По неколкугодишни преговори, на крајот на минатата година, турската опозиција конечно најде сила да формира сојуз под името „Алтили Маса“, преведено како „Шест на маса“.
Се состои од шест политички партии, чија соработка пред само неколку години изгледаше незамислива. Нивните најважни цели се: да се стави крај на долгорочната доминација на владејачката партија АКП на Ердоган и да се врати земјата во парламентарен систем со цел да му се одземе на претседателот дел од неговиот авторитет и моќ. Тоа треба да биде во согласност и со волјата на многу гласачи.
Во неодамнешниот извештај на турскиот институт Јонејлем за истражување на јавното мислење, 65 отсто од сите испитаници се за враќање на парламентарниот систем, додека нешто помалку од 30 отсто сакале да се задржи сегашниот систем. Во истата анкета, околу 63 отсто од луѓето изразија мислење дека Турција е „лошо управувана“ под АКП. 58 отсто од сите испитаници изјавиле и дека „дефинитивно не сакаат да гласаат“ за актуелниот претседател Ердоган на следните претседателски избори.
Курдската партија заобиколиена
Шансите за соборување на АКП на изборите кои треба да се оддржат во летото 2023 година за некои се подобри од кога било досега , а за некои сеуште Ердоган е број еден имајќи ја во предвид насоката кон која Турција се движи, пред се економијата и безбедноста на државата. Сепак за да го победат Ердога еден од најважните детали е условот опозициската алијанса дотогаш да го одржи единството. „Шестката“ ги вклучува овие партии: социјалдемократско-кемалистичката Републиканска народна партија (CHP), националистички ориентираната партија İYI, исламистичката традиционална партија SAADET, која беше првата партија на Ердоган, но во последните децении речиси и не играше значајна улога, потоа Демократската партија (ДП), како и две партии основани од двајца поранешни другари на Ердоган: партијата Гелечек, преведена како Иднина, основана од поранешниот премиер и министер за надворешни работи Ахмет Давутоглу, и партијата ДЕВА (преведено како : ЛИЈЕК), основана од поранешниот министер за финансии и надворешни работи Али Бабаџан. Колку и да е шарен турскиот опозициски сојуз, курдската Демократска партија на народите (ХДП) официјално не е во него.
Интеграцијата на курдските партии останува контроверзна тема во Турција. Во минатото веќе имаше неколку обиди за забрана на оваа партија поради наводните врски со ПКК, која се смета за терористичка организација во Турција, ЕУ и САД. Не е јасно ниту кој ќе ја води опозициската алијанса во изборната кампања против долгогодишниот претседател Ердоган.
Еден партиски лидер, двајца градоначалници
Во моментов има три можни кандидати за опозицискиот сојуз. Главен фаворит е лидерот на главната опозициска Републиканска народна партија (ЦХП), Кемал Киличдароглу. Тој самиот веќе ја сигнализираше својата подготвеност да биде на чело на алијансата. Под негово водство, партијата постигна историски победи на локалните избори во 2019 година: кандидатот на ЦХП победи во двата најголеми града во земјата, Истанбул и Анкара. И двете метрополи претходно со децении беа управувани од АКП на Ердоган.
Сепак, Киличдароглу никогаш не победи на избори како кандидат. Критичарите се сомневаат и се прашуваат дали тој остава доволно силен впечаток дека би можел да биде контра-кандидат и противтежа на Ердоган?
Можеби затоа сопартиецот на Киличдароглу, Екрем Имамоглу е можен кандидат за лидерската позиција на опозицијата. Тој е еден од двајцата градоначалници на ЦХП кои победија на изборите, три години управува со метрополата Истанбул. Имамоглу им се допаѓа на многу луѓе и неговата популарност оди подалеку од забавата. Во својата политичка комуникација тој се претставува како градоначалник кој ги претставува сите слоеви на населението. Но, аргументот против Имамоглу е дека во последниве години тој неколку пати бил на одмор за време на кризи или катастрофи – што беше жестоко критикувано од јавноста.
Мансур Јавас, вториот победник на изборите во 2019 година, ужива популарност и како градоначалник на главниот град на Турција, Анкара. Од почетокот на својот мандат, тој си постави задача да се бори против корупцијата и да стави поголем акцент на заштитата на животната средина, што беше многу добро прифатено од општеството. Но Јавас е националист, што на прв поглед не го прави кандидат вреден за поддршка, особено за курдските гласачи. Курдските гласови, сепак, играат клучна улога во изборите во Турција. Сепак, не може да се исклучи дека многу Курди би можеле да го изберат од стратешки причини – но и поради немањето алтернативи. Највлијателниот курдски политичар од Народната демократска партија ХДП Селахатин Демирташ и многу негови другари се во затвор, а незадоволството кај Курдите кон владата на АКП на Ердоган е многу висока.
Друг контрааргумент за именување на еден од двајцата градоначалници за кандидат на опозициската алијанса е дека во случај на победа на изборите, тие би морале да поднесат оставки од досегашните функции. Претходната опозиција на тој начин би ја изгубила власта во метрополите Анкара и Истанбул, бидејќи АКП во моментов има мнозинство во двата градски совети, па тие би го избрале својот наследник од своите редови.
Еден за сите, сите за еден?
Серен Селвин Коркмаз, политиколог и директор на Истанбулскиот институт за политички истражувања, истакнува дека личноста со силни лидерски квалитети игра клучна улога во турската политичка култура. „Најважно за граѓаните е да знаат кој е нивниот лидер и како се вика. Во сегашниот систем само еден човек е во преден план. Кој ќе ги има сите овие овластувања во иднина? Кој е способен да владее? Тоа го прашуваат луѓето“, вели Коркмаз.
Дискусијата на „шестката“, односно на новата турска опозициска алијанса за овие прашања е во полн ек. Името на заедничкиот кандидат се очекува да биде познато дури на почетокот на следната година. Без разлика кој ќе биде кандидат на турската опозиција, се чини дека постои “реална“ шанса таа личност да го победи Ердоган – под услов тоа навистина да биде единствениот заеднички кандидат на опозицијата и нивниот кревок сојуз да трае барем до мајската изборна ноќ во 2023 година.
(TBT, DW)
