Рускиот претседател Владимир Путин, кој ова недела ги обвини САД и Западот за дестабилизација на Балканот преку проширувањето на НАТО, ја посети Србија за да го зголеми влијанието на Русија во регионот поради тензиите во трансатлантските односи и неконзистентни политики на ЕУ кон Западен Балкан, вели Џуди Депонии од центарот на Карнеги Европа во интервју за “Зошто?”.
Зошто: Што ја предизвика оваа ненадејна агресивна реторика на Москва и особено на Путин.
Демпси: Мислам дека тоа е поради многу причини. Едно е дека трансатлантските односи во моментов се полни со напнатост, а претседателот Трамп вели дека САД во одреден момент може и да се од НАТО. Ова јасно во прилог му оди на Русија. Русија секогаш сакаше да го ослабне западниот, НАТО алијансата, секогаш сакаше да ја ослабне трансатлантската врска, и Путин пристигна во Србија токму за ова. Второ, никогаш не знаете што размислува претседателот Александар Вучиќ. За Financial Times , пред неколку дена зборуваше за проевропски курс и потоа го постава црвениот тепих за претседателот Путин. Ова значи дека Србија игра двојна игра. Трето, се разбира, Путин е таму е со шефот на Гаспром, Александар Милер, бидејќи тие го гледаат растечкото влијание на Кина. На некој начин, Западен Балкан станува една игралиште за Кина и Русија, од една страна, а Европската унија се обидува да го контролира она што се случува во БиХ, со задоцнување во Македонија и на око ја држи Црна Гора, која штотуку доби голем кредит од Кина, иако тоа е во НАТО. Регионот е отворен за голем број влијанија.
Зошто: Се чини дека Москва не се откажува од Црна Гора, а Путин вели дека одлуката за нејзиниот прием во НАТО создаде тензии. Лавров вели дека договорот за промена на името на Македонија не е легитимен, иако тие немаат ништо против двете земји да разговараат. Па дури и не се откажувајте од овие земји?
Демпси: Во право сте. Тие не се откажуваат. Црна Гора во НАТО, но искрено кажано, Црна Гора би можеча да ги среди работите во однос на корупцијата и недостатокот на добро владеење на земјата и нејзините односи со Кина. ЕУ, исто така, би можела да направи многу повеќе за зајакнување на Црна Гора, тоа е првото нешто.
Видовме што се случи во Атина каде што премиерот Ципрас преживеа гласање за доверба, а македонската влада ја турка промената на името. Оваа промена на името навистина ја менува целата игра ако сето тоа пројде. Ова ја загрижува Русија, но ЕУ мора да го искористи ова и да дејствува брзо и да се надогради на ова, така што брзо ќе ги отвори преговорите со Македонија. Долго време, ЕУ имаше неконзистентна политика кон Западен Балкан, додека Русија и Кина влегоа без било какви предуслови.
Зошто: Путин сега има многу солиден и лојален сојузник во Претседателството на БиХ, кој вели дека нема шанси БиХ да почне да се движи кон НАТО. Путин досега работите, се чини ги извршуваше малку пасивно, држејќи ги под контрола, но очекувате малку поактивна улога на Русија во БиХ во наредните месеци и години?
Демпси: Се надевам дека ќе има малку поактивна улога на ЕУ во БиХ и во Србија. ЕУ беше целосно неускладена со дисфункционалноста на БиХ, како да немаше доволно време да се справи со ова. Слабоста на ЕУ во БиХ стои со елитата, наместо да се осврне на поширокото граѓанско општество, поширока група активисти, наместо само да соработува со уморните стари елити. На некој начин, ЕУ беше многу незабележлива и интелектуална, дипломатски да речеме, прилично мрзлива за БиХ. Најинтересно е дека ЕУ сака да биде глобален играч, но како може да биде глобален играч ако не може да среди ни позади својот двор.
Зошто: Во оваа ситуација имаме европски избори кои би можеле да ги ослабнат веќе малите импулси во однос на проширувањето кон Западен Балкан. Во таква ситуација, можеме да очекуваме поагресивно позиционирање на Русија кон Балканот?
Демпси: Русија не мора да право многу. Посета овде, посета таму, малку пари тука, малку пари таму. Ова не е прашање на агресија, тоа е прашање за тоа како ЕУ ќе реагира. Нема сомневање дека изборите за Европскиот парламент, изборот на Европската комисија, што се случува во Германија и стабилноста на претседателот Емануел Макрон во Франција – се работи кои го одвлекуваат вниманието , а да не го спомнуваме зборот на Б – Брегзит. Ама, ова е нашето соседство, и да се остави ова оставајќи го отворено за разни видови малигни ефекти е многу, многу опасно, не само за Западен Балкан и за нивната перспектива, туку тоа е опасно и за ЕУ.
Германија се обиде да воспостави балканска политика заедно со Велика Британија, но тоа беше на половина печено и не беше применета на некој практичен начин. Тоа е голема штета. Друга работа е тоа што посетата на Путин е одлична медиумска приказна за Русија и за дел од медиумите во Србија, но не заборавајте што се случува на теренот во Србија со големи демонстрации. Тие се навистина големи и мислам дека нема да запрат.
