Џиндијската џамија уште еден дијамант на листата на национални споменици на Балканот и БиХ

0
280

Хусеин Чаушева или Џиндијската џамија во Тузла е монументален објект на типична босанска архитектура, а на неодамна одржаната седница на Комисијата за заштита на националните споменици, таа беше прогласена за национален споменик на Босна и Херцеговина, пренесува Агенцијата Анадолу (АА).

Зраците на декемвриското сонце блескаат на џамијата, изградена од дрво и керамиди кон крајот на 16 век, а снегот, од време на време, како прашина паѓа од гранката до земјата на тлото на харемот. Џамијата е долга седум со седум метри и има 16 прозорци, а дрвото и керамидата, според Елмедин Еф. Авдибашиќ, хатиб на Џиндиската џамија се два топли материјали, кои создаваат пријатен амбиент за луѓето кои ја посетуваат оваа Божја куќа, изградена во Џиндиќ маалата, а која е и една од најстарите населби во Тузла.

“Џидијската џамија е меѓу постарите џамии во нашиот град, Тузла. Изградена пред 1600 години. Нејзнин основач е Мустафа Џиндија, еден од синовите на Гази Турали-бег, и според него таа се вика Џиндија Џамија. Со оглед на материјалите од кои е изградена, таа била подложена на реконструкција и обнова и веќе е спомната во документите од 1701 година како џамија на Хусеин Чауш, роднината на Мустафа Јиндија, објаснил еф. Авдибашиќ.

Не е сочувана вакуфнамата ниту на Мустафа Џиндија, ниту на Хусеин Чауш, но во архивите на Кантонот во Тузла се наоѓа вакуфнама на Ибрахим-годишна Поњавиќ, која ја увакуфил продавницата од чии приходи бил поддржувана работа, религиозен живот и активности во џамијата и мектебот. Покрај Ибрахим-ага Поњавиќ, во секое време ги имало и оние кои, со лични придонеси и вакуфејчќи ги своите недвижности, правеле се за работата на џамијата и мектебот да бидат успешни.

Посебноста на оваа маалска џамија се рефлектира во својата скромност, а во исто време тоа е скапоцен дијамант на босанската архитектура. Во споредба со другите поголеми џамии низ Босна и Херцеговина, кои во текот на овој период биле изградени од страна на везири и немесници и кои биле копии од некои џамии што можеме да ги видиме денес во Истанбул или во текот на тогашната Отоманска Империја, специфичната вредност на Џиндијската џамија, вели . Авдибашиќ, е во нејзината архитектура, и одразот на уметноста на нашиот човек и Бошњак од оваа област.

По најважната предвоена реконструкција, џамијата беше ставена надвор од употреба и беше споменик, а во 1991 година повторно беше ставена во функција. Исто така, ова е молитвено место и неодамна имаше голема реконструкција. Станува збор за менување на дрвениот прекривач и повторно е вратена на шиндрата. Поправки и реконструкции се вршеле неколку пати, ама џамијата во сите векови никогаш не ги менувала нејзините димензии.

Интересно е тоа што во 1914 година одлуката на Врховниот вакуфски сабир на Босна и Херцеговина била донесена одлука за уривање на оваа џамија и за изградба на женски мектеб од истиот репродуктивен материјал и на тоа место да се подигне во нова форма и големина повеќе репрезентативна џамија.

“Требаше да биде монументална џамија со камено минаре и камена купола, централна и три помали куполи напред, со позлатени алеми на куполата. Сепак, избувнувањето на Првата светска војна ова се сменува и се прекинало со изградба на нова џамија, иако средствата беа обезбедени, буџетот бил обезбеден за целиот проект. Тоа не се случи и, фала богу, оваа џамија е зачувана во нејзината оригинална форма кога станува збор за димензии и површини “.

Ајдин еф. Џафиќ, имам на Џиндијската џамија џинска тврди дека десно од џамијата имало има стан за имамот и мектеб,кои денес ги нема и се уништени со воспоставувањето на социјалистичката власт.

“Овде имаше и настава, веронаука се оддржубвало подолго време, но со доаѓањето на таа власт, сè беше уништено”, вели Еф. Џафиќ.

Денес го нема ниту џемаатот на Џибндијската џамија, бидејќи повеќето семејства се преселија надвор од оваа маала кога во Тузла почнаа да се градат згради и облакодери, бидејќи оваа област, поради неконтролираното искористување на солената вода, беше предмет на тонење на почвата. Во врска со ова, наоѓаме уште една интересна точка. Според документите на Институтот за заштита и користење на културно-историското и природното наследство на Кантонот во Тузла, постоел резервоар за собирање на солена вода под џамијата.

Во џамијата без џемаат се клања два дневни намази. Овде уште се клања џума, тераваја, бајрам-намаз или џеназе, и тука се учат и техвиди. Исто така, џамијата е отворена за минувачите патници, кои во секое време можат да направат извршат намаз.

“Со оглед дека влезот го оставаме отворен, портата, капијата, има т.н. херез за да се може да влезе, и кој сака да може да клања некој намаз , минувач или посетител или луѓе кои одат во псоета на клиниката кај своите пријатели и роднини, тиа навраќаат тука и извршуваат намаз, а тоа најчесто се пладне и ихинија ” , вели Еф. Џафиќ.