Беспилотно летало погоди американски танкер за гас во египетското пристаниште Дамиета, а пожарот се прошири на втор брод, додека властите молчат за вистинската причина.
Овој инцидент не е само уште еден во низата, туку јасен сигнал дека евтините летачки и лебдечки дронови станаа оружје кое не познава граници, а анонимните напади повеќе не се научна фантастика, туку секојдневна појава за која премалку се зборува.
Британската компанија за поморска безбедност „Амбреј“ потврди дека дронот ја погодил пловечката единица за складирање гас „Енергос Винтер“, која е во сопственост на американската компанија „Енергос Инфраструктур“, додека нејзините операции ги управува „Вилхелмсен Шип Менаџмент“. Пожарот што следел брзо се проширил на блискиот брод „Гаслог Салем“, а египетското Министерство за нафта можело само да потврди дека пожарот избувнал и бил ставен под контрола, но дека избегал од дронот. Три извори запознаени со настанот тврдат дека дронот бил причина за целиот инцидент, што е потврда дека заканата од војна се преселила од бојното поле на цивилните бродови и пристаништа низ целиот свет, а никој сè уште не ја презел одговорноста за нападот.
Токму оваа анонимност ги прави дроновите најопасното оружје денес, бидејќи напаѓачот може да остане целосно невидлив и неказнет, а целта може да биде кој било брод, кое било пристаниште или која било копнена точка на планетата. Дроновите што летаат, оние што пливаат на површината и оние што се кријат под вода од подморниците станаа тивки убијци кои не чинат многу, но носат огромна штета и страв. Во текот на изминатите 50 години, терористичките напади честопати се припишуваа на разни групи, но многу е веројатно дека многу од овие акции биле водени или инспирирани од тајни служби кои сакале да ја разбрануваат јавноста и да создадат атмосфера на несигурност. Денес, меѓутоа, повеќе не ни требаат сложени операции, доволен е евтин дрон со експлозиви што може да се купи на црниот пазар или да се состави од делови од Интернет.
Геополитичката карта на светот полека, но сигурно се менува пред нашите очи, а војните повеќе нема да се водат на начинот на кој сме навикнати да ги гледаме вестите од минатите векови. Ниту една земја, дури ни онаа со најсилна воена сила, повеќе не е безбедна бидејќи беспилотните летала не познаваат граници и не се запираат со ѕидови или огради, а секој град или пристаниште може да стане фронт без никаква најава. Египетското пристаниште Дамиета не е воена зона, тоа е мирно место каде што се одвива трговија со гас, но дронот покажа точно колку сме ранливи и колку малку е потребно за да се предизвика хаос и паника. Пожарот на двата танкери беше брзо ставен под контрола, но стравот што остана во умовите на морнарите и пристанишните работници ќе трае многу подолго од чадот што се издигаше над Нил.
Министерот за нафта Карим Бадави пристигна на местото на инцидентот за лично да ја надгледува санацијата, а службите за итни случаи ја завршија својата работа професионално, но она што јавните изјави го изоставуваат е клучната вистина за природата на нападот. Египетското министерство го споменува пожарот и редовните процедури, но молчи за дронот, додека британската компанија Амбреј остава малку простор за сомнеж кога зборува за првичната проценка на инцидентот. Токму ова молчење за вистинската причина покажува колку се неподготвени државите да се соочат со новата реалност во која беспилотните летала стануваат главно оружје на асиметрични конфликти, а старите безбедносни доктрини повеќе не се валидни. „Енергос Винтер“, со капацитет од 138.250 кубни метри гас, е само еден во низата танкери што пловат по светските мориња, а прашањето што се поставува е колку слични лебдечки цели се кријат на брановите без соодветна заштита од вакви закани.
Кој знае колку беспилотни летала веќе лежат на морското дно или се кријат на бреговите на разни земји, само чекајќи сигнал за да започнат напад што би можел да предизвика верижна реакција од глобални размери. Тајната е тајна и никој нема да ги открие вистинските бројки, но она што е сигурно е дека овие уреди се сеприсутни и дека ги има сè повеќе и повеќе секој ден, и за воени и за цивилни цели, а нивната лесна достапност ги прави совршена алатка за анонимно насилство. Дроновите што ги носат подморниците и воените бродови можат да се активираат во секое време и на која било локација, правејќи секоја точка на Земјата потенцијална цел, а одговорот на напад е речиси невозможно бидејќи напаѓачот е на безбедно растојание. Неизговорената вистина е дека влеговме во ера каде што безбедноста стана илузија, а дроновите се клучот за разбивање на таа илузија побрзо отколку што можеме да го кажеме зборот опасност.
Кога гледаме кон иднината, се наметнува сликата за свет во кој традиционалните армии го губат својот монопол врз насилството, а поединци или мали групи можат да предизвикаат иста паника како цели земји. Повеќе нема да има јасни бојни полиња и униформирани непријатели, туку конфликтот ќе биде насекаде и никаде, а секој минувач, секој танкер и секој град може да стане цел без никакво предупредување. Војните ќе се водат преку екрани и далечински управувачи, а човечките жртви и материјалната штета ќе бидат само статистика броена во илјадници, додека вистинската причина честопати ќе остане непозната или прикриена. Она што нè очекува не е само технолошка револуција, туку целосна промена на геополитичката слика во која моќта ќе биде во рацете на оние кои најдобро ги контролираат беспилотните летала, а не на оние кои имаат најголем број војници или најмногу нафтени полиња.
Дронот што го погоди американскиот танкер во Египет е само првиот во низата удари што ќе ја потресат нафтената и гасната индустрија, а со тоа и целата глобална економија, бидејќи кога танкерите стануваат цели, цените на енергијата скокаат и трговијата доаѓа до застој. Министерот за нафта Карим Бадави лично го надгледуваше чистењето, но неговото присуство не може да ги смири стравовите што се раширија меѓу докираните работници и морнарите кои секојдневно ги ризикуваат своите животи во небезбедни води. Сега кога е јасно дека беспилотните летала можат да нападнат во секој момент, прашањето е колку брзо осигурителните компании ќе ги зголемат премиите и колку сопственици на бродови ќе се откажат од одредени рути, дополнително зголемувајќи ја цената на стоките и забавувајќи ја глобалната трговија. Старите правила на војната повеќе не важат и сме сведоци на раѓањето на нова ера во која анонимниот напад стана најмоќното оружје, а единствената безбедност што можеме да си ја обезбедиме е онаа што можеме да си ја обезбедиме со тоа што ќе бидеме будни и ќе се прилагодуваме на новата ситуација.
Владините претставници и воените стратези ширум светот сега се принудени да размислуваат за одбраната од беспилотни летала на начини на кои никогаш порано не го правеле тоа, бидејќи повеќе нема јасни линии на картата или безбедни зони зад кои можеме да се скриеме. Секоја земја, без оглед на нејзината воена моќ, станува потенцијален фронт, а тероризмот добива сосема ново лице бидејќи повеќе нема потреба да се инфилтрира или краде оружје, туку да се купи беспилотно летало преку интернет. Мистеријата околу нас расте, а турбулентните времиња што претстојат ветуваат дека ниту еден ден нема да биде здодевен, но за жал ниту безбеден. На крајот на краиштата, вистинското прашање не е кој го лансираше дронот кон танкерот во Египет, туку кој ќе биде следен и колку сме подготвени да се соочиме со новата реалност што веќе ни затропа на вратата, а ние решивме да ја игнорираме сè додека нашиот танкер не се запали во нашето пристаниште.
-logicno
