Руската поморска флота и поморските сили на Иран се подготвуваат да одржат заедничка воена вежба во Персискиот Залив, објави во понеделникот иранската новинска агенција ИРНА, наведувајќи ја изјавата на иранскиот контра-адмирал Хосеин Канзадија. Иранскиот адмирал изјави дека, во согласност со договорот на двете земји, руските бродови ќе отпловат во јужните ирански пристаништа во текот на следните месеци за спроведување заеднички воени вежби.
Интересно е што иранскиот адмирал ја даде оваа изјава за новинарите за време на неговата посета на Кина. Само еден ден претходно, иранскиот началник на Генералштабот Мохамад Багери изјави дека Техеран нема да го блокира хормушкиот теснец ако иранските бродови и понатаму низ него ќе можат слободно да плови. Притоа, тој ја повтори веќе познатата фраза: “Ако нашата нафта не поминува низ теснецот (Хормуз), тогаш ниту нафтата на другите земји низ него нема да поминува” (https://en.isna.ir/news/98020804167/If-Iran-s-oil-not-to-pass-through-Strait-of-Hormuz-others).
Откако американскиот претседател Доналд Трамп пред една недела објави укинување на привилегираниот шестмесечен увоз на иранска нафта за осум земји – нејзините најголеми увозници, без страв од примената на санкциите од САД кои се однесуваат на иранскиот енергетски сектор и сите оние кои соработуваат со него (истекува на 2 мај) , и откако изјави дека САД тогаш ќе го “намалат извозот на нафта на Иран на нула” блокирајќи го нејзиниот нејзиниот пристап до светските пазари (што, според сите релевантни светски аналитичари, значи блокирање на пловидбата на иранските танкери, бидејќи нема други начини да се спречи нејзиниот пристап до светскиот пазар, ниту освен сите земји во светот да се откажат од иранската нафта целосно што е невозможно, особено во случајот на Кина, кој е нејзин најголем увозник и за колкави количини е невозможно да се најдат алтернативни извори),веднаш уследија тешки реакции на Техеран. Покрај политичките закани, како што е одразот на продолжувањето на развојот на иранската нуклеарна програма, ограничен со меѓународен договор (од кој САД еднострано се повлече во мај минатата година, сметајќи дека е “лош” и “неправеден” и ги врати старите и воведе нови санкции против Техеран), неодамна Иран се закани дека ќе го блокира хормушкиот теснец ако доколку се блокира слободната пловидба на нзјеините бродови.
Токму поради овие настани, во наредните месеци Хормушкиот теснец ќе биде центар на една голема глобална безбедносна криза. Во Персискиот Залив континуирано се носат новите западни воени сили (и Русија и Кина на тоа не гледаат спокојно, иако за ова премногу не се зборува, а можеби најдоброто за сето тоа зборува токму горе споменатата вест, а тензијата достигнува врв во време кога низ тој дел пловат најсовремени американски воени бродови и носачи на авиони и бродови на силниот Иранскиот корпус на гардата на исламска револуција – редовна иранска воена компонента која Вашингтон неодамна ја стави на листата на терористички организации, а Техеран, пак, ја стави Централната команда на САД на листата терористички организации задолжена за Блискиот Исток и Северозападна Африка (ЦЕНКОМ), чии поморски и воздушни сили само крстарат низ Персискиот Залив.
Во такви околности, доволен е само еден инцидент за да се создаде оваа експлозивна мешавина да се запали и да се претвори во катастрофални воен оган каде што можатаа да настрадаат Иран и неговите соседни арапски монархии и тамошната стационирана американска војска и нејзините бази стационирани таму (пред се, командата на американската V флота во Бахреин) и воздухопловната база во Катар кои се наоѓаат во близина на ирански системи за крајбрежен ракетен систем.
Сепак, иако ситуацијата е навистина многу сериозна, не мислам дека ќе дојде до опишаните “црни” сценарија, туку сето ова се сведува на голема игра на нерви и подигање на степенот на потенцијалното избувнување на конфликтот до крајниот максимум, што е карактеристично за новодојдената американска доктрина со пристигнувањето Администрацијата на Трамп, која се сведува на водење на дипломатија со позадина, и сериозна закана со сила (до кои по правило, не доаѓа кога станува збор за земјите за кои се оценува веројатноста за сериозен и силен воен отпор, како што се Северна Кореја, Венецуела, Иран и, се разбира, Сирија заради тамошното руско воено присуство). На Иран, од друга страна, исто така, не му е во интерес да започне војна со САД или со нејзините арапски соседи, но и со Израел, но Техеран ги става сите свои надежи во “стратегија на трпеливост” и на новите претседателски избори во САД кои ќе се оддржат следната година . Техеран очекува, поточно, се надева на поразот на Трамп, по што ќе биде можно да започне нова програма за иранско помирување со Западот. И тоа не е без резон и причина: всушност, скоро сите можни претседателски кандидати од Демократската партија го најавуваат враќањето на САД на нуклеарен договор со Иран и политика на нормализирање на односите со Техеран, што може да се постигне многу повеќе од политиката на Трамп на закани, уцени и санкции .
Во овие и такви околности, покрај Техеран, со голема доза на нервоза, американските претседателски избори се исчекуваат и во Израел, што во случај на пораз на Трамп може да го загуби сето она што го добило преку ноќ: американското признавање на Ерусалим како главен град на Израел, преместувањето на Американската амбасада од Тел Авив до Ерусалим, признавањето на окупираната Голанска висоравнина за израелска територија. Премиерот Бенјамин Нетанјаху сите свои политички карти ги стави сите на Доналд Трамп и на Републиканската партија, што го натера да ги прекине односите со Демократската партија до степен до кој многу од неговите претставници за првпат не сакаа да дојдат на неодамнешната годишна конференција моќниот Американско-израелски совет за односи со јавноста (AIPAC), кој се одржа во пресрет на израелските парламентарни избори, на кои лично присуствуваше и премиерот Нетанјаху, и, се разбира, доби голема поддршка за неговиот реизбор (заедно со пропратното признавање на Трамп на Голанската територија за Израелска како очигледен подарок неопходен за обезбедување на изборната победа на партијата Ликуд на Нетанјаху).
Израелските односи со Демократската партија на САД се прекинати се до тој степен што во случај на победа на нивниот кандидат, на Израел му се заканува полоша состојба со својот главен сојузник – САД отколку во времето на администрацијата на Обама, која се обиде да ги нормализира односите со Техеран и покрај јавната изразена загриженост од Израел, а подоцна и со отворено спротивставување.
Токму во тоа сега лежи најголемата опасност во моментов: не е никаква тајна дека израелскиот државен врв се залага за постојан силен притисок врз Иран, вклучувајќи ги и оние на војската, така што Техеран дефинитивно ќе се откаже од својот развој на својата нуклеарна програма, или со цел да се собори Исламскиот режим во Техеран, и најдобро и едното и другото.
Владата во Ерусалим се потпира на мислењето на своите аналитичари дека сериозната закана за воена интервенција е доволна за Техеран да се повлече. Имено,тие во ваквите размислувања се повикуваат на фактот дека иранските ајатоласи уште еднаш, се во страв, самостојно да го суспендираат развојот на нуклеарната програма откако Американците во Персискиот Залив и пред ирачкиот брег довлечкаа огромни воени сили за да интервенираат против режимот на Садам Хусеин. Ајатолите тогаш мислеа дека Иран е на ред. Сепак, ова не беше дел од американската политика, апа од тука развојот на иранската нуклеарна програма забрзано продолжи.
Анкетите за очекувањата во врска со претседателските избори во САД сега се поизразени од другите земји на Блискиот Исток и, според тоа, не брзаат со радикализација на ситуацијата не само кон Иран, што е намера на политиката на Трамп, туку и на зголеменото присуство на други клучни глобални геополитички играчи во регион.
Едноставно кажано, богатите и лукавите арапски монархии ама републиките како Египет, би сакале да “закочат”, наместо да влетаат во сопствената пропаст, подучени од историското искуство дека нивните регионални конфликти обично ги враќаат децениите назад во развојот и во секој друг смисол.
Покрај тоа, тешко е да се поверува дека американскиот воен притисок врз Иран ќе излезе надвор од рамките на “дипломатскиот притисок” и ќе влезе во отворена фаза на војна.
Туркањето на САД во едно такво ризично воено сценарио со неопходните големи жртви (независно од самиот себе, веројатно неговиот успешен крај во смисла на конечен воен победник, бидејќи Соединетите Американски Држави се неспоредливо посилни воени сили од Иран по сите параметри, со исклучок на волјата, т.е. мотивација), тешко да се дојде до одобрување на пошироката американска јавност, а шансите Трамп да победи следната година веројатно ќе биде што е можно пониски.
Ако Трамп воопшто има потреба од нова војна за потребите за односи со јавноста (и јас не сум сигурен, згора на тоа, во моментов, би користел радикално поместување кон пацифистичката политика на надворешната политика на домашно поле), тоа сигурно не е војна со Иран – што е сосема непредвидливо во сите параметри и последици.
Извор:geopolitikanews
