На крајот на декември, Турција објави обновување на уништеното османлиско пристаниште на Суданското Црвено Море и изградба на пристаниште за цивилни и воени бродови. Анкара со тоа сака да ги прошири воените и економските врски во Африка. Реконструкцијата на пристаништето Суакин беше договорено откако турскиот претседател Реџеп Тајип Ердоган го посети Судан, а потврдата на овој план беше дадена и од суданскиот министер за надворешни работи Ибрахим Гандур. Ова беше прва посета на Ердоган на Судан, каде што турскиот претседател му се допадна идејата за инвестирање во туристичкиот развој на овој град и транзитната точка за верниците што минувале низ Црвеното Море кон Саудиска Арабија и заминуваат на аџилок во Мека.
Суакин е еден од договорите кои Анкара ги потпишала со Картум, во вкупна вредност од 650 милиони долари. Судан минатиот месец во целост е лишен од санкциите на САД и привлекува странски инвестиции две децении.
Најголем интерес предизвика турската подготвеност да инвестираат во воена соработка. Овој договор доаѓа на само три месеци откако Турција формално отвори воен воен камп во Сомалија вреден 50 милиони долари, што укажува на зголемено присуство на Турција во Источна Африка. Суакин е главното пристаниште на Судан од османлискиот период, меѓутоа во текот на 20 век, целосно е занемарен бидејќи на 60 километри северно изграден е модерен град Порт Судан.
Суакин, всушност, е остров во Црвеното Море и како такво е атрактивен за многу туристички и инфраструктурни проекти. Исто така, планирано е изградба на воздушен центар во Судан, од каде во соработка со Туркиш Ерлајнс и Судан Ервејс ќе се префрлуваат аџии во Мекка , ама и со брод од Суакин до Џеда во Саудиска Арабија.
Целата оваа работа сериозно ја загрижи владата во Каиро, особено затоа што Египет, Судан и Етиопија се во сложени односи поради изградбата на брана која би можела да го намали течението на Нил. Судан го отповика својот амбасадор во Каиро и на 15 јануари утврдувајќи поголема воена сила на границата со Еритреја, со која Картум, исто така, се соочува со потешкотии. Сето ова е причина заради објавувањето на изградбата на воена база на клучниот остров на Црвеното Море. Се разбира, Турција и Египет не се единствените земји кои сакаат позначајно воено присуство во и околу Црвеното Море.
Се повеќе земји го имаат овој план, кој исто така претставува закана за избувнувањето на регионалниот конфликт. Поточно, Обединетите Арапски Емирати се особено загрижени. Нивните војници се присутни во Јемен во пристаништата Аден, Мокха и Мукала, како и на островот Перим. Исто така, Емиратите имаат воена база во градот Еритрејскиот град Асабу. Перим се наоѓа во близина на теснецот Баб ел-Мандеб, кој го поврзува Црвеното Море со Аденскиот Залив и Индискиот Океан. Тие исто така имаат и воена база во Бербери, која се наоѓа во автономната сомалиска област Сомалиланд. Ова се клучните води на меѓународната трговија, бидејќи преку Бал ел-Мандеб, секој ден минуваат по четири милиони барели нафта.
На брегот (рог) на Африка све присуството имаат Кинези, Американци и Французи а особено се лицитира за просторот на Џибути. Ова делумно е причината зошто Турција одлучила да изгради база за Суакин. Ова е единствената област каде што Турција може да се обиде да создаде рамнотежа во регионот, особено откако многу арапски земји почнаа да го спречуваат турското влијание. Турција беше клучниот сојузник на сунитските арапски земји во Сирија, но ја загуби таа улога, како и тој клучен учесник во сирискиот конфликт – сега е Русија.
А кога станува збор за регионални прашања, како што е курдската независност, Турција најмногу одговори на кризните ситуации и не ја водеше целата приказна. На Анкара неизбежно и треба позиција на влијателен регионален играч, па заради тоа и` е потребно воено присуство на различни места, особено во Црвеното Море.
Најблискиот турски партнер е Катар. За време на кризата во Заливот, Турција беше под огромен притисок од Ријад да ги укине односите со Катар, но наместо тоа, Анкара испрати повеќе војници во Доха. Министерот за надворешни работи на Катар беше присутен во Суакин кога Турција го потпиша договор за изградба на воено пристаниште во Судан, иако Катар нема формално учество во тој договор.
Турција и Катар се врзани за нивната поддршка за Муслиманското братство, на кое се противеат Египет, Саудиска Арабија и Обединетите Арапски Емирати. Сите овие земји се клучни играчи во Црвеното Море, па на овие брегови сега постои конфигурација на сили за и против Муслиманското братство.
Египет го обвини Судан за заштита на клучните лидери на Муслиманското братство. Дел од причината зошто Египет се плаши од турското воено пристаниште е тоа што претставува зацврстување на сојузот меѓу Турција, Судан и Катар, што може да доведе до безбедно пристаниште за многу прогонувани членови на Муслиманското братство. По објавувањето во јавноста за изградбата на базата на Суакин, Египет испрати војници во својата неодамна формирана воена база во Еритреја, која исто така се граничи со Судан. Како противодговор, Картум го повлече својот амбасадор во Каиро и односите меѓу двата соседи стануваат сè поостри.
Потребна е само мала искра која може да го запали целиот регион и да го вклучи Египет, Судан, но исто така и Еритреја и Етиопија, двете земји кои се во непријателство и во борби уште откако Еритреја беше одвоена од Етиопија во 1991 година по една деценија крвав граѓански конфликт.
Доколку дојде до било каква форма на насилство или конфликт во Црвеното Море, нема да има само катастрофални домино ефекти за целиот регион, туку и за глобалните економски трендови, особено за комерцијалната добивка на Суетскиот канал. Бал ел-Мандеб е важен (затоа Емиратите имаат воени бази од двете страни на теснецот, кој на своето најтесно подрачје широк е само 29 километри), но целиот сообраќај низ Црвеното Море мора да помине преку Суетскиот канал.
Заканата на овој простор од тука е голема, бидејќи може да го запре целиот сообраќај од Далечниот Исток и Индокина до Европа и обратно. Сите (особено купувачите од eBay и Amazon) сакаат да ја остават рутата низ отвореното Црвеното Море. Всушност, ова е исто така главната причина зошто конфликтот не се појави во Црвеното Море, бидејќи повеќето земји знаат што е на цена. Иронично, оваа област е геополитички ирелевантна за многу глобални и регионални играчи.
Бидејќи не постои стратешки договор или соработка помеѓу земјите од регионот, билатералната воена соработка секогаш се смета за одредена дестабилизирачка закана за Црвеното Море. Намалувањето на меѓународното присуство на ОН, исто така, доведува до недостаток на стабилни сили и обезбедува празен простор што не може да го задоволат ниту Саудиска Арабија или Египет, ниту друг наводен гарант за регионален мир. Најлошото сценарио е да се потсетиме на етиопско-ериетската војна и вкупниот колапс на државата во Сомалија. Повеќето земји се свесни за ова, но сепак изградуваат посебни воени бази во скоро секоја земја која има брег на Црвеното Море. Ако не постои безбедносна услов за дијалог, секое ново воено присуство доведува до неизвесност и ризик од појава на конфликти во најзапамениот дел од светот.
извор (и): www.reuters.com | www.aljazeera.com | www.economist.com | abcnews.go.com | www.businessinsider.com | uk.reuters.com | www.globalsecurity.org |