Грчката провинција Еврос, каде што во вторникот беа пронајдени најмалку 18 мигранти изгорени до смрт во застрашувачки пожар, веќе беше пекол на земјата без потреба од пламен за оние кои бегаат од своите земји во потрага по подобар живот во Европа. Повеќе од една деценија се евидентирани безброј случаи на злоупотреба и прекршување на најосновните права на оние кои се осмелиле да ја преминат оваа територија, каде што истоимената река делува како природна граница меѓу Грција и Турција.

Тепања, присилни депортации, силувања и нелегални притворања се евидентирани од организациите за човекови права повеќе од една деценија. Но, ако ситуацијата веќе беше опасна, сега е уште полоша: откако избувна последниот пожар минатата сабота, групи граѓани спонтано се собраа и се организираа во милиции за да ловат мигранти. Ова не е нова практика, но повторно е активирана врз основа на широко распространето верување дека тие се виновни за пожарот.

Грчката обвинителка Џорџија Адилини во средата нареди двојна истрага за да се пронајдат можни докази за „организиран план“ за започнување на пожарот, иако полицијата подоцна увери дека причината е удар на гром и да се истражат „алармантни инциденти на насилство“ врз мигрантите и поттикнување до „расистички погроми“.

Истрагата дојде како резултат на видео објавено на социјалните мрежи во вторникот, во кое маж триумфално го прикажува резултатот од, како што верува, неговиот ловечки плен. Тој, кој е и наводен автор на видеото, ја отвора вратата од приколката со комбе зад која непознат број заклучени мажи гледаат во камерата, не знаејќи каде се и што се случува. Поединец овие луѓе ги нарекува „парчиња“, уверува дека ги има 25 и дека ги „ловел“ бидејќи тие биле одговорни за пожарите. „Планините се полни со тоа“, додава тој.

„Дел од населението смета дека мигрантите се виновни за пожарите и затоа ги прогонуваат“, објаснува Лефтерис Папајанакис, директор на грчкиот институт за бегалци во интервју за Ел Паис. „Тие работат како милиција; самите ги апсат и применуваат насилство врз нив“, тврди тој.

Сопственикот на возилото и авторот на видеото, жител на провинцијата со албанско потекло и уште две лица од грчка националност уапсени се оваа среда и изведени пред лицето на правдата. Но, Василис Керасиотис, директор на невладината организација ХИАС Грција и адвокат специјализиран за миграција, уверува дека овие милиции не се еднократен феномен и дека се организирани апсолутно неказнето затоа што властите гледаат на другата страна. „Толеранцијата на властите постои, затоа мислат дека можат непречено да ги објават овие криминални дела“, додава тој. „Очигледно кога ќе се случи кривично дело надлежните органи мора да реагираат. Затоа се приведени“, инсистира тој. „Застрашувачки е колку е отворено прифатено непријателство кон мигрантите во одреден дел од општеството.

Повиците за прогон и фаќање на мигрантите се шират преку пораки на социјалните мрежи како Facebook, X или TikTok. Видеото на кое албанскиот државјанин го покажува резултатот од „ловот“ го објави самиот тој на каналот на мрежата за пораки Вибер со 240 членови. На друго видео објавено оваа среда се гледа како маж во воена униформа им наредува на неколку граѓани на Еврос да организираат нов погром. „Кој може, нека оди во патрола (…). Но, ќе ве замолам да не користите оружје или ножеви, бидејќи во спротивно ќе имате проблеми. Тоа е нелегално. Ќе бидете уапсени“, вели тој.

Пред да се појави видеото со нелегално приведените мигранти, Парис Пападакис, претставник на грчката екстремно десничарска партија „Решение за провинцијата Еврос“, исто така ги обвини мигрантите за „попречување на работата на пожарникарите“ и дека го предизвикале пожарот.

Неколку левичарски пратеници побараа Пападакис да биде под истрага на Етичката комисија на Парламентот. Претставникот на екстремната десница ја опиша ситуацијата како „војна“ и ги повика своите сограѓани да организираат рации за „апсење“ илегални мигранти „на ист начин како во март 2020 година“, кога десетици илјади мигранти од Турција отидоа во Грција преку Еврос, а некои локални жители организирано им се придружија на милициите за да им помогнат на полицијата и војската да ја одбранат границата.

Еврос, всушност, беше главната рута за влез во Грција и Европа до 2015 и 2016 година, кога мигрантите почнаа да користат чамци за да стигнат до егејските острови како Хиос или Лезвос. Сепак, транзитот на бегалци никогаш не престана. Годинава по копнен пат во Грција влегле околу 3.700 мигранти, што е зголемување во однос на околу 6.000 во цела 2022 година. Сепак, можно е многу поголем број на оние кои дошле на грчка територија преку Еврос. Во текот на 2022 година на границата на Еврос се спречени повеќе од 250.000 нелегални влегувања“, соопшти Министерството за заштита на граѓаните. Некои од нив веројатно успеале да влезат, но биле незаконски депортирани од грчките власти, што е многу вообичаена практика во областа и покрај фактот што тоа ги прекршува грчките и европските закони.

Помеѓу вторникот и средата, телефонот за итни случаи испрати предупредувања за четири групи од вкупно околу 300 луѓе заробени во областа погодена од пожарите: тројца од нив на мали острови во реката и уште еден во шумска област во близина на погодениот град. „Фактот што луѓето се кријат во шумата пред пожарот наместо да се обидат да стигнат до безбедно, кажува дека мора да се кријат поради стравот од депортација“, велат активисти на невладини организации.

Ловот на мигранти е уште една закана што ги надополнува и онака критичните услови со кои се соочуваат мигрантите кога ја преминуваат границата. Тие пристигнуваат преку милитаризирана зона до која никој не може да пристапи, дури ни организациите за хуманитарна помош. Тие ја користат густината на шумите за да се кријат на неодредено време каде што немаат пристап до храна, санитарии или лекар. Лефтерис Папајанакис од грчкиот институт за бегалци вели дека сообраќајните несреќи во кои учествуваат возила со киднапирани мигранти се чести. „Тие се тргуваат во такси или комбиња. Тоа е нелегално, па понекогаш трговците со луѓе одат многу брзо, во спротивна насока… Знаеме за луѓе кои загинале или биле тешко повредени затоа што имале несреќа“.