Војната во Украина можеби се приближува кон нова пресвртница, но исто како што потенцијалната пресвртница е голема, така е големо и ова „можеби“. Најновите изјави од Москва и Киев, со посредство на Анкара и сè погласното ангажирање на Вашингтон и клучните европски престолнини, сигнализираат дека наскоро би можел да се случи обид за обновување на преговорите во Истанбул. Сепак, прашањето е колку волја имаат сите вклучени сили всушност да склучат мировен договор. Знаеме дека досега за „мирот“ се зборуваше само реторички, без вистински намери…
Од една страна, Русија тврди дека сака „трајни и долгорочни“ договори и повикува на почеток на разговори без предуслови, додека од друга страна, Киев нагласува дека нема смисла да се преговара ако не се прогласи цврсто примирје. Во оваа позадина, Западот испраќа спротивставени пораки: европските лидери јавно споменуваат нови строги санкции кон Русија доколку не се постигне договор за прекин на огнот, додека американскиот претседател Доналд Трамп нагласува дека директните преговори се единствениот начин да се запре „крвопролевањето“.
Во оваа атмосфера, стратегијата „морков и стап“ од сите страни е очигледна. Москва нуди можност за средба „без никакви предуслови“ – веќе во четврток – нагласувајќи дека за време на преговорите може да се разгледа прекин на огнот. Во исто време, Кремљ ги критикува „ултиматумите“ на европските држави, нагласувајќи дека таков пристап не може да ѝ се наметне на Русија, особено не откако Киев, според нивното толкување, три пати ги прекрши претходно договорените примирја. Од друга страна, Киев тврди дека Москва е таа што ги продолжува ракетните напади и нападите со беспилотни летала и дека нема смисла дури ни да се седне на маса ако непријателствата не се замрзнат барем еден месец. Во еден потег, Володимир Зеленски сака да се прикаже како лидер подготвен за мирно решение, но во следниот потег се однесува остро (како што очекуваат неговите сојузници од него) – тој и неговите европски сојузници отворено бараат итен и целосен прекин на конфликтот. Ова е позиција поддржана од некои од европските сили, заканувајќи се со „масивни“ санкции ако Москва денес не го потпише договорот за примирје.
Секако, Русија досега не „реагирала добро“ на заканите, па затоа е јасно дека силно ќе ги отфрли ваквите ултиматуми. Сепак, самиот факт дека Европа подготвува брз ултиматум штом почна да се споменува можноста за средба во Истанбул, јасно покажува дека нејзината цел е да спречи дипломатски пробив и да ја продолжи војната.
Во исто време, Трамп, од своја перспектива, вели дека „е време да се провери дали Москва навистина сака да ја заврши војната“ (малку ја обвинува Москва, малку Киев, а резултатот од сето ова е речиси никаков). Неговиот отворен повик до Зеленски да дојде на средба со Путин без двоумење ја потврди веќе видливата пукнатина во западното единство. Иако европските лидери прво сакаат прекин на огнот, Трамп повторува дека Русија, барем реторички, воопшто не сака привремен прекин на борбите, туку сеопфатни преговори без никакви предуслови. Навидум едноставно, но всушност многу сложено, бидејќи секоја страна купува време: Киев би можел дополнително да ги вооружи своите сили за време на триесетдневниот затишје, додека Москва – која моментално ја има иницијативата на бојното поле – нема интерес да ги паузира воените операции за да му дозволи на својот ривал да се зајакне. И овде, познатиот геополитички образец е јасно видлив: секоја страна бара најповолен момент за преговори, но никој не сака да остави впечаток на слабост.
Во меѓувреме, Турција повторно се најде во позиција на потенцијален посредник. Истанбул веќе служеше како место на претходни преговори, веднаш по избувнувањето на војната во 2022 година, но тие разговори не доведоа до конкретен и траен договор. Анкара деновиве стана поактивна, нудејќи се како домаќин и потсетувајќи дека, доколку се водат преговори, двете страни мора да покажат минимум добра волја. За Турција, ова е можност да ја врати видливата дипломатска позиција на светската сцена. Турција, како членка на НАТО, со години одржува однос на релативна соработка и со Москва и со Киев, обидувајќи се да протурка „неутрална“ политика во свој интерес. Сега кога Путин и Зеленски во принцип ја потврдија својата подготвеност да се појават во Истанбул – иако секој со свои услови – Анкара добива на важност како потенцијален „клуч“ за иницирање на дипломатско решение.
