Турскиот министер за надворешни работи Хакан Фидан изјави дека НАТО поминува низ период на длабока трансформација, истакнувајќи дека претстојниот самит во Анкара би можел да го означи почетокот на нова фаза во развојот на Алијансата, вклучувајќи промени во распределбата на безбедносните одговорности и редефинирање на стратешките приоритети.
Во интервју за CNN Türk, Фидан рече дека долгогодишниот безбедносен модел, во кој САД играа доминантна улога, постепено се менува.
Според него, европските членки на НАТО сè повеќе ја преземаат одговорноста за сопствената одбрана и се обидуваат да ја намалат својата зависност од Вашингтон. Тој исто така рече дека се разгледува зголемување на трошоците за одбрана на 5 проценти од БДП.
Фидан додаде дека во рамките на НАТО постојат различни групи на интереси, вклучувајќи ги САД, земјите од Европската Унија и други членки, и дека самитот во Анкара ќе биде клучен за нивната координација.
„Анкара би можела да стане местото каде што ќе се обликува концептот „НАТО 3.0“, рече тој, сугерирајќи дека новата рамка би вклучувала и поголема интеграција на индустриските капацитети и стратешкото планирање.
Зборувајќи за иднината на Алијансата, тој оцени дека самитот би можел да донесе концепт што го нарече „НАТО 3.0“, во кој, за прв пат, одбранбената индустрија би била формално интегрирана во структурите на Алијансата.
Фидан нагласи дека Турција се стреми да игра активна улога во различни региони, вклучувајќи ги Блискиот Исток, Кавказ, Балканот и Африка, и дека фокусот останува на економскиот развој и покрај безбедносните предизвици како што се тероризмот и политичките кризи.
Односи со САД и Русија
Зборувајќи за односите со Соединетите Американски Држави, тој изјави дека тие минуваат низ фаза на промена, но дека постои волја за решавање на спорните прашања, вклучувајќи ги санкциите и воената соработка. Тој ја нагласи важноста на дијалогот меѓу претседателот Реџеп Таип Ердоган и Доналд Трамп во зајакнувањето на билатералните односи.
Фидан, исто така, рече дека Турција спроведува активна дипломатија и кон Русија, со цел намалување на тензиите и придонес кон завршувањето на војната во Украина.
Во врска со Европската Унија, тој посочи на потребата од модернизација на царинската унија и либерализација на визниот режим за турските граѓани, предупредувајќи дека растечкиот протекционизам може да го забави економскиот развој.
Тој особено нагласи дека претстојниот период ќе донесе и соработка и конкуренција во областа на одбранбената индустрија, нагласувајќи дека прилагодувањето кон новите безбедносни предизвици е клучно за иднината.
Глобални последици
Зборувајќи за Израел, Фидан рече дека земјата претставува „проблем за целиот свет“, тврдејќи дека нејзините политики имаат глобални последици и дека меѓународната заедница повеќе не може да ги игнорира.
„Проблемот со Израел не е само наш проблем. Израел е проблем за целиот свет. И треба да се разбере како таков“, рече Фидан.
„Израел не е само проблем на Турција. Тоа не е само прашање на нашиот претседател. Да, нашиот претседател отворено вели дека она што го прави Израел е погрешно. Тоа е друго прашање.“
Односи со Сирија
Тој, исто така, коментираше за односите со САД во контекст на Сирија, наведувајќи дека промената во политиката на САД за време на администрацијата на Барак Обама довела до несогласувања, особено поради поддршката за ЈПГ, која Анкара ја сметаше за безбедносна закана. Додаде дека некои политики подоцна биле ревидирани.
Тој, исто така, се осврна на одбранбената соработка и санкциите, вклучувајќи ги мерките CAATSA и прашањето за програмата Ф-35, нагласувајќи дека Турција работи на нивно укинување и нормализирање на воената соработка со САД.
Фидан заклучи дека не постои фундаментална причина за лошите односи меѓу Турција и САД и дека повеќето несогласувања можат да се решат преку дијалог, со продолжување на регионалните иницијативи во кои учествуваат повеќе држави, со цел зајакнување на стабилноста и соработката.
