Пишува: Кемал Озтурк,
Насловот „САД станаа непријател на Европа“ не се мои зборови, туку му се препишуваат на еден од европските дипломати.
Можеби „објавувањето војна“ меѓу САД и Европа навистина се случи на Самитот за безбедност во Минхен на 14-ти февруари. На тој ден, кога во Европа се славеше Денот на вљубените, новиот американски потпретседател Џеј-Ди Венс одржа остар и агресивен говор и ја расипа романтиката на денот.
Дипломатите и политичарите кои го слушаа неговиот говор почнаа да се прашуваат: дали САД повеќе не се пријатели на Европа? можеби дури и станал нејзин непријател? Ситуацијата беше толку сериозна.
Гидеон Рахман, главен надворешнополитички коментатор во Фајненшл Тајмс, разговараше со дипломатите и политичарите кои присуствуваа на состанокот и ги пренесе овие грижи, дури и земајќи ги нивните зборови како наслов на својата статија. Фајненшл тајмс не беше единствениот што ги критикуваше САД, други големи весници како Економист и Гардијан, како и новински канали како Би-Би-Си, спроведоа истрага за тоа како Европа може да се заштити себеси без да се потпира на САД.
Со други зборови, дрските изјави на Трамп, неговиот потпретседател Венс и бизнисменот Елон Маск предизвикаа невиден гнев кај европските политичари, дипломати и интелектуалци.
Европа без САД е изложена и беспомошна
Европа одамна е опуштена и безбедна, занесена во бескрајни дебати за „доблестите“ на истополовите бракови, судбината на северноморскиот лосос, вегетаријанските диети и модната недела во Милано. Меѓутоа, откако доби силен удар од нејзиниот стар сојузник на самитот во Минхен, се чини дека таа ненадејно се разбуди.
Дури и европските политичари, кои се навикнати да зборуваат за потребата од протерување на мигрантите од континентот, за одбрана на палењето на Куранот во име на „слободата на мислата“ и за правата на малцинствата во другите земји, сега се соочени со поитно прашање: „Што ќе правиме без САД?
Одговорот на ова прашање го даде еден од европските министри за надворешни работи за време на интервјуто за Фајненшл Тајмс, кога искрено рече: „Без Соединетите Американски Држави, ние сме беспомошни да ги извршуваме и наједноставните безбедносни задачи“.
По долгогодишно целосно потпирање на американската заштита, Европејците почнаа да сфаќаат дека нивните војски не се ништо повеќе од сообраќајна полиција и дека практично немаат вистинска воена моќ да ги заштитат.
Вашингтон, предводен од претседател кој гледа на се низ призмата на профитот и загубата, одлучи да стави крај на оваа бесплатна „златна доба“ за Европа. Американците јасно ставија до знаење: „Потрошивме милијарди долари за да ве заштитиме преку НАТО и нашите воени бази, но таа состојба на удобност сега е завршена“.
Американскиот министер за одбрана ја посети Полска за да им ја каже на Европејците горчливата вистина: „Нема да ве заштитиме засекогаш. Мора да започнете да инвестирате во вашата одбрана“.
Пари за одбрана
Штом 27-те земји членки на Европската унија сфатија дека се изложени на опасности без американскиот чадор, ги фати паника како да се оставени сами во дивината.
Отсекогаш знаеле дека Европа, со исклучок на Велика Британија и Франција, нема војска која може да одговори на каква било потенцијална „руска инвазија“, но тој факт не ги загрижувал.
Војната во Украина им го ограби сонот, но најдоа начин да ја држат опасноста од нив: „Ние ќе платиме, а вие ќе умрете борејќи се“. Така ги убедија Украинците да се борат за нив.
Германија, најсилната економија во Европа, падна во рецесија минатата година делумно поради трошоците за финансирање на платите на украинските војници. Ако Германија повеќе не може да плаќа, што е со другите европски земји?
Проблемот е што парите веќе не се доволни бидејќи стана јасно дека без американско оружје Украина не може да направи ништо.
Не ги сфаќајте сериозно предлозите на ОК за испраќање сили во Украина. Европејците кои утрото го започнуваат со кроасани и капучино во Париз или Лондон, нема да ја напуштат таа удобност да одат да умрат на украинските полиња. Затоа, можеби дојде време да се збогуваме со Киев.
Европа без лидерство
Додека Блискиот Исток беше зафатен со војни и конфликти, Европа беше заинтересирана само за едно: како да се запре мигрантскиот бран? Начинот на кој се обиде да го реши беше со потопување чамци со мигранти во Средоземното Море, каде Италија, Грција и Малта предизвикаа илјадници смртни случаи без да предизвикаат никаква реакција на континентот.
Наместо да се занимаваат со подемот на екстремната десница, европските политичари се убедени дека усвојувањето на антимигрантската политика ќе го гарантира нивниот опстанок на власт. Но, тие не успеаја да го зачуваат единството на Европската Унија, која е на работ на распаѓање.
Во исто време, Европа ја изгуби својата тежина како воена или економска сила способна да го балансира светот.
Нејзината стратегија за управување со меѓународните кризи е следна: „Нека се случи уништувањето, ќе интервенираат Соединетите Американски Држави, Кина или Русија, а потоа ние ќе учествуваме во обновата на погодените земји и ќе жнееме профит“.
Од заминувањето на германската канцеларка Ангела Меркел, Европа нема вистински политички лидер. Сега Европа не е само без лидерство, туку и без одбрана.
Може ли Турција да ја спаси Европа?
Европа повеќе од 50 години ја држеше Турција на вратата на Европската унија иако таа ги исполни сите барани услови. Но, денес има и такви кои почнуваат да се каат.
Турција – со единаесетта најголема економија во светот, четврта по големина во Европа, една од десетте најмоќни армии во светот и население од 85 милиони со висок процент на талентирани млади луѓе – може да биде клучен елемент во заживувањето на Европа.
Сега европските политичари и интелектуалци почнуваат да го сфаќаат ова, но дали можат да ги отворат вратите на Европската унија за Турција додека континентот сè уште е заглавен во исламофобија, националистички расизам и ксенофобија? Не ми се верува.
Анкетите на јавното мислење во Турција покажаа дека повеќето луѓе повеќе не се заинтересирани за влез во Европската унија. Сепак, турскиот претседател Реџеп Таип Ердоган неодамна изјави: „Турција како полноправна членка може да ја спаси Европската унија од нејзините кризи, било да е тоа економија, одбрана, политика или меѓународна позиција“.
За конфликтот меѓу Европа и Соединетите Американски Држави досега не сум пишувал во мојата новинарска кариера, но сметав дека тоа е многу интересна тема.
Зошто секогаш треба да зборуваме само за нашите проблеми?
(ТБТ, Ал Џезира)
