„Победата“ на Турција во Сирија, слабеењето на Иран и нестабилната позиција на САД, на работ на промена на лидерството и стратегијата во регионот, иницира нова етапа во регионот, анализира денешен Ел Мундо.
„Секако дека веќе има луѓе кои зборуваат за отоманска преродба, особено луѓе надвор од Турција. Но, ние сме во ера кога никој не може целосно да ги добие војните на Блискиот Исток. Идејата дека победникот во Сирија е Турција, што многумина го поистоветуваат со Отоманската империја, иако таа денес нема никаква врска со него – нема да ја задржи целата моќ во земјата, не му треба некакво разбирање со Иран или Русија“.
Ова беа зборовите на Трита Парси, потпретседател на Институтот Квинси, вашингтонски тинк-тенк лоциран на левата страна на Демократската партија и основач на Националниот иранско-американски совет (NIAC), организација која бараше преговори меѓу Вашингтон и Техеран. Она што тој го кажа за Ел Мундо го одразува новиот Блиски Исток како резултат на војните во Украина, кои ја ослабнаа Русија и војните во Газа и Либан, кои го зајакнаа Израел и уништија голем дел од моќта на Иран во регионот.
Регионот кој изгледа воодушевен од заминувањето на Џо Бајден и доаѓањето на Доналд Трамп, чија трансакциска политика – ќе ви го дадам ова за возврат – многу подобро одговара на она што го сака Блискиот Исток отколку постојаните превирања, недостатокот на ефективност и на крајот недостаток на авторитет на Бајден, што секој едвај чека да го види задниот дел.
Парси беше во Катар на Форумот во Доха, годишен собир организиран од владата на тој емират, кој успеа да го изврти кругот на Блискиот Исток: да се разбере со сите, до степен да биде домаќин на заколнати и непопустливи непријатели: авганистанските талибанци, кои имаат свои неофицијални амбасади во Доха, главниот град на Катар, на чиј раб се наоѓа најголемата американска воздухопловна база на Блискиот Исток, Удеид, каде што има и значително британско присуство; Иран, со кој ја дели експлоатацијата на наоѓалишта на гас во Персискиот Залив; Турција, Русија и Хамас чиј што е најголем финансиер, иако за разлика од Иран не му даваше оружје.
Една од ретките земји со кои Катар немаше добри односи беше Сирија на Башар ал Асад, па иако прославите не се официјални, Емиратот е задоволен од падот на неговиот режим. Елиминација во која се чини дека сите учествуваа, со еден забележителен исклучок: американската влада.
Ден пред падот на Дамаск, во Доха зборуваше десната рака на Џо Бајден за односите со производителите на нафта, но и со Израел, Амос Хохштајн. Тој го стори тоа само десет минути пред рускиот министер за надворешни работи Сергеј Лавров да отвори оган врз секого и кон сите – вклучително и индиректно, земјата домаќин, Катар – за она што во тоа време изгледаше како многу тешка – но сè уште невозможна – капитулација.
Хохштајн не кажа ниту збор за Сирија. Иако индиректно го спомна Иран. Или поточно, неговиот спроведувач во Сирија и Либан, Хезболах, кој тој го опиша како речиси уништен по четири месеци војна со Израел. Советникот на Бајден, кој го склучи примирјето меѓу Израел и Хезболах, кое започна на 26 ноември, само еден ден пред сириските опозициски сили да го започнат својот победнички блицкриг на Дамаск, ги сумираше проблемите на Асад со задржувањето на власт во тоа време како „несакана последица, нешто тоа е во сила поради тактички потези, а не стратешки“.
Со други зборови, совпаѓањето на војните во Украина, кои ја зафатија Русија и во Либан, кој речиси го уништи Хезболах. Проблемот за Вашингтон е што овие изјави на Хохштајн, кој има огромно влијание врз тимот на Бајден, покажуваат дека, едноставно, САД немаат план за Блискиот Исток. Бајден нема, веројатно затоа што е неспособен. А Трамп го нема затоа што не сака.
Тоа беше пораката што ја испрати поранешниот пратеник на Доналд Трамп за Блискиот Исток за време на неговиот прв мандат како претседател, кога зборуваше на Форумот во неделата. „Сирија не е американски проблем. Тоа е, пред сè, регионален проблем. [Трамп] ќе помогне, ќе се вклучи во дијалог. Тој ќе помогне на секој начин што може. Но, нема да има американски чизми на теренот. “, рече тој, и покрај фактот што САД имаат контингент од околу 1.000 војници во источна Сирија.
Идното претседателство на Трамп ќе биде на страната на центрите на моќ во регионот: Израел, Катар, Саудиска Арабија, Емиратите и Советот за соработка во Заливот. Тој, исто така, ќе се обиде да го оживее Абрахамскиот договор со кој се нормализираа односите меѓу Израел и четири арапски земји, вклучувајќи ги Емиратите, Бахреин и Мароко. Сега целта е да се натера Саудиска Арабија да го стори тоа. Тоа беше нешто што администрацијата на Бајден планираше да го постигне минатото лето, додека војната во Газа не го исфрли проектот од колосек.
Во целата оваа панорама, Вашингтон се чини дека нема ни најмал интерес за решавање на палестинското прашање, иако Трамп сака, кога ќе стигне во Белата куќа, да нема борби во Либан или Газа и преговорите меѓу Хамас и Израел – да се одржат во Катар – доведе до ослободување на заложниците кои ги држеше таа група за да се заврши успешно пред 20 јануари. Трамп сака да стигне до Белата куќа и да генерира идеја дека војните на Блискиот Исток (а подоцна и Украина) се дело на Џо Бајден.
За ова тој ја има поддршката од својот сојузник Бенјамин Нетанјаху, кој ги концентрираше сите свои напади на неделите пред изборите во САД, во она што многу демократи во Вашингтон го гледаат како јасен – и успешен – обид дополнително да го влоши чувството на слабост на Бајден влада, која попушта на секој чекор.
Оваа релативно отоманска преродба и релативното опаѓање на Персија, исто така, работат во корист на Трамп од две причини. Прво, затоа што идниот претседател одлично се сложува со моќниците. Реџеп Таип Ердоган, кој е на чело на Турција 21 година, одговара на една од овие дефиниции, па затоа неговиот дијалог со Трамп не треба да биде лош. Во исто време, и поради неговата база и поради неговата блискост со Нетанјаху, Трамп е тотално против Иран.
Новиот американски претседател има уште една предност: слабоста во која Израел го напушти Хезболах. Како што рече Хохштајн, оваа група „изгуби меѓу 50% и 70% – реалниот број веројатно е поблиску до 70% од 50% – од своето оружје“, како и „значителен дел од нејзините борци, кои се мртви или не можат да борба, и со низок морал и без харизматичен лидер кој ја предводеше организацијата повеќе од 30 години“, мислејќи на Хасан Насрала, кој беше убиен во израелски атентат на 27 септември.
Сега, падот на режимот на Асад, исто така, го остава Хезболах без копнен пат до оружјето од Иран. Поради ова, Хохштајн гледа иднина во која либанската армија поддржана од САД ќе ги преземе позициите на Хезболах во близина на израелската граница, а милицијата се откажува да биде само уште една политичка партија во Либан. Парси, сепак, не гледа на тоа така. „Хезболах се соочува со тешки времиња, тоа е вистина, но Иран најде начини да ги поддржи своите сојузници во регионот дури и кога немаше копнени патишта. Ги вооружува Хутите во Јемен со бродови и, ако му веруваме на Израел, Хамас во Газа исто така. Тие ќе најдат начини да го поддржат Хезболах, а шиитите се мнозинство во Либан и не можат да бидат игнорирани“.
