Во темните ноќни часови, далеку од очите на јавноста, израелските сили извршија јасен чин на кршење на меѓународното право со запирање на бродот „Мадлин“ во меѓународни води. Овој брод за помош под британско знаме, на кој се наоѓаат Грета Тунберг и француската европратеничка Рома Хасан, не претставуваше никаква безбедносна закана – освен ако основните предмети за преживување не се сметаат за „оружје“.
Ароганција маскирана како безбедност
Особено загрижувачки е начинот на кој израелското Министерство за надворешни работи го соопшти инцидентот, нарекувајќи ја хуманитарната мисија „јахта за селфиња на познати личности“ и потценувачки заклучувајќи дека на патниците им биле „дадени сендвичи и вода. Претставата заврши“. Овој цинизам зборува многу за тоа како израелските власти гледаат на хуманитарните напори и меѓународната загриженост за палестинското население.
Потсетуваме дека бродот превезуваше адаптирано млеко за бебиња, брашно, ориз, пелени, производи за женска хигиена, опрема за десалинизација на вода, медицински потрошен материјал и детски протези – предмети кои тешко би можеле да претставуваат безбедносен ризик, но се очајно потребни на населението на Газа.
Прекршување на меѓународното право
Според Конвенцијата на ОН за правото на морето (UNCLOS), државата нема право да запре брод што плови под знамето на друга земја во меѓународни води, освен во многу специфични околности (пиратство, трговија со луѓе итн.) – од кои ниту едно не се однесува на овој случај. Британски брод со хуманитарна мисија не спаѓа под ниту еден од исклучоците што би оправдале таква интервенција.
Запленувањето на бродот „Мадлин“ не е изолиран инцидент – минатиот месец друг брод на истата организација, „Совест“, беше нападнат со беспилотни летала во близина на малтешките води, што укажува на систематско попречување на хуманитарните напори.
Блокадата како колективна казна
Пошироката поморска блокада на Газа, која Израел ја оправдува од безбедносни причини, во суштина функционира како форма на колективна казна за нејзините два милиони жители. Меѓународното хуманитарно право експлицитно забранува колективно казнување на цивили, а спречувањето на испорака на хуманитарна помош, дури и симболична, само ги зголемува страдањата на населението, кое со месеци живее во катастрофални услови.
Што е следно?
Овој инцидент покренува вознемирувачко прашање: ако меѓународните води повеќе не се неутрална територија и ако хуманитарните мисии можат да се запрат со сила, кои правила сè уште важат? Иако меѓународната заедница во голема мера молчи пред ова очигледно кршење на меѓународното право, се создава опасен преседан.
Наместо да ги потценуваат напорите на активисти како Тунберг, која точно ја нарече ситуацијата во Газа „геноцид по децении и децении систематско угнетување, етничко чистење и окупација“, израелските власти треба да ги земат предвид долгорочните последици од своите постапки – не само за Палестинците, туку и за нивниот сопствен меѓународен углед и легитимитет.
Бидејќи на крајот, кога сендвичите и водата ќе бидат изедени, претставата нема да биде „завршена“ – страдањето на цивилите ќе продолжи, а одговорноста за кршење на меѓународното право останува.
