Иран игра на нова карта: веќе не е само војна, туку и пари..
Во целата приказна за завршување на војната, Иран сега направи потег што многу зборува за нивната стратегија. Фокусот веќе не е само на завршување на конфликтот, туку на контрола на една од најважните точки во светот – Ормутскиот теснец.
Ова е тесниот премин низ кој минува огромен дел од светската нафта и гас. Проценките велат дека околу една петтина од глобалната енергија поминува низ оваа рута.
Сега доаѓа клучот: Иран бара да се признае неговиот суверенитет над овој премин. Со други зборови – дека тие имаат право да одлучуваат кој поминува и под кои услови. А ова практично значи дека би можеле да почнат да им наплаќаат на бродовите за премин и на тој начин да заработуваат милијарди годишно.
Не е само политика – ова е економско оружје
Народно кажано: Иран сфати дека не мора да победи на фронтот за да има моќ – доволно е да го контролира „вентилот“ на светската економија.
Затворањето или контролирањето на овој премин веќе предизвика сериозни нарушувања – цените на енергијата скокаат, пазарите се тресат, а земјите паничат, барајќи алтернативи.
Со други зборови, Иран го држи светот „за грло“ без да испука ниту еден куршум повеќе од потребното.
А сега тој се обидува да ја претвори таа ситуација во трајна предност:
– или ќе добијат политички отстапки
– или ќе заработат огромни пари
– или и двете
Опасен преседан што може да ги промени правилата на играта
Проблемот е што ваков потег би можел да отвори врата за нешто многу поголемо. Ако една земја успее да го забрани преминувањето преку клучен меѓународен пат, што ќе ги спречи другите да го сторат истото?
Затоа Американците и нивните сојузници го гледаат ова како сериозна закана за глобалниот поредок, бидејќи таков потег директно би влијаел на слободата на навигација и трговија.
А од друга страна, Иран јасно покажува дека нема да застане на преговори – тие сакаат конкретни придобивки од оваа криза.
Заклучок без разубавување
Веќе не станува збор само за војна – станува збор за контрола на парите, енергијата и глобалното влијание. Иран се обидува да ја претвори воената криза во долгорочна економска моќ.
И реално, тие не се без основа – бидејќи држат една од најважните точки на планетата.
Но, прашањето е:
– ако светот попушти, дали ќе отвори Пандорина кутија за слични потези од други земји?
– а ако не го стори тоа, дали ќе се соочиме со уште поголема ескалација бидејќи Иран нема причина да се откаже од таква предност?
