Демократија

Организацијата за заштита на слободите и правата Фридом хаус во својот најнов извештај за состојбата со демократијата во земјите во транзиција за оваа година, констатира дека, оваа година ќе остане забележана како година на најголем пад на демократијата во земјите во транзиција во 23 годипната историја на организацијата.

Овој заклучот го илустрира со податокот дека во 19 од 29 земји кои се под лупата на Фридом хаус, е забележан пад во демократските стандарди. Во извештајот насловен како „Спротивставување на нелиберализмот“, се истакнува дека втора година по ред, се констатира дека постојат многу повеќе консолидирани авторитарни режими отколку консолидирани демократии.

Полска е овогодишен неславен рекордер во падот на демократијата, што пак е втор најлош резултат добиен во 23 годишната историја на Фридом хаус. До драматичниот пад на квалитетот на полската демократија довеле, како што се констатира, комплетната контрола на Владата врз судскиот систем, политизацијата на јавните медиуми, кампањата против невладините организации и прекршувањата на редовната парламентарна процедура.

Унгарија пак го регистрира најголемиот кумулативен пад во историјата на следењето на демократијата во земјите транзиција, со константен пад на демокатските стандарди во 10 последователни години.

Србија четврта година по ред забележува пад во демократијата, што според Фридом Хаус е сериозна закана за нејзиниот статус како “полуконсолидирана демократија”. Организацијата предупредува на продолжувањето на трендот на концентрација на власта во рацете на претседателот Александар Вучиќ.

Македонија со напредок во демократското владеење и слободата на медиумите

Како „светли точки“ оваа година се истакнуваат Македонија, Узбекистан и Естонија.

-Промената на власта во Македонија во јуни донесе шанса за промена на повеќегодишната заробеност на државата и надеж за решавање на споровите со соседите, констатира Фридом Хаус.

Овогодишниот индекс за демократското опкуружување во Македонија е 4,36, имајќи предвид најдобрата оценка која може да се добие е 1, а најлошата 7.

Најдобрата оценка, оваа година Македонија ја има во однос граѓанското општество – 3,25, а најлошата во однос на независноста на медиумите – 5.

Демократските стандарди во демократското владеењето на извршната власт, независноста на судството и корупцијата се оценети со 4,75, додека изборниот процес и локалната власт со 4.

-Подобрување од 5 на 4.75 има кај демократското владеење, поради политичката стабилизација по турбулентните 2015-16 година и позитивните, иако се уште ограничени, мерки на новата влада за ослободување на заробените државни институции. Подобрување од 5.25 на 5 има и кај независноста на медиумите, поради напредокот во севкупното известување во медиумите во земјата и одлуката на новата власт да стави крај на владиното рекламирање, кое беше механизам што овозможуваше заробеност на државата.

Како резултат на тоа, оценката за македонската демократија се подобрува од 4,43 до 4,36, констатира Фридом Хаус во најновиот извештај за демократијата во земјите во транзиција за 2018, насловен како „Спротивставување на нелиберализмот“.

Македонија, заедно со Узбекистан и Естонија, е една од светлите точки на годинашниот извештај „Нации во транзиција“ на „Фридом хаус“, кој го одбележува демократскиот прогрес на 29 држави во транзиција. Анализите се однесуваат на периодот на целата измината година.

Според авторите на извештајот, смената на власта во јуни минатата година создала шанса да се направи пресврт по години заробена држава и да се разрешат споровите со соседите.

На скалата од 1 до 7, каде единицата е најдобра оценка, а седумката означува најниско ниво на демократски прогрес, Македонија за изборниот процес добила 4, за граѓанско општество 3,25, за независност на медиумите 5, за државно демократско управување 4,75, за локално демократско управување 4, за правосудните рамки и независност 4,75, а за корупција 5,25.

Според извештајот, најголема шанса за демократски пробив во Европа денес има токму Македонија, која е ставена во категоријата „Транзициска влада или хибриден режим“.

„Иако земјата е мала, можноста е голема: Успехот во Македонија ќе значи излегување од деценија на заробена држава и за мирно разрешување на споровите што го попречуваа политичкиот и економскиот прогрес во регионот. „Во Нации во транзиција 2018“, Македонија го постигнува првото подобрување на оценките од 2010 година, со тоа завршувајќи го периодот на седум години континуирано опаѓање“, се вели во извештајот.

Давајќи краток осврт на развојот на политичките настани во Македонија од 2014 година, кога СДСМ и здружената опозиција го почнаа бојкотот на врвните државни тела, „Фридом хаус“ вели дека почнато е разградувањето на заробената држава, но сè уште пред земјата стојат големи предизвици, како разрешувањето на спорот за името со Грција.

„Новата влада е цврсто посветена на разбивањето на заробената држава што ВМРО-ДПМНЕ ја создаде.  Првиот клуч за успехот за коалицијата предводена од СДСМ би било разрешувањето на спорот за името со Грција, што би го отворило патот кон членство во ЕУ и НАТО и би обезбедило огромна меѓународна поддршка за владата. Иако ЕУ силно ја поддржува владата, нејзините раце се врзани сè додека Грција не ги повлече своите приговори за официјално почнување на процесот за пристапување. Македонската влада прави силен напор за разрешување, а грчката влада возврти со одреден број позитивни изјави. Во овој момент, новата влада заслужува цврста поддршка од САД и ЕУ, вклучувајќи притисок врз Грција за разрешување на спорот за името и ветувања за помош во болниот процес на враќање назад од заробеност на државата“, се вели во извештајот.

Годинашниот извештај забележал најголем број поместувања надолу во својата 23-годишна историја, односно просечниот демократски индекс на 19 од вкупно 29 држави опаднал во однос на годината претходно.

Извор:Мета