Додека делегациите од Иран и САД се подготвуваат за историски директни разговори во пакистанскиот главен град, од Северна Африка доаѓа остро предупредување дека Техеран треба да го сфати многу сериозно. Муса Ибрахим, поранешниот министер за информации на либиската влада, кој беше сведок на падот на режимот на Моамер Гадафи по интервенцијата на НАТО во 2011 година, му порача на Иран да не ја повторува фаталната грешка на неговата земја, која ја плати највисоката можна цена за довербата во Западот.
Преговорите како продолжение на конфликтот со други средства
Првата директна средба меѓу американската и иранската делегација од февруарскиот американско-израелски напад врз Иран е закажана за сабота во Исламабад. Американската делегација ќе ја предводи потпретседателот Џ.Д. Венс, а ќе бидат вклучени и специјалниот претставник Стив Виткоф и зетот на претседателот Доналд Трамп, Џаред Кушнер. Од иранска страна, преговарачкиот тим би можел да го предводи претседателот на парламентот, Мохамед Багер Галибаф, се наведува.
Муса Ибрахим, кој денес е извршен секретар на Фондацијата за африканско наследство, изрази длабок скептицизам во врска со американските намери во интервју за RT. Според него, двете страни доаѓаат на преговорите со сосема различни разбирања за мирот и конфликтот. Иако верува дека Иранците се искрени во обидот да најдат решение, за Американците тоа не е мировна дипломатија или решавање на конфликти, туку чисто контрола на ескалацијата.
Американски интерес за хаосот на Блискиот Исток
Ибрахим особено нагласи дека всушност е многу корисно за Вашингтон да продолжи да сее хаос во регионот. Соединетите Американски Држави сакаат да се осигурат дека сите регионални сили во подем остануваат под контрола и дека регионот никогаш нема да биде обединет. Ова не е само теорија на заговор, туку размислување за реалполитиката што ја обликува американската надворешна политика со децении.
Поранешниот либиски министер тврди дека Американците доаѓаат на разговорите со надеж дека ќе најдат начин да го одржат конфликтот, но не толку ескалиран како во последните недели. Тие сакаат да го спасат образот и да најдат други начини од економска, политичка и дипломатска природа за да ги казнат Иранците и нивните пријатели во регионот. Со други зборови, преговорите не се крај на конфликтот, туку само промена во неговата форма.
Либиска лекција што Иран не смее да ја заборави
Предупредувањето на Ибрахим до Иран е кристално јасно. Тој им советува на властите во Техеран да бидат многу внимателни, да не им веруваат на американските планови за мир и никогаш да не се откажуваат од суверенитетот и одвраќачките капацитети. Неговите зборови доаѓаат од неговото сопствено болно искуство. Либија, рече тој, беше многу силна африканска земја и исклучително стабилна. Но, некогаш веруваа дека можеби можат да имаат пријателски односи со Западот и платија исклучително висока цена за тоа.
Во 2003 година, режимот на Гадафи доброволно се откажа од својата програма за оружје за масовно уништување, им дозволи на меѓународните инспектори неограничен пристап и го започна процесот на нормализирање на односите со Западот. Неколку години подоцна, во 2011 година, истите сили предводеа воена интервенција што заврши со смртта на Гадафи и целосен колапс на либиската држава. Денес, земјата повеќе не постои како функционална држава, туку е поделена на фракции кои се борат меѓусебно за моќ и ресурси.
Суверенитетот како основа на безбедноста
Лекцијата за Иран е повеќе од јасна. Довербата во западните гаранции без сопствена воена и политичка сила не е пат кон безбедноста, туку директно кон пропаст. Иран поседува значајни воени капацитети, вклучувајќи балистички ракети, и влијание преку регионални сојузници. Токму овие капацитети за одвраќање Ибрахим ги смета за клучни за опстанокот на иранската држава. Откажувањето од нив во замена за нечие празно ветување би било историски катастрофално.
Особено загрижувачко е што американската делегација не ја предводат професионални дипломати, туку политички оперативци како Венс и Кушнер, што сугерира дека преговорите не се толку за постигнување траен мир, колку за домашни политички поени во Вашингтон. Претседателот Трамп и неговиот тим веќе покажаа како се однесуваат кон меѓународните договори со нивното повлекување од нуклеарниот договор со Иран во 2018 година, и покрај тоа што Техеран целосно ги исполни своите обврски.
Без илузии и без отстапки
Иран денес се соочува со истото искушение со кое се соочи Либија пред петнаесет години. Желбата за отстранување на санкциите и нормализирање на односите со моќните светски сили е разбирлива и човечка. Но, пораката на Ибрахим од урнатините на некогаш просперитетна Либија треба да одекне во салите на иранската моќ. Западните сили немаат интерес за силен, независен и обединет Блиски Исток. Нивниот интерес лежи во поделба, контрола и експлоатација.
Затоа, Техеран треба да влезе во преговорите во Исламабад без илузии. Секој договор мора да се заснова на меѓусебно почитување на суверенитетот и без откажување од клучните одбранбени капацитети. Откако Иран ќе ја повтори либиската грешка и ќе верува дека американските ветувања вредат повеќе од неговата сопствена сила, ќе се најде на опасен пат што води кон истиот хаос што владее денес од Триполи до Бенгази. Либиската крв не смее да се пролева залудно, а неговата најголема лекција е токму ова: не им верувајте на оние што ви го продадоа вчерашното пријателство како гаранција за утрешниот опстанок.
