Кога залихите на хероин пресушуваат, зависниците може да се префрлат на многу поопасни синтетички опиоиди, предупредуваат експертите. Речиси целиот хероин што се консумира во Европа доаѓа од Авганистан, каде талибанците прогласија забрана за одгледување афион, која ќе стапи на сила во наредните недели, пишува порталот Политико, пишува Јутарњи лист.
Поради недостигот на афион, криминалците би можеле да се префрлат на производство на поевтини синтетички опиоиди како што е фентанил. Ова би претставувало голем предизвик за јавното здравје, бидејќи синтетичките опиоиди се многу посилни од природниот хероин – во случајот со фентанил, дури 50 пати. Ова го прави многу полесно предозирањето: фентанил одзема десетици илјади животи секоја година, главно во Америка.
Талибанците го забранија одгледувањето афион уште во април 2022 година, откако Американците се повлекоа во 2021 година. Културата од 2022 година беше изземена од наредбата, што значи дека резултатите од забраната ќе почнат да се гледаат со овогодинешната жетва во април. Потребни се меѓу една година и 18 месеци за афионот да стигне на европскиот пазар како хероин, така што европските власти имаат една година да се подготват пред да почне да се чувствува ефектот од забраната за талибанците, пишува Politico, пренесува Јутарњи лист.
СЕ ПОВЕЌЕ ТИНЕЈЏЕРИ УМИРААТ ОД ПРЕДОЗИРАЊЕ
Ако забраната на Талибанците навистина резултира со драматично намалување на хероинот произведен од опиумскиот афион, би можеле да видиме повеќе синтетички опиоиди, вели Пол Грифитс, раководител на Европскиот центар за мониторинг за дроги и зависност од дрога (EMCDDA). Изгледа чудно да се каже такво нешто, но во моментов високата достапност на хероин е „веројатно заштитен фактор“, истакна Грифитс.
Талибанците веќе еднаш во 2000 година го забранија опиумот, што предизвика недостиг на хероин во Европа. Не долго потоа, за прв пат се појави фентанил. Од раните 2000-ти, Европа има проблеми со фентанил на Балтикот, особено во Естонија, каде што е одговорен за голем број смртни случаи, вели Грифитс. Проблемот се смета за решен од 2017 година, бидејќи властите успеаја да затворат многу производители на фентанил во Естонија со интензивни напори. Но, таа земја сè уште има најголем процент на фатални предозирања со фентанил во ЕУ, според податоците на ЕМЦДДА.
Европа сè уште не разбира колку е опасен фентанилот. Повеќе од 58.000 луѓе починале од предозирање со фентанил во САД во 2020 година, додека ЕУ регистрирала 97 смртни случаи. Во 2022 година, бројот на смртни случаи од синтетички опиоиди во САД, кои најмногу му се припишуваат на фентанил, ќе се искачи на 68.000. Но, во САД, опиоидната епидемија се појави затоа што лекарите препишуваа огромен број рецепти за лекови против болки, што предизвикуваше зависност. Зголемувањето на зависноста доведе до поголема употреба на хероин, но и на фентанил. Оттогаш, фентанилот се инфилтрира на американскиот нарко пазар. Може да се најде измешан со низа нелегални супстанци, од фалсификуван Xanax што се продава на црниот пазар, апчиња против анксиозност, до МДМА, кокаин, па дури и канабис. Тинејџерите се повеќе умираат од предозирање.
ОПАСНОСТА ЗА ЕВРОПА ЛЕЖИ ВО МЕШАВИНАТА НА ФЕНТАНИЛ
Во Европа, многу помалку луѓе станаа зависници од лекови на рецепт, бидејќи Европејците имаат пристап до медицински интервенции како што се замена на колк или колено почесто од Американците, па затоа не се принудени бескрајно да земаат лекови против болки, за кои во тоа време се тврдеше дека не се – предизвикува зависност. Широката достапност на здравствена заштита во Европа се покажа како заштитен фактор, напиша Арнт Шелекенс, професор на Медицинскиот факултет на Универзитетот Радбауд во Холандија, во писмо објавено во медицинското списание „Лансет“. Помага и широката достапност во Европа за третман на зависност.
Но, Нора Волков, директорка на Националниот институт за злоупотреба на дрога со седиште во САД, предупредува дека како што американскиот пазар за фентанил станува заситен, Европа би можела да биде следната цел. „Нема ништо да се каже дека Европа е имуна на овие лекови“, вели таа.
Неодамнешната анализа на EMCDDA покажува дека количината на фентанил што се појавува на европскиот пазар се намалува – но се појавуваат нови опиоиди.
Портпаролот на Европол, Јан Оп Ген Орт, смета дека опасноста за Европа лежи во смесите со фентанил. „Малку е веројатно дека лекот наречен фентанил или China White, China Doll или Sudden Death ќе се појави на европскиот пазар токму така“, вели портпаролот на Европол. Но, криминалните групи би можеле да продаваат некој нов производ со мешан фентанил. „Тие создаваат нови пазари знаејќи дека фентанилот е евтин и предизвикува голема зависност“, посочува Оорт, пишува Јутарњи лист.
(ТБТ)
