Саудиска Арабија утре ќе биде домаќин на разговорите меѓу САД и Украина, во нов обид за дипломатско посредување, откако средбата меѓу украинскиот претседател Володимир Зеленски и Доналд Трамп во Белата куќа на 28 февруари заврши со жестока расправија.
Иако кралството богато со нафта можеби не изгледа како вообичаено место за решавање на несогласувањата меѓу Вашингтон и Киев, Саудиска Арабија, под водство на престолонаследникот Мохамед бин Салман, се обидува да се позиционира како потенцијален домаќин на мировните преговори меѓу Украина и Русија – па дури и првите директни разговори меѓу рускиот претседател Владимир Путин и американскиот претседател Доналд Трамп.
Што доведе до овие преговори?
Средбата во Овалната соба меѓу Зеленски, Трамп и американскиот потпретседател Џеј Ди Венс неочекувано се претвори во десетминутна жестока дебата пред новинарите, пренесува АП.
Трамп во еден момент го обвини Зеленски, велејќи му: „Ти се коцкаш со Третата светска војна и тоа што го правиш е многу непочитување кон земјата“.
Украинскиот претседател на крајот ја напушти Белата куќа без да потпише договор со кој на САД би им се овозможил пристап до минералите со ретки земји во Украина – ресурси клучни за воената и технолошката индустрија.
Киев очекуваше дека таквиот договор може да обезбеди продолжување на американската воена помош, која му е потребна во борбата против Русија.
Каде ќе се водат преговорите?
Саудиското Министерство за надворешни работи потврди дека разговорите ќе се одржат во Џеда, пристанишен град на брегот на Црвеното Море. Иако не е јасно зошто е избрана Џеда наместо главниот град Ријад, градот претходно бил домаќин на важни дипломатски состаноци и е дом на неколку кралски палати, пишува тој.
Министерството нагласи дека Саудиска Арабија останува посветена на „траен мир и ставање крај на украинската криза“.
„Кралството веќе три години прави напори преку организирање на бројни состаноци на оваа тема“, се вели во соопштението.
Кој ќе присуствува на состанокот?
Зеленски планираше да ја посети Саудиска Арабија еден ден пред разговорите, откако претходно го одложи патувањето за да ги посети Обединетите Арапски Емирати – друга земја која беше спомената како можно место за идни мировни преговори меѓу Киев и Москва.
„Продолжуваме да работиме на чекори со нашите партнери кои сакаат мир, исто како и ние“, рече Зеленски во петокот.
„Овој состанок е подготовка за забрзување на мировниот процес и зајакнување на безбедноста.
Украинската делегација во Џеда ја предводи началникот на Генералштабот Андриј Јермак, додека американската делегација ќе ја предводи државниот секретар Марко Рубио.
Зеленски потврди дека ќе му се придружат министерот за надворешни работи Андриј Сибиха и министерот за одбрана Рустем Умеров. Сибиха разговараше со Рубио во петокот, опишувајќи го разговорот како „конструктивен“.
Стејт департментот во кусото соопштение рече дека „Трамп е решен да стави крај на војната што е можно поскоро и дека сите страни мора да преземат чекори за да обезбедат одржлив мир“.
Трамп од Air Force One во неделата рече дека очекува „многу добри резултати од Саудиска Арабија оваа недела“.
Зошто Саудиска Арабија?
Престолонаследникот Мохамед бин Салман се повеќе ја користи Саудиска Арабија како дипломатска платформа во последните години. По негативната медиумска слика поради убиството на новинарот Џамал Кашоги во 2018 година, саудискиот лидер се обидува да ја редефинира улогата на неговата земја во меѓународните односи.
Во изминатите две години, Ријад постигна договор со Иран, беше домаќин на Зеленски на самитот на Арапската лига и активно се вклучи во преговорите за конфликтите во Судан и Газа. Саудиска Арабија исто така одржува блиски односи со Русија преку ОПЕК + и покрај санкциите од Западот.
Со организирање преговори меѓу САД и Украина, Саудиска Арабија дополнително ја зајакнува својата позиција како клучен играч во глобалната дипломатија.
Затворениот политички систем, контролираните медиуми и географската оддалеченост од самата војна му дозволуваат на кралството да понуди неутрална почва за чувствителни преговори, клучен фактор во изборот на Џеда за локација.
Што значи ова за војната и глобалната безбедност?
Трамп останува фокусиран на постигнување некаква форма на мировен договор што ќе ја запре војната. Неговата стратегија кон Украина, сепак, вклучува притисок и ограничување на пристапот до клучните разузнавачки информации и оружје.
Иако упати помирувачки тон кон Путин, Трамп неодамна се закани и со нови санкции против Русија поради нејзините континуирани напади врз украинските градови.
Ако Украина и САД постигнат договор што Трамп го смета за прифатлив, тоа би можело да ја забрза неговата администрација кон формални мировни преговори. Сепак, Европа останува скептична, бидејќи во голема мера беше исклучена од овие разговори.
Минатата недела Европската унија донесе одлука да ги зајакне одбранбените капацитети на континентот и да ослободи стотици милијарди евра за безбедносни мерки, што покажува дека европските земји немаат намера пасивно да чекаат одлуки донесени на друго место.
