академија на науките и уметностите „Кулин бан“  член е од порано и нашиот угледен инетелктуалец Академик Ферид Мухиќ.

Секоја добра вест не радува сите, иначе д-р Мухамед Шемоски е и наш колумнист, искрено им честитаме на успехот и воедно им посакуваме уште поголеми успеси.

Пишува: Д-р Шемоски: Кичево го потполни рамазанскиот сјај

Едно летимично набљудување над Кичевскиот хоризонт во предвечеријето, реперкусијата на звукот од рамазанскиот топ, дополнително ја зачини вечерта со преубав зачин. Рамазанскиот топ кој е веќе традиција на многу градови каде што егзистираат муслиманите на Балканот па и пошироко, го означува почетокот на најблагородниот месец, месец на Аллахова милост (rahmeh), берикет (berekeh) и опростување на гревовите (magfireh).

Иначе, примарна задача на топовите е дехуманистичка, но Рамазанскиот топ како симбол на месецот Рамазан сигурно е симбол на мирот, љубовта, солидарноста и симбол на спојување на луѓето, затоа што така не учи нашата возвишена вера, и такви се пораките од благородниот месец Рамазан.  Тој најдобро ќе го сукусира заедничкиот живот на сите граѓани, и така ќе не потсети на помалку заборавениот заеднички соживот, почитување и толеранција, кои се неминовен фактор во мултинационалното, мултиконфесионалното и мултикултуралното општество како архетип. Кој ја почитува својата вера, ќе ги почитува и другите, кој не ја почитува својата вера, ќе му пречат и другите вери. Не навлегувајќи трансцендентално во теолошки и теозофски учења, кој во што и како верува, едно е многу важно, а тоа е да го почитивумае секое Господово створение.

Човекот како најсовршено битие има право и треба да трага, да истражува и интелигибилно да ја спознае вистината, да ја истражува и изучува егзистенцијата на светот или егзистенцијата Платонски кажано mundus imaginalis или ‘alam  al-mithal. Но, денес никој не сака да го сослуша другиот, сите мислат дека се на Вистината, а Вистината може да биде само една. Во едно ќе се сложиме сите: сѐ е пролазно на овој свет, или старогрчки филозофски panta rei , и навистина сѐ ќе протече и ќе помине, но важно е колку си добар човек, колку ги почитуваш другите и колку исполнуваш од она што го бара твојата вера, а секоја вера се повикува на меѓусебна љубов, уважување, солидарност, помагање и почитување на човекот. Благородниот месец Рамазан треба да не промени на подобро, да бидеме подобри верници, подобри комшии и подобри луѓе, а припадниците на другите вери па дури и агностиците да ја почуствуваат таа доброта, и тие да се радуваат во овој месец, поради големите доброти и благосостојби. Тогаш Рамазан ја исполнил нашата душа, а ние би е исполниле нашата мисија, а рамазанскиот топ би ја исполнил целта. Никој никого нема право да присилува ни нашто, на крајот „вас вашата вера, нам нашата“.

Д-р Мухамед Шемоски

Д-р Шемоски: „Не се знае дали е потешка мајчината солза кога ги испраќа своите деца во туѓина или маката кога ги гледа своите деца во беда и сиромаштија, а не може да им помогне“.

До пред крајот на двадесетиот век „дијаспора“ беше помалку познат збор. Многу порано, најмногу се користил во неговото првобитно значење на вавилонското прогонство од древното јудејско кралство, кога, според светата легенда, кралот Навуходоносор во шестиот век пред новата ера ја создал еврејската дијаспора преку депортации и протерувања.

Во денешно време кога Македонец ја споменува дијаспората, тој мисли на раселените Македеонци од Блаканот, и секако не на сите раселени жители од Северна Македонија. Кога Албанец од Македонија зборува за дијаспората, тој, исто така, мисли на сите раселени Албанци, не само на оние од Македонија. Само мал број го користат зборот дијаспора за сите раселени лица од Македонија, без обзир на нивната национална припадност. Па така имаме феномени на зборови: македонска дијаспора, албанска дијаспора, српска дијаспора, бошњачка дијаспора и т.н.

Оттука, на жалост дијаспората е ексклузивен етнонационален феномен користен од сите три страни. Кога се зборува за околностите на нивното раселување или дисперзија, редовно се подразбира контингент на колективни различни страдања, пред сѐ од економски и социјални причини, во кои жртви биле луѓето кои се денес дел од дијаспората, (невработеност, неправда, сиромаштво, корупција, несигурност, лош стандард кој е недостоен за човекот), а во голем дел политичарите се причина за нивната (не)среќа, тие се библискиот Навуходоносор. Или, во малку подобар случај, тие се пасивни набљудувачи на маките на народот. Порано, поголем дел од печалбарите и тие кои одлучеле да ја напуштат својата земја, биле претежно припадници од помалкубројните етнички заедници. Затоа, можеби државта и не гледала некој си голем проблем, но во последните неколку години, сиромаштијата и невработеноста ги зафати сите луѓе, без обзир на тоа како се вика, како му се моли на Господ или се не моли никако, од кој дел е од Македонија и тн. Ваквиот начин на гледање на „своите“ и на другите е речиси без исклучок на сите национлни страни. Точно, понекогаш се случува некој да ја спомне македонската дијаспора, но ако продолжиме да слушаме или читаме, ќе разбереме дека таа е составена исклучиво од Македонците, или албанската дијаспора се однесува само за Албанците. На крајот, тоа е во согласност со потеклото на зборот и со легендата за дијаспората, која е еврејска и се однесува исклучиво на Евреите, а не на оние кои живееле заедно со Евреите.

Зборот дијаспора на старогрчки (διασπορά) значи расфрлање или сеење семе. Исто така, дијаспора е името за дел од луѓето кои ја напуштиле својата земја каде се родиле и живееле.

На патот кон подобро утре, често забораваме што е навистина подобро за нас. Ние не сме генерација која отркива „топла вода“, прашањето дали сонцето на туѓото небо сјае подобро и поубаво, измачувало илјадници генерации пред нас, сигурно и оние после нас. Несреќниот народ кој порасна со приказната за Југославија и некои минати и посреќни времиња, и новите генерациии кои пораснаа во приказната на транзицијата, не можеа да живеат само од приказни. Бројни генерации на овој несреќен Балкан ги жртвуваа своите животи заради подобар живот за своите деца, а како и да гледаме, овие деца не добија подобар живот, туку можност да се жртвуваат и тие за своите деца. Па, ние се бориме за подобро утре на нашите деца, а во налетот на животот ни секунда не сме размислувале што значи „подобро“.

Има уште нешто, еден збор што би рекле Англичаните „catch“. Индивидуалната борба за подобро утре на една индивидуа не може да придонесе за подобрување на колективот, а без подобрување на колективното, индивидуалната победа е пораз на колективот. Тоа е како кога еден мете, а петмина валкаат, па овој не може да намете, колку петмина може да извалкаат.

Факт е дека младите не ги добиваа можностите тука како што ги добиваат на Запад, па кога некој наш ќе успее на Запад, ќе постигне многу или ќе постане популарен, тогаш истите тие поради кои заминал во Запад се фалат со него, како е „нашинец“ успешен тамо, се сликаат со него и т.н. Па, каде беше вашиот способен и вреден кога беше тука? Зошто не го приметувавте? Или можеби небеше член на некои партии?!?!

Во долгото и макотрпно размислување доаѓаме до еден заклучок. Напуштањето на татковината е тешка одлука, да се започне одново е уште потешко. Се работи само за давање приоритети. Дали сме подготвени да бидеме граѓани од втор ред во Германија, Австрија, Италија, Австралија и Америка? Колку и да се демократски општества, сепак тамо никогаш нема да ги прифатат нашите деца, секогаш за нив ќе бидат „дојдени од некаде“, со посебна култура, традиција, религија и т.н. Дали сме подготвени за сето тоа, а најважното прашање е дали сме подготвени да започнеме нов живот токму овде, да почнеме да го менуваме сопственото општество, дали сме подготвени да се бориме за она што е НАШЕ? Таа борба е секако најтешка, а можеби и најпрофитабилна. Најтешко е кога таа дијаспора гледа како нашите политичари не можат да се договорат, да седнат како луѓе со отворени карти на маса и да се извинат и конечно да почнат да гледаат напред и да работат во интерес на граѓаните, да створат услови за нашите граѓани да работат и да живеат достојно како луѓе, да не бидеме народ кој плаче од беда, од апатија, од малодушност, каде што не сме во состојба да направиме автопат од 46 километри за 7 години. И да, секогаш кај малите народи, некој друг е виновен, никако не можеме да ја прифатиме вината, само ја префрлуваме вината кон некој друг.

Корист од дијапосрата

Ако се суди според природниот однос кон нашите луѓе кои најчесто во летниот период доаѓаат во татковината каде поминуваат по еден месец, се добива впечаток дека ги доживуваме како добри потрошувачи кои делумно го компензираат намалениот трговски промет кој повторно , е последица на нивното заминување на прво место. Дијаспората на нашата држава и обезбедува неколку стотини милиони евра годишно, а со тоа и овозможува меѓу другото плаќање на плати во јавниот сектор. Станува збор за помош што работниците од дијаспората им ја испраќаат на членовите на семејствата во Македонија. Оваа помош го намалува социјалниот притисок врз државата, а ја зголемува и куповната моќ на населението, што придонесува за општиот економски раст и намалување на дефицитот. Покрај директната помош, дијапосрата гради тука и ги троши своите пари, ги следи цените на градежните материјали, цените на квадратите на становите и гаражите, деловните простории, цените на овошјето и зеленчукот што се продаваат тука. Колку чини сместување во домови за стари лица, лекарски прегледи, вадење на наод, а да не зборуваме за стоматолози и нивните услуги. Цела дијаспора ги следи цените и услугите. И покрај тоа какви се цените, дијапосрата ги остава тука тешко заработените пари во туѓата држава. Па неретко може да слушнеш: „Знаеш ли колку треба да работам во странство за тоа, и како го правам тоа, кој ме прашува дали можам или не. Ако останам дома ми одземаат од платата, работам дали здрав или болен морам затоа што таму (во дијаспората) треба прво да си ги подмириш обврските кон државата, не ни е лесно како што вие вас овде во татковината“. Не се знае кому е потешко, тие кои се останати тука или тие кои си заминале. Едните се жалат на другите,а не можат едни без други.

Едните кажуваат како е таму, како се живее, како се работи, какви се правата и обврските во тие држави, како имаат напредна технологија, културни и верски центри, брзи автопати и брзи возови…. Како луѓето тука да немаат интернет или тв па како да не прочитале или како да не виделе како е таму. Другите пак се лутат како дијаспората многу се жали, па не можат од нив да дојдат на ред и тие да си се пожалат: „ Сепак тука платите се мали, а цените високи, ние си занеме како ние…“. Се жалат за брзо возење на бесните и јаки автомобили, на непочитување на сообраќајните знаци, ги „оставаат“ гумите на асвалт, па неретко можеме да слушнеме: „Ајде вака нека вози тамо, па да видиш како ќе помине…“ Понатаму се жалат дека малку ги посетуваат: „Не влегол дома кај мене, а први род сне..“ и т.н. Но, овие кои не се во дијаспора, не можат да разберат дека човекот кога е дојден тука, на почетокот мисли дека има доволно време, и дека сѐ ќе стигне, а кога се приближува времето за одење назад, тогаш времето уште многу побрзо „одлетува“, не стигнал ниту 20 % да стори од предвиденето, неретко ќе слушниме „купени денови“. За возењето на бесните автомобили, нема некое оправдување, но сепак, како да се чуствуваат „дома“, па повеќе се поведуваат за страста него ли за размислување во тие моменти. Но сепак, едните без другите не можат.

Едно е сигурно, со доаѓањето на дијапосрата можеме да видиме полни и весели улици, полни села и градови, разни веселби, свадби…зголемување на прометот во трговските центри, ресторани, супермаркети… полнење на државниот буџет. Среќата се луѓето, без луѓе нема среќа. Од друга страна за возврат, дијаспората добива километраски колони на граница, колони и губење на време на безброј наплатни куќички, колони во разни административни центри, шалтери и сл. Барем може да им се олесни во тој поглед, во летниот период да се најде начин, да не ги дочекуваат вакви навики. Тие и нивните потомци, и покрај новите околности, новите средини и новите животи, не заборавија од каде доаѓаат. Секогаш постои „тоа нешто“ што ги привлекува во земјата од која доаѓаат и голем број луѓе од дијаспората имаат тенденција да направат нешто за да ги зајакнат врските со нивната прва татковина. Често, сосема погрешно, во Македонија, на дијаспората се гледа како на потенцијални банкомат за пари. Секако дека тие ќе доаѓаат и ќе оставаат пари тука, но ако е лош односот на државата према нив, тогаш прашање е до кога ќе се одлучуваат да доаѓаат тука, можеби нивните деца сѐ помалку ќе размислуваат одморите да ги поминуваат баш тука. Нашите луѓе од дијаспората имаат пари и доколку им се понуди конкретна идеја, обезбеди добар бизнис амбиент и сигурност на инвестициите, овде ќе донесат позитивни практики од Запад и ќе ги вложат своите пари овде. Во спротивно ќе инвестираат некаде на Запад. Меѓутоа, сите овие луѓе, кои сè повеќе ги доживуваме како посетители и туристи, истовремено се полноправни граѓани и на Северна Македнија.

Од сето горенаведено, излегува дека дијаспората е само туристичка сензација која настанала со раселувањето на староседелците. Јасно ми е дека политичарите така мислат, дека заминувањето на луѓето е добра работа и остварена цел за полесно да се владее со оние што останале. Државата треба да направи сѐ за да се исправи неправдата и да се вклучат нашинците кои се иселиле во јавниот и општествениот живот. Дека тие самите можат да работат на систем кој ќе ги препознае и ќе им помогне овде и во институционална смисла да се чувствуваат како дома. Затоа што ова е нивниот дом, нивна земја. И на крајот од приказната ни остануваат сите наши проблеми кои секојдневно ги решаваме со малите приходи и никому не кажуваме „колку е тешко да се живее овде“.

Но, ние сме тука и се бориме со нашите судбини како што знаеме и умееме, а нашите „пријатели и роднини“ некаде далеку ги водат своите битки и товарот на животот.

Секако, свесен сум дека ќе има остри критики и коментари. Меѓутоа, не сакав да ја мачкам нашата дијаспора со ова, туку сакам да укажам во што се претвори дијаспората во споредба со нашите татковци кои одеа пред нив во печалба . Сакам само да истакнам, драги пријатели и роднини, кога ќе дојдете прашајте ги сите како е овде, бидејќи изгледа сте заборавиле зошто заминавте. Драга дијапосро, добро дојдо( отидо) вте.

Д-р Мухамед Шемоски

Прв круг, па втор…предвремени…сиромаштија…Македонија помеѓу круговите пак на раскрсница

Тешко е да се биде политички коректен и објективен во општество каде што секој облик на критика, политичко размислување или анализа се разбира и се прифаќа лично. Дури и најчесниот начин на прикажување на зададените постулати на некоја политичка анализа ги навредува актерите и индивидуите кои се препознаваат и се наоѓаат во некои точки од анализите. Но, каде да се постави границата на политичката коректност, каде и како се преминува таа граница? Не постои универзален одговор на овие прашања, бидејќи прашањето за добриот вкус е индивидуална работа затоа што сите намаат исто ниво на толеранција, така чувствителните ќе се ловат на ситници и секоја критика ќе ја доживуваат како личен напад, додека посталожените нема да земаат при срце уште потешки провокации. Треба да се направи разлика помеѓу конструктивна политичка (не) коректност, чија цел е да се укаже на неправилности (со цел нивна исправка) и деструктивна политичка (не) коректност, чија примарна цел е да предизвика нови поделби, недоразбирања и хаос. Вреди да се спомене дека многу форми на политичка (не) коректност се полни со катастрофални генерализации, заразени со стереотипни премиси. Важно е да се знае причината зошто се случува плукање на политички противник, но и начинот на кој се случува плукањето. Заборавивме да плукаме (критикуваме) на убав начин, шармантните и духовити забелешки се заменуваат со ситни интриги, кои ќе кажат дека суровоста на масите добила ментална битка над шармот на поединецот. Ова сѐ повеќе може да се види на нашиве простори но со многу поголем интензитет во предизборните кампањи.

Но, како и да е, поминаа локалните избори, и што се случи со резултатите од владеачката партија? Кој е гревот од Премиерот што го детектира народот? Дали се испраќа нов сигнал према Европа, или Европа има свој грев за зголемувањето на евроскептицизмот на македонските граѓани? Дали на сцена во нашата држава е реперкусија на анархистички убедвуавања кој ги опишува Макс Штирнер?

Иако под големо влијание на Хегеловите идеи, Штирнер дава свој заклучок на екстремна форма на индивидуализмот, које сугерира дека поединци се обземени со своето его и да тежат према сосптвени интереси. Обземеност со сопствени интереси може да произведе судир на интерес помеѓу поединци и да се опрвадува егзистенција на држава која би била неопходна во спречување на секој поединец да ги злоупотребува другите или да им нанесува штета. Спрема Штирнеревото гледиште, егоизам е филозофија која индивидуалното сепство се става во центарот на моралниот универзум. Од оваа перспектива поединецот треба да делува само онака како тој одбере, без обзир на закон, општесвена конвенција, религиски или морални принципи. Ова позиција јасно гаѓа према екстремниот облик на индивидуалистички анархизам. Ова секако остава траг и врши влијание кај Ниче. Целата политичка ситуација во нашава држава оди во правец односно личи на „Прниц Вогелфреи“ во Радосни

знаности од Ниче, кој е многу радосен на своите плесачки знаења, постанува дивјак кој филозофира. Запишува некои нечувени реченици, кои мислилачки најавуваат некои окрутности на фашизмот. Тие зборуваат дека на „паразитското и изопаченоста“ мора да им дојде крајот; дека „расата на господари“ мора да биде доволно јака за „сочуство“. Ниче со восхитување осликува слика на „величевтсвена плава зверка што алчно трага за плен и победа“. Со обезвредување зборува за „луѓе стадо“кои постојуваат само за то да произведат величествени примероци на племенита виша раса. Затоа „искористување е право на јаките“. Ниче оштро ја осудува бисмарковската социјална политика: „ Ако сакаме робови- а ни требаат, несмееме да ги воспитуваме и образуваме во господари“.

А како поинаку да ги разбереме политичарите?! Или како во политичката зоологија, на пример кај Аристотел човек- политичко животно; кај Кант човек-животно и господар; кај Хобс човек- волк и левијатан; кај Фројд човек – волк и култура; кај Данте и Зимбардо човек- луцифер- волк; кај Шпенглер и Фром човек –грабливо животно; кај Ниче човек- домашно животно во стадо; кај Фуко и Рансијер овчари и овци…..

А како поинаку да ја разбереме политиката која ја водат политичарите?! Или како во политичката зоологија, на пример кај Фихте и Реимен – нојевска политика; кај Шопенхауер- крт и политички кртови; кај Чехов –луѓе камелеони; кај Диоген-пес; кај Русо и Деннет „сопретеја та врана“; кај Архилоха и Берлин-лисица и еж……

Гледајќи ги политичарите и политиката кај нас, сигурно има многу од горенаведените, но најмногу нојеви со главата во песок и камелеони кој ги сменуваат боите како ќе се најдат во ситуација.

Но, да се вратиме на „гревот“ од Премиерот. Мислам дека се четири клучни точки во кои може да се коментира за поразот на владеачката партиа, а петата точка е невероватна за да се поверува. Прво е тоа што се поднесе голема жртва со промена на името на државата, како би се тргнале блокадите од јужниот сосед за влез во НАТО. Сепак изгледа дека голем дел од граѓаните не го одобруваа тоа, иако немаше друг избор. Со влез во НАТО, државата го реши рпоблемот со сигурност и понатамошни можни поделби. Но, сепак тоа не го прожвакаа некои граѓани. Второто е проблем во образовниот сектор, со нерационални и некомплетни решениа за учебниците и самата содржина на учебниците, начинот на настава и тн. Третата точка се однесува на проблемот со Covid-19, односот према пациентите, начинот на третирање и целокупната состојба околу овој проблем. Разните приказни околу вакцината, ограничувањата, полициските часови и слично, допринесоа за големо незадоволство кај граѓаните Но, тоа се покажа како проблем на многу поразвиените земји од нас, а секако дека и кај нас предизвика општи хаос. Четврата точка се однесува на меѓународнo ниво, соочување со нова блокада од страна на челнка на ЕУ односно Бугарија, и закана за ново вето, но и самиот однос на ЕУ према нашата држава. Евроспките челници често искажуваат реторичка подршка на Западниот Балкан за

Евроатланскиот пат, наводно и ради загриженоста од влијанието на други сили, пред се на Русија. Многу експерти и аналитичари сметаат дека со политиката на (не) проширување на ЕУ, тие ги потиснуваат државите од Западен Балкан и ги вметнуваат во „прегратка“ на Русија. Експертите исто така сметаат дека денес дури 15 членки на ЕУ не би ги исполнувале условите кои се бараат од државите од Западен Балкан. Во 2004 година, дури 9 и пол држави се примени со полноправно членство во ЕУ, примен е пола Кипар, а другата половина не е примена. Тоа е доказ дека кога ќе се сака све се може. Еден ваков однос на ЕУ сигурно не оди во прилог на визијата од Роберт Шуман идејниот творец на обединета Европа. Аналитичарите сметаат дека 18 милиони жители на Западен Балкан не можат да бидат дестабилизаторски фактор на ЕУ, затоа што тоа не е ни половина од жителите на една Полска, а камоли да прават проблем на 450 милиони жители на ЕУ. Меѓутоа, политиката е таква каква што е, и не оди во прилог за нашата држава. Петата точка е невероватна, а се повикувам на анализата од ИФИМЕС, Меѓународни институт за блискоиточни и балкански студии од Љубљана. Тамо се наведува дека е режирано туркање на Премиерот од власта, со операција „Коњичев скок“, а што има за цел враќање на Груевски во Македонија. Овие се анализи од ИФИМЕС, што можеби не се далеку од вистината. Целта била на локалните избори да се порази власта и да се иницираат предвремени парламентарни избори.

изборите ги коштаат граѓаните неколку милиони евра, и секогаш сне сведоци дека покрај редовните избори има и предвремени избори. Од економски аспект, тоа не е исплативо за граѓаните, кога ќе ги земеме во обзир платите кој се во нашата држава и стандардот кај нас. Покрај сета сиромаштија, невработеност, социјални случаи, без големи инвестиции, мито, корупција, непотизам, треба сега пари да се трошат пак за избори. А цените растата од ден на ден, платите се најмали во регионот а за Европа и да не зборуваме, ние пак си дизволуваме луксус да се троши за избори. Македонија после изборните кругови, сѐ е поизвесно дека поново ќе се најде на раскрсница по кој пат да тргне. И така, се вртиме во разни кругови, доаѓаме на разни раскрници, но на многу граѓани раскрсницата им е јасна, а таа е пасош в раце и гранични премин Табановце, па во трети земји. Уморни се веќе од многу ветувања, убедувања,репресии, изборни кругови, квадрати и триаголници. Сакаат подобар живот кој е достоен за човек. Ми се чини дека нашата држава е вреќа во која има многу рогови, па секој дува во својот рог, или како вели стара поговорка: Мала бара, а многу крокодили.

Автор: м-р Мухамед Шемоски

Една од моите задачи кои и самиот јас си ги поставив, имајќи го во предвид моето долгогодишно искуство, одлучув да напишам книга преку која повеќе ќе се доближан до нашите граѓани и сите оние кои сакаат повеќе да се запознаат со ова тематика, или пак воопшто пронајдат нешто што за нив ќе биде интересно.

Од тука тргнав, и еве ме денес во Љубљана, од каде сакам да започна со оваа презентација, и од каде што треба да продолжиме со нашето претставуваање на оваа книга и во Минхен-Германија.

 Навистина посебно сум почестен што наидов на многу убаво добредојде во Љубљана-Словенија, и каде еве во прекрасна атмосфера мојата презентација на книгата “ Окултизам, религија и политика“ – истакна на почетокот г-динот Шемоски.

Книгата во критички го обсервира и во реалитет го лоцира окултизмот како во традиција ( во човечките глави) така и во меѓусебната корелација на филозофски,религиски и политички аспект, потпрени на интересите на одредени елити кои се традициски ориентирани, ама и на интересите на современата елита посебно на капиталистичката класа на современиот Запад.

Покрај тоа книгата исто така зборува и за суеверието кое за жал е распространето и кај муслиманскиот народ, како обичај и навики како и кај другите религиски групи на Балканот и пошироко, надополни г-динот Шемоски.

Се разбира за нејзината содржина може многу да се зборува, меѓутоа за да се стане поблиску до нејзе и разбере, треба истата да се прочита и анализира.

Во организација на нашите сограѓани кои живеат и работаат во Љубљана и пошироко на другите делови на Словенија, во една одлична атмосфера со интеракција со присутните се разговараше и за одредени теми кои итекако се доста актуелни за денес, односно денешново време, заврши г-динот Шемоски, и ја препорача неговата книга, велејќи дека неговата намера е темата на истата и некои поими да се доближат до просечниот граѓанин-читател , а не нејзината продажба.

Како долгогодишен колумнист на нашиов портал (duba-portal.,com.mk) во името на нашава редакција на г-динот Шемоски му посакуваме успех во понатамошната работа, и се разбира уште голем број на други книги, за сите оние кои сакаат да се запознаат од одредени области и тематики.

Медиумите ce како средства за друштвено соопштување и нивното разбирање е прилично сложен поим, како систем за инфoрмирaње, кои служат за дисеминација на вести и аудио-визуелни содржини со цел информирање, образование и забава на најшироките слоеви на општеството. Со научно-технолошкото развивање, се појавија и дигитални медиуми кои внесоа силно влијание врз културата и општеството. Во комбинација со интернетот и личните технички помагала како лаптопи, таблети, па на крајот на крајевите и телефони, дигиталните медиуми предизвикаа иновации скоро во сите сфери на животот, како во издаваштвото, новинарството, во односите со јавноста, забавата, образованието, трговијата и во политиката. Тоа секако допринесе и до злоупотреба на медискиот простор, зголемување на cyber криминалот, како и злоупотреба на приватноста, злоупотреба на религијата, националноста и сл. кои не останаа имуни на оваа појава во овој дигитален предизвик. Многу има случаеви каде за лична легитимација на доградба на нови национални па и на државни идентитети или национализми или поради теориска инсуфициентност на нацијата, се потегнува за користење на религијата во медискиот простор како инструмент на социализација и легитимација на некои национални, политички па и државни субјекти. Па така, религијата која има метафизички и универзални вредности и содржини, се инструментизира во тие нивни цели. Многу често имаме можност во медиумскиот простор да слушнеме или видеме како одредени политички субјекти, врз основа на религиската трпеливост или нетрпеливост (им пречи повикот на молитва- езан, или црквеното звоно и сл.) во своите политички презентации и повици, користат и берат политички поени врз основа на злоупотреба на религиските вредности. Останува предизвик за сите социолози, теолози, политолози и др. да најдат начин и метод за одбрана од медиската злоупотреба на религијта, така што за овој однос помеѓу политиката и религијата во медиумскиот простор дискурсот да биде на ниво во кое адекватните теолози да зборуваат за религијата, а адекватните политичари да зборуваат за политиката. Предизвик е да се одбрани медискиот простор од неадкватни стручњаци кои сѐ повеќе и повеќе добиваат простор во дигиталните медиуми, имаме примери на Балканов дури и во името на својата религија се спроведуваат своите политички цели, па дури се повикува на злочин, се благословува злочин и сл. Да небидам погрешно разбран, оставете ги џамиите, црквите, синагогите и другите верски објекти на мир, не ги мешајте во своите политички препирки, кој сака нека си оди во нив, кој не сака нека не оди, не е ваше право да одлучувате за тоа, каде што има муслимани таму ќе има џамии и езани, каде што има христијани таму ќе има цркви и звона, тоа е составен дел од нашиот живот. Што порано ќе го разбереме тоа, толку ќе биде подобро за сите.

Ако е земеме во обзир реченицата која ја изговори Hans Kung: „Нема мир меѓу народите без мир меѓу религиите“, ќе заклучиме дека латентно ова се однесува и на дигиталните медиуми, каде што многу често мирот е нарушуван од срана на пропагатори на наводниот сукоб на религиите.

Во сето ова, голема улогаа имаат медиумите, тамо каде што нема слободни медиуми, нема ни лична ни политичка слобода. Таму каде што медиумите се спречени да се дистанцираат, да ја користат слободата на говор во соочување со оние кои сонуваат да ги потчинат односно со луѓето на власт или првенствено политичарите, заклучокот сам се наметнува: „ Нема слобода без слободни медиуми“. (Bal, 1995:5). Како и секаде и кај нас веб порталите се во пораст, ги има сѐ повеќе и повеќе, така што поголем број од граѓаните се свртуваат према online извори на информации, не затоа што се поверодостојни, туку што имаат полесен пристап и се бесплатни. Разбирливо дека медумите се со поголем пристисок да се оди во корак со времето, а тоа посакува и поголеми финансиски средства. Поради тоа, етичките стандарди во повеќето медиуми се игнорираат или само делимично се почитуваат. А причината за тоа е се поголемиот економски и политички притисок врз медиумите. Така сопствениците на меидумите се политички поврзани со одредени политички струи, поради изворите на финансурања, и се врши притисок врз уредниците. Нее веќе важно што е вистина, него колку има прегледи и читаност. Ако додаме на сето ова и лични дигитални медиуми, социјалните мрежи, каде што секој може да си објавува што сака и како сака, тогаш гледаме во каков информациски хаос се најдуваме.

Ако го погледаме Вреговиот системски развојни модел на социјалната комуникација, ќе забележиме дека ако се случи политичкиот систем да има надмоќ над информациско-комуникативниот систем, тогаш ќе го подреди себеси и ќе го третира како трансмисија на политичката моќ, со што медиумите ќе ја изгубат својата аутономија и ќе постанат орган од владата или партијата која воспоставува монопол над информациите. (Verg, 1991).

Ова можеме да го илустрираме со пример каде што одереден политичар е секако посакуван за соговорник за интервју, посакуван гост во студио али му треба медиум за да привлече внимателност, за разлика од некој друг политичар.

Овде пред сѐ, треба да ставиме акцент на медиската писменост која на жалост кај нас е на многу ниско ниво, кога народот би бил медиски пописмен, би барал поверодостојни и поточни информации од поверодостојни извори и не би верувал во сѐ што ќе прочита или чуе, и многу потешко би се манипулирал со таков народ.

Не сне одговорни само за она што го правеме, туку и за она што го прифаќаме, без адекватен отпор, вели Schopenhauer, што значи барем да направиме провера на ифнормациите кои ги добиваме.

Robert McChesney, кого Mark Crispin. Mill. го нарекува „најголем од историчарите на меидиумите“, тврди дека најголема корист од оваа таканаречена информациска ера, се шака дивовски коропорации и да е концентрираната корпоративна контрола над медиумите погубна за продолжување на идеата за демократија во која граѓаните вистински учествуваат. А тоа ние секојдневно го гледаме како се здружуваат големи медски корпорации. Затоа тој во својата книга „Богати медиуми, сиромашна демократија“, јавно и отворено кажува за медискиот хаос.

Наместо да бидат седма сила, на жалост, новинарите се принудени да бидат прва сила на политичките моќници или сила на големите глобални корпорациски идеолози.

Затоа, ум во главата, не верувајте во сѐ што ќе чуете ниту во сѐ што ќе прочитате.

“Против новинарите кои се спремни да лажат, нема лек во демократска држава, освен воспитување на народот и покачување на општата култура, како би можел народот сам да ја ризикува вистината од лагата и доброто од злото. Тоа не може да го направи политиката, туку само културата”, Алија Изетбеговиќ

Автор: Мухамед Шемоски

Историскиот контекст на Ми’раџот пред сѐ, треба да ги опфаќа покрај другото и општествените, економските и социјалните околности во периодот кои го поминуваа малобројните муслимани во тоа време во Мекка. Во таа смисла, овој период е еден од најтешките периоди во целата мисија на Мухаммеда а.с., во кои муслиманите беамачени, протерувани, бојкотирани и една мала група беше приморана да се сели во Таиф, (скоро три години низ пустина беа гладни, жедни и убивани, падна и првата шехидка во исламот Сумејја, која ја убија мушриците), во таа година умира и Ебу Талиб, амиџа (стрико) на Мухаммед а.с. кој му беше голема морална подршка и заштита, а потоа умира и неговата сопруга хазрети Хатиџа, прва жена која прифати ислам, и со целото свое битие беше најголемиот помагач во мисијата на Мухаммед а.с., па така оваа година е наречена „Сенетул хузна –Тажна година“. По еден од најтешките периоди во мисијата на Мухаммед а.с., Ми’раџот дојде како награда, како заштита, како силна подршка и како сознание и нада за успех не само на Мухаммед а.с. него и за неговата вера и неговите следбеници. Замислете, ние денес имаме еден вид ограничувања, физичка а не социјална дистанца, па колку тоа ни паѓа тешко, а малата група на муслимани имаа физички, социјални и економски бојкот и секаков вид дистанца од страна на мушриците.

Исра’ и Мираџ представуваат посебна Аллахова чест према Муихаммеда а.с. Кур’анските кажувања за Исра’ се однесуваат на ноќното патување од Месџидул Харама- Мекка до Месџидул Акса- Кудс (Јерусалим). Кур’ан го потврдува тоа во првиот ајет од Сура Исра’: „Славен нека биде Оној кој робот Свој ноќе го пренесе од Месџидул Харам до Месџидул Акса, чија околина Ние ја благословивме за да му покажеме некои од знаменијата Наши. Тој, навистина, све Слуша и Гледа!“.  Самиот почеток на оваа сура  „Субхане“ во арапскиот јазик се употребува кога човекот се чуди за нешто, како на пример да речеме ние :„ Субханеллах, колку големи проблеми ни направи вирусов“, што значи се случи нешто неочекувано и нешто големо,  и ние се чудиме, па значењето на почетокот на овој ајет би било: Немојте да се чудете на она што ќе ви го соопшти Аллах џ.ш. со овој ајет, затоа што е тоа надвор од рамките на човековите можности и домети, туку речете: „Славен нека е оној кој сѐ може!“.  Ова ноќно патување од Месџидул Харама- Мекка до Месџидул Акса- Кудс се нарекува Исра’, а од Месџидул Акса до преку Сидретул Мунтеха до највозвишените сфери се нарекува Ми’раџ што значи воздигнување високо.

Многу е напишано што сѐ видел Мухаммед а.с. и кого све сретнал на ова патување, нема да навлегуваме во тие детали, туку ќе кажеме дека Мухаммед а.с. помина преку Сидретул Мунтеха, а Сидретул Мунтеха означува граница која ги дели давата света, без сомнение две сфери на свемирот, граница која го дели материјалниот од нематеријалниот свет, свет каде не можеше да продолжи ни еден од најодберените мелеки Џебраил а.с., тој тука застана а Мухаммед а.с. продолжи. Толку беше близу до Возвишениот Аллах што Кур’ан опишува како „две стрели“ или поблизу: „ И, ете, се приближи колку две стрели или поблиску; и така му го објави на робот Свој она што му го објави; и срцето не го негираше она што го виде. Е, па, зошто се расправаш со него за она што го виде? И го виде, секако, повторно кај Сидретул Мунтеха, кај Него и престојувалиштето џеннетско, кога Сидра ја покри она што ја покри. Погледот не се ни сврте и не прекорача. Да, виде од знаменијата највеличенствени на Господарот свој.“(Ен-Неџм, 9-18). Мухаммед а.с. на највозвишеното место разговараше со Аллах џ.ш. и не побара ништо за себе, туку за својот Уммет. Толку беше близу, што никој до тогаш од створениата не беше, ниту ќе биде близу. Покрај двете мислењата на исламските учењаци и алими, дали Мухаммед а.с. го виде Аллах џ.ш. или не, на ставот сме дека Мухаммед а.с. го виде Аллах џ.ш. не навлегувајќи во расправата на кој начин, очни или калби вид.

Исто така, рационалистичката расправа, дали е духовно или телесно, мислеме дека е сувишна. Аллах џ.ш. споменува во ајетот „Абд“ што значи „ роб – потполна аспослутна покорност на Аллах џ.ш“. Не може да се биде покорен  и „Абд“ само духовно, него тоа подразбира духовна и телсна покорност, потполна преданост на Аллах џ.ш., својата воља да се стопи со вољата на Аллах џ.ш., да се прави, да се мисли и да се осеќа само она што го сака Аллах џ.ш. Доколку беше патувањето само духовно, немаше толку да се возбудат мушриците, да се чудат и да чуствуваат немир.

Исра’ и Ми’раџ се дело на Аллах џ.ш., затоа е речено  :„го пренесе , што значи пренесен е својот роб“, Мухаммед а.с. е пренесен со друга сила, сила која не е негова, сила која нема граници, а тоа е  се разбира, Аллаховата сила.

Како да го разбереме Ми’раџот со нашиот разум ?

Човекот ја прифаќа моќта на разумот racio-ratio за сознаниа, али овој разум секогаш бил припоен и се хранел со Објава од една страна, и интелектулана интуициа од руга страна. Ако ја пресечеме таа врска и да прогласеме независност на разумот и од Објавата и од интуициата, тогаш никогаш не би имале комплетна спознаја и сознанија, затоа што разумот нема моќ и сила сам да допре до возвишените светови, ограничен е само на овој видлив свет врз основа на податоците кои му ги испраќаат осетилните органи. Свесни сме за можноста на човековото прочистување сѐ додека таканареченото ‘ајнул калб – срчано око  кое се наоќа во центарот на човековото битие се не отвори о овозможи да стекне видување на возвишените реалности. Овде не е доволно само ајнул јекин , туку и илмул јекин и хаккул јекин , треба потплно верување во она што сме обавестени. Исламска концепција на човекот е да е човекот битие кое живее на Земјава и има овосветски потреби, али тој не е само овосветско битие, и неговите потреби не се ограничени само на овоземскиот живот. Неговите ментални способности не се ограничени само на разумот, тој има можност да се внатрешно спознае, спознавање на своето интимно битие, кое е во конечност спознавање на Аллах џ.ш. Човекот е свесен дека неговата свес нема надворешена матеијална причина, него да доаѓа од Аллах џ.ш., така  homo islamicus останува севсен за есхатолошката реланост, иако живее на овааа Земја, тој е овде патник и далеку од своето првобитно престојувалиште. Тој е свесен дека на ова патување  го води пораката која произлегува од неговата првобитна куќа пред доаѓањето на овој свет, а таа порака не е ништо друго него Објава за која тој останува поврзан, како и за незините вистини и сознаниа. Homo isamicus е свесен дека неговите способности не се ограничени на осетите и на разумот, него тие може да се просветлат само да бидат советлени со сјајот на духовниот свет, и да е тој во ситуација да постигне непосредно сознание за тој дховенсвет, на кој повикува Кур’ан како на Невидливи свет или   Алемул гајб.  Кратко речено, кога ќе ги вклопиме компонентите на разумот и Објавата, и кога ќе ги разбереме материјалниот и духовниот свет, тогаш лесно ќе го разбереме и Ми’раџот.

Кога се во прашање верниците, тука нема дилема, како што постапи и Ебу Бекр р.а., кога му рекоа мушриците дека твотој пријател Мухаммед вели дека бил во Кудс и бил на Ми’раџ, а посебно Ебу Џехл кој се фател за глава и рекол : „Слушнете само што ми тврде Мухаммед“, а Ебу Бекр само прашал дали тоа го тврди Мухаммед, кога му одговориле дека Мухаммед тврди, тој одма рекол дека верува и дека е вистина, и тогаш Ебу Бекр го добил надимакот Ес-Сиддик.

Еден од многубројните дарови на Ми’раџ е намазот, единствениот ибадет и наредба која је објавена надвор од земјината кугла, затоа намазот не се мери со аршните и мерките на оваа Земја, него има посебна вредност. Намазот ни овозможува ние да го осетеме Ми’раџот духовно, затоа е речено дека „Намазот е Ми’раџ на верниците“.

Почастени сме со највозвишеноста на Ми’раџот, од највозвишеност до најголема покорност со намазот, кога човекот е на сеџда ( челото на земја) тоа е како најголема покорност према Аллах џ.ш. а највовишен е чин и најблизу сме до нашиот Створител.

Мухамед Шемоски  

„Dubai-Portal“

Човекот како супериорно суштество е обдарен со еден благодет за кој многу ретко или скоро никако не е заблагодарен, а тоа е говорот. Неблагодарноста за овој благодет се огледа во тоа што многу често можеме да слушнеме лоши зборови и реченици изговорени баш од тоа суштество кое е како најсовршено и избрано битие на Земјата. Користење и разбирање на јазикот представува особина по која човекот се разликува од останатите живи битиа.

Многу се зборувало и се истражувало во научните кругови за јазикот, како Џон Лок, Вилхем Лајбниц, Лудвиг Витгенштајн, Бертран Расел, Брајан Маги и други, кои на крајот посебно Витгенштајн дале свој придонес за развивање на филозофијата на јазикот. Порано се мислело дека јазикот е систем на навика, вештина, вештина на делување и дека јазикот се постигнува со процесот на работа, поновување, асоцијација и др. Меѓутоа, ако внимателно погледнеме ќе забележиме дека луѓето не се учеле да зборуваат на некој посебен организиран начин, па и децата пред да одат на училиште веќе знаат да зборуваат (Овде станува збор за јазик како говор, а кога се учи уште некој друг јазик тоа е веќе нешто друго). Уште од првиот контакт со светот, нашата свест е веќе креирана и спремна за уечење на јазикот, односно говорот. Како што е нашето око створено и спремно за вид, така и нашата свест е спремна за учење на јазикот, освен оние кои имаат некоја посебна потреба во развојот, како што се случува и со другите органи, очи, уши и сл.

Да би ја разбрале врдноста на јазикот доволно е да се запрашаме само „ Што би било да нема јазик?“ Тогаш не би било можно да се воспостави држава, град, село, не би било можно воспостава на ниедна општесвена институција, би немало индустрија, производи, технологија, автомобили и др.

Дури и разбирањето на јазикот можно е само со помош на јазикот. Но не навлегувајќи многу во историјатот на јазикот и говорот воопшто, сакаме да поттикенеме на размислување за овој благодет кој ни го подарил Створителот и на кој начин човекот го користи или злоупотребува. Створителот ни кажува дека : „ Го создаде човекот, го поучи да објаснува“ (Кур’ан, 55/ 3-4), разбираме дека зборуваме благодарејќи на спосбноста која ни ја вградил Створителот уште со нашето раѓање, како што бил подучен и првиот човек Адем а.с. (Адам) : „ И Адем, тогаш, ги усвои некои зборови од Господарот свој…“ (Кур‘ан, 2/ 37). А сега да се присетиме на детството, кој од нас се одлучи на тешко совладување на јазикот? Кој од нас работеше на формирање на фондот на зборови, употреба на зборовите, и на учење на говорот, и кои методи се применуваа? Оној кој што ќе размисли сериозно, ќе разбере дека тоа се остварува благодарејќи на способноста која ни ја вградил нашиот Створител од самото раѓање, а околината и останатите луѓе се само средтсво кое придонесува да ја реализираме таа вградена способност. И секако, видете ја радоста на родителите, кога ќе го слушнат првиот збор од детето.

Кога веќе ја знаеме вредноста на говорот и тоа дека е голема благодет да си поставиме неколку прашања: Зошто тогаш ние зборуваме лоши зборови? Зошто ги навредуваме другите луѓе околу нас? Зошто со зборовите и говорот како благодет ги лажеме другите? Зошто пренесуваме туѓи зборови да ги скараме луѓето? Зошто уживаме кога некој ќе зборуба лошо за другиот? Затоа неприфатливо е колега да зборува лошо за колега, комшија за комшија, сограѓанин за друг сограѓанин, пријател за пријател и воопшто, човек за човекот. Дали сме свесни дека со тоа ја злоупотребуваме таа благодет од Створителот? Дали ни се случело да кажеме „ камо среќа да бев нем, да не го реков тоа“ и зошто си го дозволуваме тоа? Секој нека си бара одговори на овие прашања. Убавиот говор и убавите зборови на човекот никогаш не му се доста.

Честопати се случува некој со своите зборови и шеги не насмевнува, неговите зборови толку влијаат на нас дури ни го поправа расположението, влијаат на нашите емоции, убавиот збор некогаш не поттикнува да направиме нешто добро, со убавите зборови честопати решаваме некој свој проблем, а поговорката вели: Убавиот збор и железна врата отвора. Зборивите имаат моќ да го надживеат оној кој ги изговорел, па така и после неговата смрт ќе останат и ќе се прераскажуваат на другите луѓе кој што рекол. Од искуство знаеме дека некогаш зборовите нанесуваат повеќе и подлабоки рани него физичкиот допир, како што е речено: Раните од копјето ќе зараснат, но од јазикот не. Изговорениот збор не може да се врати, може да се додаде друг збор кој ќе го ублажи тој збор, но првиот останува, не може да се избрише. Створителот ни објаснува дека : „…Убавиот збор е како убаво дрво, коренот му е длабоко во земјата а гранките према небото“ (Кур‘ан, 14/ 24), исто така : „ И кажи им на робовите Мои да го зборуваат она што е најдобро, затоа што шејтанот, навистина, сее раздор меѓу нив. Шејтанот кон човекот, секако, е непријател отворен!“ (Кур‘ан, 17/53). Овде сме предупредени дека лошите зборови ќе посеат непријателство и раздор меѓу луѓето, а ние сепак ги косристиме.

Одамна е познато дека De mortuis nihil nisi bene за мртвите сѐ најдобро, и тоа е исправно, и во нашата вера така е препорачано, да не се навредуваат мртвите и да се спомнуваат по добро, но потребно е и за живите убаво да се зборува. На денешниот човек потребно му е повеќе убави зборови него било кога, затоа што денешниот човек како никогаш порано не држи до своите зборови, на денешниот човек зборот не му значи многу како никогаш порано, денешниот човек изговара зборови без размилување како никогаш порано, нашето битие е жедно за убави зборови како никогаш до сега, нашето битие е веќе навикнато на лоши зборови и не реаггира веќе, а кога ќе слушне убави зборови чудно е, а треба обратно. Убавите зборови постанаа чудни, а лошите вообичаени. Зборувајте им на луѓето убаво и зборувајте за луѓето добро и додека се живи, а од како ќе умрат секако ќе ги фалете. Затоа познатата изрека „за мртвите сѐ најдобро“ да не биде причина да зборуваме за живите кој како ќе стигне и на кој како ќе му текне, затоа што ќе дојде времето кога ќе се плаќа сметката за секој изговорен збор. Зборувај за мртвите сѐ најдобро, а за живите уште подобро.

Мухамед Шемоски