(Дубаи – Портал) – Саудиска Арабија и се заканува на САД со продажба на нафтата во други валути, а не во долари, ако Вашингтон го усвои законот со кој земјите-извознички на нафта на ОПЕК ќе подлежат на автоматски тужби од страна на американските судови.
Според агенцијата Ројтерс, оваа опција е разгледувана во изминатите месеци од страна на високи претставници на Саудиска Арабија. наводно планот дискутирал во рамките на ОПЕК, а еден од изворите рече дека Ријад за своите заканите веќе ги извести високи американски официјални претставници во сферата на енергетиката.
Всушност, во февруари оваа година, Комитетот за правосудство на Конгресот на САД го одобри законот NOPEC (No Oil Producing and Exporting Cartels Act)(Нема закон за производство и извоз на нафта), кој на американските судови и дава овластување да покрене тужба против ОПЕК и другите учесници на тој картел во нафтениот пазар. Дали сака, и ако сака да биде предаден на Конгресот за гласање, во моментов не е познато.
НОПЕК за прв пат беше воведен во 2000 година. но независно од бројни напори никогаш не е усвојан. Сепак, тој доби дополнителна поддршка од времето кога претседателот Доналд Трамп дојде на власт. Овој закон може да создаде правна основа за проширување на надлежноста на законодавството на САД за земјите од противникот (ОПЕК, ОПЕК +). Сега целта на САД е, да го ослабнат сојузот на Саудиска Арабија и Русија во рамките на платформата ОПЕК + со која се утврдуваат квотите за дневно производство на нафта, воведени за да се балансира нејзината понуда и побарувачка на светските пазари (и со тоа да се стабилизираат цените на ниво што ги задоволува и производителите и потрошувачите). Една од целите на Трамп истот така е, да ја уништи целата структура на ОПЕК и да ја објави либерализацијата на слободниот пазар на светска енергија. Се разбира, моќните и побогатите нафтени компании во САД би биле најпрофитабилни во такви услови. Потсетуваме дека ОПЕК, организација на земји во светот – од најголемите производители на нафта (Русија не е една од нив), е воспоставена само од причина да нејзините членки заедно за да се спротивстават на политички притисок од страна на моќните земји и нивните диктати за дозволеното ниво на производство и ниво на цените на светските пазари. И Трамп го сака токму тоа. Во пракса, тоа би изгледало вака: Вовед во американските санкции против државните компании поврзани со ОПЕК и ОПЕК +, по што следеше втората рунда на санкции против сите оние кои не престануваат соработка со овие организации.
Оваа вест најдобро укажува на сето она што е во игра и зошто Саудиска Арабија зазема таква радикална позиција во однос на можните отфрлање на доларот како средство за плаќање во операции поврзани со извозот на Саудиска нафта. И нема потреба да се сомневаме дали Ријад навистина стои позади ова и дека не се вклучени новинарски лаги. Практиката на богатите арапски монархии на сите важни и чувствителни прашања од меѓународен карактер, е таква што невните планови кои претходно се пласираат на јавноста преку контролирани медиумски платформи, односно ги праќаат до оние кои се најмногу загрижени за истите. За таа цел се користат термини како анонимни или добро информирани или високо поставени извори. И на практиката на Ријад на Запад за долго време и тие знаат зошто оваа вест сигурно ќе стигне до ушите на дел од американската политичка сцена,која одлучува за овие прашања, на начин како е од Ријад замислено.
Да напоменеме: Саудиска Арабија контролира една десетина од светското производство на нафта, а нејзината нафтена компанија, „Саудиј Арамко“, има култен статус на најголем светски извозник на “црно злато”. Само минатата година продажбата на нафта на компанијата достигна 356 милијарди долари. Иако сета ова нафта не се наплаќа во долари, околу 60% се доставува до нафтените танкери и на меѓународните нафтоводи, при што најголем дел од овие договори се склучени во американски долари.
И во одговор на НОПЕК, Саудиска Арабија, исто така, ја разгледува можноста за продажба на своите средства во САД, кои инвестираа околу 1 трилион долари на пазарот и поседуваат обврзници во САД во вредност од околу 160 милијарди долари. Ројтерс исто така наведува, дека е можно да го отфрли сврзувањето на својата валута на доларот, кој се тргува со фиксна стапка од 1986 година.
“Јас не знам како законот НОПЕК ќе биде донесен, но Саудијците имаат план за такво сценарио”, изјави еден од изворите за Ројтерс. И токму во тоа е и вистинската цел – да ги потсети Американците на можна реакција на Ријад, чии последици се тешко да се проценат, но, сепак, тие однапред многу добро знаат како тие можат да бидат сериозни и дека никаква корист од донесување на ваков закон во крајна линија може да биде помала од неговите негативни последици. Ќе видиме дали Трамп ќе успее во своите намери и да бидат свесни за високиот ризик, и барајќи некои нови решенија, како што често и прави : почнувајќи од сега веќе поранешниот договори за слободна трговија со Мексико и Канада (НАФТА) – каде Трамп делумно успеа да ја поправи содржината на новиот договор во насока на поголема заштита на американските интереси; сложени и долги трговски преговори со Кина; па да се преговара со неговиот “заклетнет непријател” – водачот на Северна Кореја, Ким Јонг-Ун, за кого никој не може да предвиди што ќе резултира во крајна линија. Затоа што дури и во овој, најнов случај, Саудијците “го имаат својот коњ за трка” – и тоа каков, а да не зборуваме за геополитички аспекти за можниот развој на ситуацијата што е опишано од страна на – негативото сценарио на односите меѓу САД И Саудиска Арабија.
Mahir Demişoski
