36
Оман ретко излегува на видело кога станува збор за руските политики на Блискиот Исток, меѓутоа во последниве неколку недели се чини дека Москва и Мускат бараат начин да ги продлабочат своите разговори и разменат искуства во дипломатските иницијативи, по кои султанатот на југот на Арапскиот полуостров е познат по тоа.
На почетокот на октомври во Мускат, започна другиот Руско-Омански Форум а во таа прилика од Оманското Министерство за надворешни работи дека на руските државјани повеќе нема да им треба виза за патување во таа земја. Со тоа се покажува значителен напредок во билатералните односи, кои започна со посилни врски во април минатата година откако Рускиот федерален совет го посети Оман. Ако овие врски продолжат на највисоко ниво, Оман би можел да стане последната земја на Советот за соработка во Заливот (ГЦЦ) која би започнала поцврста заедничка иницијатива со Русија. Досега Русија била надвор од рамката на оманската политика, економија, воена и технолошка соработка, и секако далеку подалеку од вообичаената соработка што Москва ја има со другите земји од ГЦЦ.
Делумна причина е историја. За време на Студената војна, Оман беше единствената монархија во Персискиот Залив во која Советскиот Сојуз беше директно вклучен. Тогаш советите го помагаа Марксистичкиот Ослободителен фронт на Дофар, кој го предводеше комунистички бунт во провинцијата Dhofar. Советите се надеваале дека Фронт би можел да биде клучот за доведување на комунистите на власт во Оман. Овој бунт беше неуспешен, ама укажа на советската желба да интервенира во внатрешната политика на Оман. По паѓањето на Советскиот Сојуз, Оман водел внимателна и дипломатска политика кон Москва, без големи чекори во односите меѓу двете земји.
Самата природа на политиката на Оман доведе до нови можности за приближување на Русија и Оман. Ова беше особено се забележало за време на т.н. ” Арапска пролет, кога ставот на Султанот Кабус и неговата палата за кризата во Сирија и Јемен значително се разликуваше од другите членови на ГЦЦ. Всушност, вообичаениот став на Оман бил многу поблиску до ставот на Москва, овозможувајќи им да се приближат. Оман одби да ја поддржи интервенцијата на Заливските земји и нивните сојузници во борбата против сојузниците на Хутите и поранешниот Јеменски претседател Алија Абдула Салех. Оман продолжи да го одржува дипломатското присуство во Сана, заедно со Русија. Исто така, Оман формално ја призна Националната коалиција за сириската револуција и опозицијата како легитимни претставници на сирискиот народ во 2012 година, меѓутоа не ги прекина врските со сирискиот претседател Башар ал Асад. Во првата катарска криза во 2014 година и втората година оваа година, Оман остана неутрален, не го повлече својот амбасадор од Доха, ниту пак наметнува санкции врз емирот.
Оман имашл некаква идеја за дипломатска врска меѓу Асад, Иран, земјите од Персискиот залив и бунтовниците. Сирискиот министер за надворешни работи, Валид Моалем, го посетил Мускат во август 2015 година, а два месеца подоцна, шефот за дипломатија на Народниот правобранител, Јусуф бин Алави бин Абдула, го посети сирискиот претседател во Дамаск. Се чинеше дека Оман помина низ својот вообичаен пристап кон регионалниот пристап, но потоа Русија интервенираше со војската во Сирија и со тоа ги попречи дипломатските напори на Оман. За среќа, рускиот успех во мировните разговори во Сирија ја врати Москва и Мускат на билатералните врски. Оман присуството на Русија во Сирија го гледа како инструмент за одржување на рамнотежата на моќта, и спрема Иран, така и спрема влијанието на екстремните сунитски организации и нивните покровители.
На крајот на краиштата, ваквиот став може да се очекува од султанат кој после Студената војна се фокусираше на статусот на неврзаните земји со избалансирани односи со главните светски и регионални играчи, со цел да се создаде баланс на моќта на Блискиот Исток и конечно да се зачува безбедноста на нивните граници и непречен развој Султанатот. Во тој погледн Оман е културолошки посебен, бидејќи сите политички елити и повеќето граѓани припаѓаат на ибадијската школа на исламот. Следејќи го Абдала ибн Ибад, Оманците се разликуваат од сунитите и шиитите, па во потрагата по своите интереси тие стратешки ги искористиле политичките разлики меѓу нивните сунитски и шиитски соседи. Најпознат пример е несомненото членство на Оман во ГЦЦ, саудиско оружје за сопирање на иранското влијание на Арапскиот полуостров; и во исто време, Оман има одлични односи со Техеран, сметајќи го Иран како најефикасно оружје против амбицијата за големата моќ на Саудиска Арабија не само во регионот, туку и во целиот исламски свет.
Заради тоа Мускат беше и клучна врска меѓу САД и Иран во постигнувањето на Заеднички сеопфатен акционен план, т.н. ” нуклеарен договор. Пред Генералното собрание на ОН да се свика во своето седиште во септември 2013 година, Оман ги поздрави американските и иранските преговарачи пет пати. Иранскиот претседател Хасан Рохани им се заблагодари на напорите на Султанот Кабус во текот на неговата посета на Оман во февруари оваа година, а во октомври Оман повторно беше посетен од страна на иранскиот министер за надворешни работи, Мохамед Џавад Зариф. И сето тоа откако Оман му се придружи на Ријадскиот исламски воен сојуз за борба против тероризмот, која има очигледни противирански карактеристики. Сигурно е дека Оман нема да ја напушти својата политика на ангажирање во конфликти и неприлагодување, меѓутоа дипломатски сигнал го повикува Мускат секогаш да биде на преговарачките маси.
Истата тактики може да се види во односот спрема големите сили и нивното влијание врз Блискиот Исток. Военото присуство на Русија во Сирија и проактивните регионални политики на САД го притискаат Оман на балансирање меѓу Москва и Вашингтон. Американо-оманските односи се доста добри и силни, што укажува на тоа дека во блиска иднина може да се очекува посилен тренд кон Русија во надворешните работи на Оман. Само така Оман ќе може да размислува за своите идни активности, бидејќи стабилноста и долгорочниот развој на Оман ќе преживеат само ако Блискиот Исток е мирен регион. Оман нема ресурси како неговите соседи, ама пак заради тоа изненадува со стабилноста на својата економија. Главниот удар на економскиот развој и финансиската помош во државните реформи е нафтата, а потоа и земјоделството и трговијата. Со својата положба, Оман лежи на раскрсницата на најважните светски енергетски коридори во светот, а веќе е покрената и програма за изградба на рафинерија за нафта и складиште во Дукм, во близина на теснецот Хормус, што ќе помогне за подобра извозна програма, бидејќи Оман нема нафтоводи и гасоводи што ја поврзуваат земјата со странство.
Руско-Оманските односи најмногу ќе зависат од взаемната доверба, кои Русија донекаде ги изгуби во Мускат со одлуката за воен удар. Меѓутоа, Оманците знаат дека понекогаш е неопходно да се дејствува воено со што би проработала дипломатијата. Можеби ова не е Омански начин на дејствување, а секако не и во ибадијската идеологија и во поглед на светогледот, меѓутоа ако Русите во Оманците пронашле добар и долготраен соговорник, мирот на Блискиот Исток е на чекор поблизу.
извор (и): www.muscatdaily.com | ria.ru | tass.ru | timesofoman.com | www.dailystar.com.lb | www.thenational.ae | www.chris-kutschera.com | www.bbc.com | aawsat.com |
