И покрај написите на колумбиските медиуми за дури 500 војници и офицери на венецуелската армија кои пребегнале на колумбиската територија и го признале самопрогласениот претседател Хуан Гуиду како шеф на државата, нема докази за такво бегство. Идентитетот или фотографиите на дезертерите, наводно, не се откриени поради нивната безбедност, иако е поверојатно дека ова е уште една бројна вест во пропагандната војна против Каракас. На крајот, на непријателите на Венецуела во оваа војна му остана само пропагандата и економските санкции.
Хуан Гуаидо ја губи последната шанса да го порази Мадуро и да ја преземе власта во Венецуела. И покрај тешката економска криза во земјата, “анти-чавистичката револуција” не успеа, а Гуаидо се најде во ситуацијата дека моментално е во беспомошен бегство, како што забележаа дури и во Европската унија. Западот во самопрогласениот “претседател“ вложи големи надежи, ама сето се распадна. Зошто?
“Пред еден месец Гуаидо организираше демонстрации, даваше интервјуа, започна кампања за прифаќање на меѓународната помош, сакаше да одржи концерт за да ги охрабри своите поддржувачи за бунтот но неговите планови не успеаја. Само неколку војници во Венецуела преминаа на страната на самопрогласениот претседател на Боливарската Република. Големата количина на т.н. хуманитарна помош не стигна во земјата, а Мадуро продолжува да ја контролира армијата “, пренесува германскиот весник Франкфуртер Алгемајне Цајтунг, што звучи како смртна казна против амбициите на Хуан Гуаидо, како и амбициите на Доналд Трамп и Џон Болтон.
Следната реченица е особено навредлива, бидејќи во неа Гуаидо директно се нарекува “беспомошен”.
Слични статии може да се најдат и денес во многу европски медиуми, и вреди да се укаже дека ниту еден од нив нема сочувство за Мадуро. Сепак, сите се согласуваат дека таканаречената “револуција” не успеа, а Хуан Гуаидо, кого многу западни држави официјално го признаа како венецуелски лидер, се претвора во политички губитник. Опкладата на него е изгубена.
Мадуро е сеуште на власт
Ако објективно ја погледнете ситуацијата во Венецуела, без лични симпатии и политички ставови, тешко е да се најдат причини за пофалба на Мадура. Во никој случај не треба да се спореди со Хуго Чавез, дури и ако сегашниот претседател е официјален наследник на прерано мртвиот командант на Боливарската револуција. Ама, овде не станува збор за харизма, туку за резултатот на семафорот.
Чавез беше иницијатор и архитект на голем број социјални реформи, при што економијата на земјата растеше, а благосостојбата на Венецуела се зголеми. Мадуро го прави токму спротивното. Населението е осиромашено, а на некои места ситуацијата е близу до социјална катастрофа.
Да, тој беше многу несреќен и цените на нафтата паѓаа, а санкциите од САД во голема мера ја влошија ситуацијата. Но, овие санкции беа воведени релативно неодамна и многу подоцна пред економијата на Венецуела да падне во амбисот без никаква референца со нафтата.
Чавез помина низ тешки времиња, но секогаш успеваше да најде излез, потпирајќи се на широката поддршка на народот. Мадуро едноставно не е Чавез. Тој се докажува дека е самосвесен актер, но неговата енергија најчесто се троши за борби со противниците, а не за државната администрација, поради што земјата страда.
Добар пример е позицијата на шефот на државната нафтена и гасна компанија PDVSA, која обезбедува до половина од буџетските приходи и околу 80% од вкупниот извоз, а го држи генералот Мануел Квеведо. Неговата единствена доблест е лична лојалност кон Мадуро. Во производството на нафта и финансиското управување, токму Гуаидо малку разбира, а некои латиноамерикански медиуми го опишуваат како “апсолутен аматер, додека индустријата на која се наоѓа државата продолжува да тоне во криза”.
Неговиот конфликт со опозицијата во изминатите две години е исто така политичка технологија. Имено, кога уставот на Чавез започна да му застанува на патот, Мадуро за себе напиша нов.
Кога луѓето со мнозинство ја одбраа опозицијата во парламентот, што често се смета за знак на револт кога луѓето се осиромашени, Мадуро ги искористи уставните овластувања и започна со новоформираното Национално уставно собрание и Врховниот суд да ги отфрлат одлуките на опозицискиот парламент. Кога како претседател му падна рејтингот, Мадуро започна да го одложува датумот на претседателските избори, а во исто време да ги неутрализира своите најпознати критичари, кои сега се во бегство или уапсени, иако во случајот со Леополд Лопез, главниот организатор на насилни протести со десетици мртви, е во целосно право.
Од гледна точка на стратегијата за политички опстанок, ова е разумно, особено поради тоа што од друга страна постои опозиција што може да се спореди со некомпетентна политичка “елита” во Киев, која уште повеќе би ја уништила земјата.
Гуаидо е еден од оние кои не се предадоа и не си заминаа, но описот на “измамник” што го даде постојан претставник на Русија во Обединетите нации, Василиј Небенц, е исцрпен. Хуан Гуаидо немал никакво право да се прогласи за шеф на државата.
Ова од правната гледна точка на сите им е јасно и никој не мора да биде адвокат или експерт во уставниот закон на Венецуела за да го разбере ова. Хуан Гуаидо, е продолжената рака на Леополд Лопез, која моментно е во домашен притвор, предизвика конфликт, политичка игра што не сака да ја нарече војна.
И Мадуро во оваа игра победува. “Револуцијата” на опозицијата не може да создаде критична маса на поддршка, и постојат најмалку три причини за тоа.
“Дали сакате да се вратите во деведесеттите?”
Сиромашните Венецуелци мислат трезвено. Да, нивниот живот стана тежок, но Гуаидо сигурно не би бил подобар за нив. Покрај тоа, големи се шансите да им се одземе и она последното што го имаат, како што се специјалните продавници со евтини производи и субвенционирани работни места.
Најверојатно би било така. Ако “прозападниот” Гуаидо ја преземе власта, тој има само еден начин: ММФ и заеми што доведуваат до должничко ропство, исто како и случајот со Аргентина под претседателето Макри. Таквите аранжмани неизбежно водат до намалување на венецуелските социјални програми.
Точно, Мадуро живее од наследството на Чавез, без да создаде свое. Но многумина во земјата добро се сеќаваат како беше пред Хуго Чавез. Како се живееше во Венецуела со проамериканската елита, земја со многу малку средна класа и голема маса на обични луѓе осудени на преживување.
Тоа не беше толку одамна – во деведесеттите години и огромните маси во Венецуела доволно е да ги прашате: дали сакате да се вратите во деведесеттите години?
“Јенки, одете си дома!”
Антиколонијалниот патос и националното обвинување се најдобрата алатка за револуцијата, “обоена” или било која друга. Овде како пример исто така може да се земи и Украина, каде што беа убедени дека нивните животи сигурно ќе се подобрат ако избегаат од зоната на влијание на “империјалната Русија” и се приклучат на големата “слободна област” предводена од Европската унија и од САД.
Но, во очите на Венецуела, тие се колонијална сила, која секогаш ги негирала како нација, токму САД, а Гуаидо е очигледно нивни штитеник, благодарение на притисокот врз Мадуро од страна на Вашингтон.
Кога Американците бесрамно почнаа да се мешаат во работите на Венецуела, Гуаидо нанесе повеќе штета отколку корист. Во понеделникот, Мадуро ги објави резултатите од истражувањето, кои не беа спроведени од страна на провладина агенција, а кое вели дека 92 отсто од жителите на Венецуела се противат на американската воена интервенција, додека огромното мнозинство дури и не сака “ненасилно политичко мешање” во работите на земјата.
Овие студии веројатно се точни, а жителите на Венецуела, без оглед на она што го чувствувале за Мадуро, претседателот го сметат за “свој” Венецуелчанец а алтернативата му е само човек со мандат од Белата куќа. Чавез ги учел Венецуелците да ја мразат Белата куќа во Вашингтон, ама играше на улицата и националната гордост, кој го конкретизираше и зајакнуваше.
На крајот, Гуаидо самиот се погреба. Тој ја повика “меѓународната заедница да ги дозволи сите опции за ослободување на Венецуела”. Станува збор за камуфлирано, но недвосмислено барање за воведување странски трупи во земјата, на пример, под маската на “придружба на хуманитарна помош”. Од страна на Гуаидо, ова барање било толкувано како повик за директна воена интервенција.
САД, кои веќе внесоа влог и не сакаат да изгубат, сакаат да спроведат такво сценарио. Но, ниту Европската унија ниту т.н. Група Лима, која беше создадена за тоа, не се согласи со воена опција. Дури и Бразил остро се спротивстави, иако новиот претседател Болсонаро силно го поддржува Трамп.
Не е потребно да се објасни како луѓето од Венецуела гледаат на таква перспектива. За нив “американската чизма” е полоша од “враќањето во деведесеттите”. Тоа би било враќање во деведесеттите години со бајонетите на непријателската војска.
Лојалност кон уставниот претседател
Третата причина е последица на другата, но има и фактор во личните активности на Мадура. Да, неговата кадровска политика со акцент на лојалност на земјата му донесе многу проблеми, но во кризниот период функционираше. Армијата, специјалните служби и дипломатскиот корпус останаа верни на претседателот.
На пример, да го земем најранливото место, а тоа би била амбасадата на Венецуела во САД. Тоа е ранливо не само затоа што е многу близу до ЦИА. Мадуро ги прекина дипломатските односи со САД и им нареди на дипломатите да се вратат дома.
Односно да се преселат од гостопримливиот Вашингтон со нивните семејства назад во Каракас, каде беснее инфлацијата, уличниот криминал, и не е јасно како ќе заврши ова. Во тој момент само 11 луѓе заминаа на страната на Гуаидо, со што опозицијата се пофали, ама тоа е само една петтина од вкупниот дипломатски кадар.
Другите извештаи за слични “успеси” изгледаат дури и посрамни. Гуаидо изјави дека голем број високи претставници на Венецуела пребегнале во Турција.
А, за кратко веднаш доби личен одговор претседателот Реџеп Тајип Ердоган: “Никој од Венецуела не пребегна кај нас и се сокри во мојата земја. Се разбира, Гуаидо не ја познава Турција и мисли дека турција е племенска држава. Нашиот став кон обидите за државен удар е апсолутно јасен. ”
Во овој контекст, самопрогласениот “претседател” почна да хистеризира. Тој ја повикува армијата на поддршка и ги повикува војниците да “не бидат затвореници”, а како одговор добива презирно молчење. Тогаш се претвара дека врховниот командант, кој има некаков вид на армија и ги повикува војниците и офицерите, сè уште му се лојални на Мадуро “паравоени групи”.
Неговите обиди да флертуваат со Русија, еден од главните критичари на венецуелската авантура на меѓународната сцена, беше особено патетични. Тој не бил глупав и не упатуваше остри зборови на сметка на Москва, ама не смисли ништо попаметно од тоа да му се пожали на Москва за Мадуро, кој “украл дел од инвестициите” и “не ги плаќал своите обврски кон Русија”.
Проблемот не е во фактот што тоа е лага, туку затоа што во Москва личноста на Мадуро ја отценуваат трезвено. Дури и ако има нешто против него, тоа не е причина Москва да го поддржи “воведувањето демократија” на американските бајонети. Гуаидо од Руската Федерација може да побара поддршка со истиот успех како и антисемитите од Израел или Комунистичката партија на Куба од САД.
Уште една работа е дека во фаќањето за сламка на спасот се одлучи да преземе екстремни чекори, како што е влезот на странски војници на границата со Колумбија. Гуаидо беше принуден да го стори тоа имајќи ја во предвид самат аситуација.
Можноста беше пропуштена и планот избледе. Мадуро се спротивстави и часовникот продолжил да отчукува.
Дури и ако го прифатат Гуаидо, аради што Венецуелното национално собрание сé уште е легитимен парламент и има легитимитет барем како негов претседател, владеењето на четвртиот парламентарен мандат завршува на почетокот на следната година.
На крајот на 2019 година треба да се одржат нови избори, но во услови на соочување со претседателот, тоа не може да се спроведе.
Значи, или Гуаидо ќе пристане на дијалог со Мадуро, или ќе се претвори во најголем губитник по Михаил Саакашвили од сцената кога од мака ја јадеше сопствената вратоврска.
Третата опција е да влезете во Претседателската палата Мирафлорес на грбот на бунтовниците или странските војници, но ова изгледа прилично нереално.
