Претседателот на САД, Џо Бајден, во куса изјава за печатот рече дека „разговара“ со владата на Бенјамин Нетанјаху за можноста Израел да одговори на иранскиот напад со бомбардирање на нафтените резерви на Иран.
Бајден, кој во средата се спротивстави – но не целосно, според неговите зборови – на нападот врз иранските нуклеарни постројки, ја зеде израелската одмазда здраво за готово, нагласувајќи дека „тоа нема да се случи денес (четврток)“. Вашингтон претпоставува дека формата на напад на крајот ќе биде одлука на воениот кабинет на Израел, „како и секоја суверена земја“, но повика на „пропорционален“ одговор на бомбардирањето на околу 180 ирански ракети на нејзина територија.
„Ние не му дозволуваме ништо на Израел: ние советуваме“, рече Бајден.
По кратките изјави на Бајден, во кои тој ја остави отворена вратата за израелските напади врз иранската нафтена индустрија, цената на суровата нафта достигна највисоко ниво во повеќе од еден месец. Барел Брент поскапе за 5%, достигнувајќи 77,65 долари.
Еден месец пред изборите во САД, зголемувањето на цената на нафтата може да им наштети на претседателските амбиции на демократката Камала Харис, која во своите говори се пофали дека ја намалува инфлацијата.
Од своја страна, земјите од Персискиот Залив стравуваат дека отворената војна ги загрозува нафтените капацитети и може да го наруши протокот на сурова нафта, која е основа на нивните економии. Само Саудиска Арабија произведува 15% од светската нафта. Зад, на значително растојание, има земји како Ирак и Кувајт, и секако Иран.
Министрите на земјите од Советот за соработка во Персискиот залив и Иран се состанаа зад затворени врати во Доха (Катар) за да разговараат за деескалација на конфликтот меѓу Израел и персиската земја. Според Ројтерс, земјите од Персискиот залив побарале од Иран да биде внимателен во својот одговор во случај на нов напад од Израел како одговор на ракетното лансирање во вторник.
Дваесет и четири часа пред оваа средба, иранскиот претседател Масуд Пезешкијан отпатува за Катар за да присуствува на состанокот на Форумот за азиски дијалог за соработка. Овој умерен Иранец се обидува да ги зајакне односите, особено со Саудиска Арабија. Пезешкијан јавно ги повика САД и Европа да извршат притисок врз Израел за да се избегне „дестабилизација на регионот“.
Сепак, во исто време Техеран предупреди дека секоја земја што соработува со Израел во нападот, за возврат ќе стане „легитимна цел“ за Иран. Се чинеше дека патувањето на Пезешкијан во Катар имаше за цел да гарантира неинтервенција на земјите од Заливот, што и се случи. Министрите на Катар, Саудиска Арабија, Обединетите Арапски Емирати, Кувајт и Бахреин уверија дека ќе останат неутрални и нема да дозволат САД да ги користат нивните бази доколку интервенираат директно заедно со Израел во нападот врз Иран.
Мора да се запомни дека Катар е домаќин на воздухопловна база со повеќе од 10.000 американски војници, а Кувајт има исто толку; Бахреин е база на Петтата флота, а Емиратите и Саудиска Арабија се местата на американските воздушни бази. Друго прашање е дали на Израел му е потребна американска помош од овие воени енклави во Заливот за да го нападне Иран.
Во меѓувреме, светот ја чека евентуалната одмазда на Израел против Иран. Кога станува збор за економијата, носителите на ваквиот чин би можеле да значат заживување на инфлаторната криза, која сега се смета за под контрола, и да го запре падот на каматните стапки, особено во Европа.
Сценариото на неизвесност што ги разбранува финансиските пазари најмногу се одразува на цената на суровата нафта. Според извештајот објавен од страна на Меѓународната агенција за енергија (ИЕА) во средината на септември, побарувачката генерално опаѓа во Азија, а особено во Кина. Во останатиот дел од развиениот свет побарувачката е дефинирана како „анемична“ и според ИЕА, на крајот на 2024 година таа ќе биде речиси два милиони барели под потрошувачката пред пандемијата. Само во САД, кои се најголем потрошувач на нафта во светот, потрошувачката на бензин падна во пет од првите шест месеци од оваа година.
Залихите на сурова нафта во САД се зголемија за 3,9 милиони барели на 417 милиони барели минатата недела, во споредба со очекувањата за нерешено од 1,3 милиони. „Овие податоци се дополнителен доказ дека пазарот е добро снабден и дека може да издржи какво било нарушување“, велат аналитичарите на ANZ.
Либија се врати на пазарот по неколкунеделно намалување на производството, а Меѓународната агенција за енергетика (ИЕА) во извештајот од пред две недели веќе истакна дека и со сегашните ограничувања на производството во земјите на ОПЕК, светот има суфицит на нафта. Но, само затоа што светот троши помалку не значи дека нафтата нема да продолжи да биде основно гориво за сите земји на планетата. Според тоа, ризикот не е толку голем тој да остане без четирите милиони барели дневно што ги произведува Иран, во незамислив случај да му бидат уништени сите бунари или како реакција на режимот во Техеран на можен израелски напад.
Сега фокусот е на Ормускиот теснец, географска енклава низ која поминува 30% од светското производство на сурова нафта и 20% од светската трговија со течен природен гас.
Иран го држи клучот за ова клучно место за светската трговија што може да ја втурне Европа во енергетска криза. Ако Техеран одлучи да го затвори преминот, Западот, а особено Европа, треба да почнат да треперат, а особено да се збогуваат со инфлаторната контрола што се чини дека континентот ја постигна. Ескалацијата на цените и новото враќање на сѐ повисоки каматни стапки се поблиску отколку што се мисли.
