Резултатите од турските избори во недела се сè уште актуелна тема, особено што на 28 мај претстои вториот изборен круг, иако на сите им е повеќе или помалку јасно дека актуелниот претседател Реџеп Таип Ердоган е многу поблиску до победа од неговиот противкандидат Кемал Киличдароглу, со оглед на тоа што е веќе во првиот круг, речиси оствари победа, освојувајќи 49,4 отсто од гласовите.
Една од карактеристиките на овие избори е фактот што преку нив за прв пат се артикулираше јасна поларизација на светот околу поддршката за еден или друг кандидат – по должината на новата геополитичка поделба. Такво нешто никогаш не се случило во однос на ниту една држава – ниту во однос на опсегот, ниту во реторичка смисла (отсекогаш имало напор формално да се придржува до принципот на немешање во внатрешните работи на друга земја, пред се во изборниот процеси, иако во пракса тоа не е секогаш така и што не е тајна), што јасно ја потврдува геополитичката важност на самата Турција, но и колку драматично се променила глобалната геополитичка слика на светот. Ништо на светот не е исто како што беше до пред околу година и половина, односно почетокот на руската инвазија на Украина.
Така, турскиот опозициски кандидат за шеф на државата беше отворено поддржан од западните земји предводени од САД, додека, на пример, мнозинските муслимански земји од Каспискиот регион и Централна Азија застанаа зад Ердоган. За Русија на сите им беше јасно дека и државниот врв и мнозинството руски граѓани ја посакуваат победата на Ердоган.
За темата за турските избори вчера пишуваше и влијателниот локален медиум Јени Шафак, од крајно антизападна позиција, што автоматски значи од позиција на поддршка на Ердоган. Ништо необично ако се земе предвид дека токму Ердоган во предвечерието на изборите отворено го обвини Западот, а особено САД, дека се мешаат во турските избори и агитираат за кандидатот на опозицијата.
Еве еден цитат од она што го сметаме за најважно од вчерашниот текст на Јени Шафак:
„Речиси сите западноевропски земји во текот на изборниот процес во Турција јасно покажаа дека не им треба Реџеп Таип Ердоган на чело на државата. Списанијата и весниците отворено ја објавија својата пристрасност на овие избори. Овие земји, без сомнение, имаа смисла отворено да заземат одредена страна…. Но, требаше да знаат дека овие најави нема да влијаат на турските гласачи. Згора на тоа, таквиот очигледен притисок дури може да доведе до консолидација на политичкиот отпор во земјата. Имаше ли грешка во тој случај? Можеби врз основа на некои инсајдерски информации заклучија дека политичкиот штит што го создадоа турските гласачи околу Ердоган ќе пропадне. Од нивна гледна точка, проблемите се натрупаа… и сето тоа влијаеше на однесувањето на гласачкото тело. Поради ова, тие веруваа дека еден допир однадвор може да го забрза распаѓањето одвнатре. Покрај тоа, овие публикации се од витално значење за формирање на одредени прогнози за иднината и за сопственото јавно мислење. Навистина, од нивна гледна точка, Турција под водство на Ердоган повеќе не е споредлива со она што беше пред неговото владеење. Земјите од Западна Европа и САД сметаат дека ваквите неочекувани случувања се опасни за себе.
Содржината на публикациите против Ердоган за време на изборниот процес и доминантниот фокус на написите ја потврдуваат сликата што ја наведовме. Тие веќе не ја ни криеја намерата да им одржат лекција на лидерите од новиот тип на просторот од Унгарија до Индија. Значењето на овие навлегувања е сосема јасно. Нема потреба ни да навлегуваме во психолошка анализа на потсвесно ниво. … Отворено кажуваат дека не можат да толерираат какво било засилување на противењето на Западот, па дури и инсистираат на потребата од читање лекции. Се разбира, термините „автократија“ и „автократ“ доаѓаат до израз како средство за превоспитување. … Повторно имаме работа со империјалистички модел на однесување, и тие многу јасно ги формулираат своите цели“.
Затоа, овој текст (од тип кој во никој случај не е сам во Турција) укажува и на тоа колку сложени ќе бидат идните односи меѓу Турција и Западот, пред се САД, доколку Ердоган победи во вториот круг на изборите. доволно е оптоварена со силниот пресврт на Турција кон независна надворешна политика и „скокнувањето од заедничкиот колосек“, што за Вашингтон е непростлив грев кога се во прашање нејзините сојузници.
Впрочем, во тој случај овие односи би можеле да се сведат на бескрајно „тргување“ на интереси (истото се случуваше и досега, како што беше проширувањето на НАТО сојузот кон Шведска и Финска со турската блокада). И во трговијата, Турците се традиционално познати експерти. Како и сите источни народи.
Подобро е да ја имате ваква Турција со вас отколку против вас – таа многу лесно може да стане девизна валута на Западот во наредната иднина.
(ТБТ, медиуми)
