Македонија

Една од три жени во Северна Македонија нема пристап до менструални производи поради високата цена и тоа влијае на менструалната сиромаштија во земјата. Ова го покажуваат анализите на организацијата „Здружение за човекови права“ која речиси 10 години ја истражува менструалната сиромаштија и цели да ја искорени.

Кога ги анализирале трошоците за менструално здравје, во 2022 година, за менструална хигиена на жените им биле потребни околу 250 денари месечно. Сумата е добиена според пресметка дека просечна цена на пакетче влошки е околу 125 денари, а најчесто се потребни две. Сега, цените се уште повисоки, посочуваат тие.

„Во последните година и половина бевме сведоци на огромна инфлација, што значи дека цените и на овие производи се и тоа како пораснати, а примањата и не се со таков процент зголемени“, вели Андреа Накова, младински координатор во Новинари за човекови права.

Освен регуларните, некои користат и секојдневни влошки во остатокот од месецот. За дел од жените, пак, трошок се и лекарства поврзани со менструалното здравје. На удар се оние со ниски или без примања, но особено семејствата со повеќе женски деца.

„Најголем проблем се појавува во многудетните семејства со повеќе девојчиња, плус мајката на кои им се потребни менструални производи на месечно ниво, а примањата се најчесто само да речеме од едниот родител или таткото“, додава Накова.

Нејзиниот тим на терен сведочи дека некои бараат иновативни начини за намалување на трошокот, како на пример, со користење на менструална чашка за повеќекратна употреба. Но, има такви за кои единствена достапна алтернатива е весник наместо влошка.

„Се шијат и домашни влошки за повеќекратна употреба. Но за жал, има и ситуации каде користат една влошка подолг временски период, што секако не се препорачува. А во најлошите и најзагрозени случаи имаме забележано и слушнато дека користат весници, бидејќи тоа е најдостапно за нив“, вели младинската координаторка.

Повеќе на РСЕ

Министрите од СДСМ кои станаа пратеници ги напуштија министерските фотелји бидејќи не може паралелно да извршуваат две функции. Премиерот Талат Џафери, кој стана и пратеник, останува на Илинденска бр. 2 додека да биде избрана новата влада. Дотогаш, вели, нема да оди на работа во парламентот.

Засега, од министерските активности најверојатно не се повлекол и министерот за здравство Илир Демири.

Од Државната комисија за спречување за спречување корупција (ДКСК), пак, јасно порачаа дека оние кои добиле место во парламентот треба да се откажат од сите други функции, но освен да им изречат глоби, антикорупционерите ништо друго не може да направат.

Повеќе на РСЕ

Нов парламент, нова реалност

Бидна конститутивната седница на новиот состав на Парламентот. Нов спикер стана Африм Гаши. За него гласаа 76 пратеници, што го навестува и новото значително мнозинство во Собранието.
Во првото обраќање, Гаши истакна: „Иако сум заедно со ВРЕДИ, ЗНАМ и ВМРО-ДПМНЕ и ќе бидам дел од владиното мнозинство, јас како претседател на Собранието ќе дадам се од себе ниту еден пратеник да не се чувствува незастапен или не дај боже дискриминиран. Како претседател на Собранието ќе се погрижам нашето општество уште повеќе да напредува во делот на почитување на слободата на изразување“, изјави Гаши.

Претходно, пратениците од ДУИ и нивните коалициони партнери ја напуштија седницата, а пратениците од СДСМ беа неми посматрачи.
Изборот на Африм Гаши не го подржаа и пратениците од Левица, односно, во свој стил, остро критикуваа и толку.
Горе долу, се е договорено и околу новата коалициона влада и распределбата на министерските места, конкретните имиња на новите министри веројатно ќе бидат познати идната недела, кога се очекува и лидерот на ВМРО – ДПМНЕ да го добие мандатот за состав на владата.

Повеќе на РСЕ

Меѓу првите точки што ќе се најдат на дневен ред пред новиот парламентарен состав ќе бидат законски измени со кои ќе се реализира планот за воведување нови и трансформација на постоечките министерства.

Но, она што идните коалициски партнери сакаат да го решат меѓу првите прашања е и да се избегнат предвремени избори за градоначалници во општините чии актуелни први луѓе може да се преселат во министерските фотелји.

Ова во неделното интервју за Радио Слободна Европа (РСЕ), што ќе се емитува во недела (2 јуни), го најави новоизбраниот претседател на Собранието Африм Гаши.

„Сега сме исправени пред предизвикот да имаме носители на општините кои ќе се изберат за пет, шест месеци и после за седум, осум месеци пак да има избори. Мислам дека не е во ред и спротивно е на Уставот некој да се избере со четиригодишен мандат, а некој да се избере со исти гласови на избори со мандат од осум месеци. Мислиме дека е неуставно и треба да се поправи со закон кој ќе овозможи тоа да биде можно“, вели Гаши за РСЕ.

За измени на овие системски закони потребно е двотретинско мнозинство. Преговорите за придобивање на нови пратеници во новото владејачко мнозинство се во тек, како и разговорите за влада.

Конечен договор кој и што ќе земе од владиниот колач нема, но со имињата на идните министри гласно се шпекулира. Градоначалниците на Гостивар Арбен Таравари и на Аеродром Тимчо Муцунски се меѓу оние кои се споменуваат дека ќе направат трансфер од локалната во извршната власт. Таравари како иден министер за здравство, додека за Муцунски досега се споменуваа неколку ресори.

Нивната „преселба“ ќе го отвори патот за нови градоначалници на двете општини, што веќе е случај и со Општина Сарај, чиј досегашен прв човек, Блерим Беџети, стана пратеник од коалицијата Европски фронт предводена од ДУИ.

Повеќе на РСЕ

Откако вчера молчешкум ја поминаа конститутивната седница во Собранието, социјалдемократите утре (30 мај) ќе дискутираат на „Бихаќка“ за да ги утврдат правилата за избор на нов лидер. За наследник на Димитар Ковачевски по најтешкиот пораз што досега го претрпел СДСМ, амбиции има од повеќе страни, но се чини дека потенцијалните кандидати ќе тактизираат до последен момент.

Изборите со непосредно гласање од партиските членови се закажани за 30 јуни.

Радио Слободна Европа (РСЕ) разговараше со дел од најчесто споменуваните имиња за иден лидер – плановите не ги кријат, но засега барем јавно, ретко кој потврдува дека дефинитивно ќе влезе во трката. Единствениот кој отворено зборува дека подготвува концепт, е актуелниот директор на Дирекцијата за технолошки индустриски развојни зони, Јован Деспотовски. Покрај него, во конкуренција може да влезат и актуелните пратеници и поранешни министри Венко Филипче и Славјанка Петровска, досегашниот партиски потпретседател и актуелен директор на Царинската управа Стефан Богоев…

Се оперираат само итните пациенти, другите операции се одложуваат, засилени се хируршките тимови, собите за пациенти се полни, а по некој празен кревет се чува за „не дај Боже“.

Ваква е ситуацијата на Универзитетската клиника за хируршки болести „Свети Наум Охридски“ во Скопје откако минатиот викенд се затворија операционите сали на Хируршки клиники во најголемиот клинички центар „Мајка Тереза“ поради непријатен мирис од вентилацискиот систем.

Слична е ситуацијата и во ГОБ „8 септември“ во Скопје.

Хирурзи за Радио Слободна Европа (РСЕ) велат дека неизвесноста за пациентите и за лекарите продолжува затоа што нема рок до кога вака ќе се функционира бидејќи уште не се знае што ја предизвикува миризбата поради која се затворени повеќе сали на Хируршките клиники.

Министерот за здравство, Илир Демири на прес-конференција кажа дека ќе се чекаат резултати од испитувања во лабораторија во Германија, а случајот го пријави и во Јавното обвинителство. Дотогаш, Хируршки Клиники ќе се послужат со шест надворешни компресори, кои се веќе набавени, но тие ќе се употребуваат за неодложни и покомплицирани интервенции.

Кога ќе стигнат резултатите од Германија и дали Јавното обвинителство ќе отвори предмет – засега нема информација.

Повеќе на РСЕ

Кандидатката за пратеник од коалицијата Европски фронт предводена од ДУИ, досегашната заменик министер за надворешни работи Фатмире Исаки од ДПА нема да биде дел од новиот пратенички состав. Со вчерашното прегласување во село Ларци, општина Желино од шестата изборна единица, коалицијата на ДУИ го загуби пратеничкиот мандат на Исаки и на нејзиното столче ќе седне пратеничката од коалицијата Влен, Имрлије Салиу Фетаи.

Со прогласувањето во шесте избирачки места во петтата изборна единица не настанаа промени во пратеничките сили, односно кандидатот од коалицијата на ДУИ Исмаил Јахоски, татко на сопственикот на Пуцко Петрол, Асмир Јахоски, го задржа освоениот пратенички мандат.

Повеќе на РСЕ