Бахреин е мало арапско кралство во Персискиот Залив со само 1,5 милиони жители и површина од 786,5 km². Специфично е за многу работи. Таа е една од ретките арапски земји, заедно со Ирак и Јемен, каде шиитското население е мнозинство – но во нејзиниот случај има и значителен број Иранци.
Имено, цели 80 години, во 16. и во почетокот на 17. век, Бахреин бил дел од Персиската империја – непосреден наследник на модерен Иран.
Сепак, и покрај ова, кралската династија што управува со земјата е сунитска и е под најголемо влијание, но и под заштита на моќната регионална сила на Саудиска Арабија.
Интересното кај Бахреин е што е домаќин на Формула 1 ГП и во таа смисла е најмалата земја во која се одржува.
Но, уште поважно од тоа е што Бахреин е и земјата каде што се наоѓа седиштето на Петтата флота на САД – спроти, и речиси на дофат на самиот Иран и неговите ракетни системи. Во однос на безбедноста, ова е најчувствителната база од која било американска флота, со оглед на нејзината близина со земја со која Соединетите држави имаат непријателски односи од Иранската исламска револуција во 1979 година, кога дипломатските односи беа прекинати и Иран се најде под строга американска и меѓународни санкции.
Чести се блиски средби и инциденти на американски и ирански воени бродови во зоната на Персискиот Залив. Позната е и епизодата со иранското заробување на американските морнари откако нивниот брод наводно по грешка влегол во иранските територијални води, а договорот за нивно ослободување бил постигнат дури минатата година на разговорите меѓу претставниците на администрацијата на Бајден и властите во Техеран. Во тоа време, Џо Бајден му вети на Иран дека ќе ги олесни ограничувањата за извозот на нафта, односно ќе му дозволи да ги зголеми извозните квоти за околу 2 милиони барели дневно, како и дел од замрзнатите ирански средства во Јужна Кореја, кои треба да се вратат во тоа, меѓу другото, преку катарските финансиски институции.
Се разбира, сето тоа се случи пред терористичкиот напад на Хамас врз Израел на 7 октомври 2023 година и последователната израелска воена операција во Појасот Газа, која многу брзо ги врати односите меѓу Вашингтон и Техеран во „нормални“ – поточно на сцената. за речиси латентен воен конфликт, барем кога е прокси војна на регионалната „оска на отпор“ на Иран со американските сили стационирани на Блискиот Исток: од Јемен и Арапското и Црвеното Море, до Ирак и Сирија.
Обнова на односите со моќниот сосед
Овој подолг вовед е последица на веста објавена викендов од иранскиот медиум Техеран Тајмс, за која интервју даде потпретседателот на Парламентот на Бахреин, Абдул Наби Салман. Според него, Бахреин и Иран се на пат да ги обноват дипломатските односи со поддршка на Русија, каде што ја истакна важноста од зајакнување на добрососедските врски меѓу двете земји.
Во интервјуто, бахреинскиот политичар рече дека процесот на обновување на односите со Иран доби позитивен одговор и од владата и од народот на Бахреин, а парламентот на Бахреин издаде соопштение во кое го поздравува ваквиот развој на настаните. Салман ја истакна важноста од обновување на политичките и трговските врски со Иран, наведувајќи ја близината на соседната земја и взаемната поддршка за единство и стабилност во регионот.
Истакнувајќи ги долгогодишните трговски врски и соживотот на иранските граѓани во Бахреин и обратно, Салман ја истакна уникатната блискост на двете земји од Заливот. Тој ја истакна потребата од очекуваната поддршка од Русија како посредник во олеснувањето на обновувањето на односите меѓу Техеран и Манама, имајќи го предвид интересот на Русија за регионалната стабилност и силните врски со земјите од Заливот.
Овие изјави уследија по неодамнешната посета на министерот за надворешни работи на Бахреин на Техеран за испраќање на посмртните останки на трагично загинатиот претседател Сејед Ебрахим Раиси и патувањето на бахреинскиот крал Хамад бин Иса Ал Калифа во Москва и неговиот разговор со рускиот лидер Владимир Путин за време на кој тој се залагаше за обнова на дипломатските односи меѓу Бахреин и Иран.
Заклучок
Јасно е дека во регионот забрзано се случуваат силни геополитички потреси со далекусежни последици. Арапите брзо склучуваат мир меѓу себе, но склучуваат мир и со Иран, што до неодамна беше тешко замисливо.
Откако Кина успеа да ги помири традиционалните антагонисти Иран и Саудиска Арабија пред околу една година, Русија сега го прави истото со Иран и Бахреин. Москва има развиено билатерални односи со второто, но јасно е дека Ријад веројатно стои и зад одлуката на Манама (главниот град на Бахреин), бидејќи е тешко да се поверува дека малото арапско кралство самостојно би се одлучило за такво нешто во толку сложени глобални и регионалните геополитички односи.
На крајот на краиштата, Саудиска Арабија и ОАЕ, како најважни и највлијателни земји во арапскиот дел на Персискиот залив, од Нова година се полноправни членки на групата БРИКС, заедно со Иран, така што сè што се случува сигурно има сопствена логичка геополитичка низа.
Овој потег на Бахреин за обновување на односите со Иран (ако евентуално се случи, што е тешко да се сомневаме) е исто така еден вид демонстративен чин на Манама против Израел и неговите воени операции во Појасот Газа, имајќи предвид дека Бахреин е потписник на т.н. – повика Аврамски договори со Израел за воспоставување меѓусебни односи со посредство на САД (иницирани од поранешниот претседател Доналд Трамп, а продолжија од Џо Бајден во почетната фаза на неговата администрација).
Покрај тоа, Бахреин е актуелен претседавач на Арапската лига, која се залага за иницирање на мировен договор на Блискиот Исток и кој бахреинскиот крал би сакал да го одржи во Манама. Минатата недела за ова побара поддршка од Путин, чија Русија ја покани на истата конференција како, како што рече, „една од највлијателните земји во светот“.
Значи, очигледно е дека ништо не се случува случајно и дека мултиполарниот свет се развива побрзо отколку што некој можеше да очекува.
Пишува: Зоран Метер / Геополитика
