Љубовта кон мачките во Турција не е современ тренд, туку наследство кое датира од отоманскиот период. Според историските извори, мачките се сметале за неопходни членови на општеството во Отоманската империја првенствено поради нивната улога во зачувувањето на јавното здравје. Со уништување на глодари, мачките директно помагале во спречувањето на ширењето на заразни болести, што им обезбедило посебен статус на херои меѓу народот.
Записите од 16 век го потврдуваат постоењето на специјализирани институции како што се болници и градини за мачки во Цариград во тоа време. Овие институции служеле за хранење и грижа за големи популации на мачки скитници, што сведочи за раната институционализација на грижата за животните.
Религиозно влијание и ритуална чистота
Значаен фактор во обликувањето на овој однос е религијата. Со оглед на тоа што мнозинството од населението се изјаснува како муслимани, традицијата што диктира добронамерност кон мачките е длабоко вкоренета. За разлика од некои други животни кои се врзани, мачките се сметаат за ритуално чисти суштества во исламот.
Оваа наклонетост има свои корени во легендите за пророкот Мухамед и неговата љубов кон мачките. Турската култура сè уште има силна усна традиција и народни изреки кои нè потсетуваат на важноста од заштитата на овие животни, од кои најпозната е дека оној кој ќе убие мачка е должен да изгради џамија за да се искупи за тој грев.
Еволуцијата на ставовите кон мачките помина низ различни фази. За време на раната ера на Републиката, процесите на модернизација донесоа периоди на сомневање кон уличните животни, кои повремено се сметаа за потенцијален здравствен проблем. Сепак, културата на грижа преживеа и со текот на времето се трансформираше во „политика на грижа“.
Процесот на европеизација на Турција дополнително го формализираше овој однос преку законодавството. Правата на животните сега се заштитени со закон. Интересно е што во најновите законски измени од 2024 година, кои предизвикаа дебати за третманот на кучињата скитници, мачките останаа ослободени од какви било рестриктивни мерки, потврдувајќи го нивниот привилегиран статус.
Симболот на Истанбул
Денес, се проценува дека само во Истанбул живеат повеќе од 100.000 мачки. Тие се интегрирани во секојдневниот живот до тој степен што нивната интеракција со луѓето често се третира како рамноправна социјална размена. Терминот „катизени“ се користи за да се опишат мачките кои, иако немаат формални сопственици, уживаат во колективната грижа на заедницата – од бесплатна ветеринарна грижа до пристап до ресторани, хотели и џамии.
Научните истражувања сугерираат дека тајната на оваа посветеност лежи во самиот карактер на мачките. За разлика од кучињата, мачките задржале висок степен на независност и оригиналниот дух на нивните диви предци, што буди фасцинација и почит во турското општество.
Иако модернизацијата носи нови предизвици, неодамнешните настани, како што се операциите за спасување животни по катастрофалните земјотреси, потврдуваат дека историската и културната врска меѓу турскиот народ и мачките останала непоколеблива. Мачките во Турција повеќе не се само суштества што живеат покрај луѓето, туку станале субјекти што активно го обликуваат урбаниот и културниот идентитет на земјата.
