САД вршат притисок на Турција и во овој момент не се надзира крај на необјавената војна во финансискиот сектор, преку санкции и дипломатски притисоци. Вашингтон се чини дека е решен во оваа војна да оди до крај, бидејќи не може да дозволи Турција, најважната земја во југоисточното крило на НАТО пактот сама да води независна политика, што, најлошо, објавува посилна соработка со Русија, Кина и Иран. Како и во случајот со Украина, која падна во економски поглед и останува без дел од територијата, а реките на мигранти ја преплавија Полска и другите земји на ЕУ, американската администрација ни во војната со Турција не води политика која ќе и гарантира безбедност во Европа. Можеби ова е и целта на администрацијата на Трамп и со еден чекор да ја разбие волјата на Анкара и бунтовничките европски народи?
Имено, во сегашниот конфликт меѓу Вашингтон и Анкара, доколку се скрши Турција, тоа ќе го погоди европскиот финансиски систем и ќе биде полоша дури и од кризата во Грција. Нападот на турските финансиски пазари може да доведе до дестабилизација на земјата, но ако Турција падне, тогаш по неа ќе падне и Европа.
Во финансискиот сектор, многу европски банки се изложени на настани во Турција. Банките најмногу стравуваа од неможноста да ги вратат долговите позајмици од Турција а тука се шпанските BBVA, италијанската UniCredit Bank, францускиот BNP Paribas, холандската банка ING и британската HSBC, и тие се единствените.
Турската криза претставува закана за сите европски банки што работат во земјата. Аналитичарите сметаат дека е можно да се справат дури и со најлошото сценарио, но никој не ја доведува во прашање можноста овие банки да бидат принудени да го прекинат бизнисот во Турција и да ја напуштат земјата.
Шпанската BBVA контролира 49,9 отсто од турската банка Гаранти, која изнесува околу 13 отсто од вкупната профитна група, и проценува дека во најлошото сценарио BBVA ќе отстрани околу 12 отсто од акциите.
За периодот 2019-2020 година, JPMorgan ги намали своите проценки за заработка по акција на шпанската банка BBVA за околу 6 проценти, земајќи го предвид понатамошното ослабување на лирата и загубите на зајмувачите на Турција. Шпанската банка сé уште тврди дека има деловно искуство во нестабилните земји на пазарите во развој, но исто така и да спречи било какви ликвидни трансфери од нејзината матична компанија до група филијали.
Најголемата италијанска банка УниКредит поседува околу 40 отсто Јапи Креди, четврта по големина банка во Турција.
Доколку пропадне ли турската лира, со оглед на големата изложеност на европските банки, особено шпанските, италијанските и француските, кои би морале да отпишат десетици милијарди евра загуби, европските лидери и Европската централна банка ќе мора да најдат начин да ја спасат Турција или тие губитоци да ги префрлат на даночните обврзници.
Од друга страна, ако ЕСБ зазеде цврст став кон Турција, постои голема веројатност за банкрот на милиони луѓе, мали и средни претпријатија, со што ќе се создаде армија на мигранти од 5 милиони луѓе во Турција, заедно со сириските и други бегалци.
Значи, ни се допаѓал Ердоган или не, би ја подржувале неговата политика или не, Турција во моментов е дом на 4 милиони луѓе од Сирија, Ирак, Иран, Авганистан и Северна Африка, а финансискиот и економскиот колапс на Турција ќе создаде најмалку еден милион Турци подготвени да преселат во ЕУ.
“Во Турција има 4 милиони бегалци. Иако не се интегрирани во турското општество, тие имаат корист од владеењето на Ердоган. Ердоган потврди дека Анкара потрошила 20 милијарди долари за сите овие години. Меѓутоа, дали ќе продолжи со оваа практика доколку најмалку 1 милион осиромашени Турци се приклучат на оваа армија? Кој знае “, вели Булент Ализира, директор на турската програма за стратешки и меѓународни студии од Вашингтон, извештаи Њусвик.
Ако Турците немаат пари за да ги задоволат потребите на своето население, тешко дека ќе можат да се грижат за бегалците и мигрантите кои всушност сакаат да одат во Европа. Како што рековме, опасното поигрување со Турција и дестабилизација на оваа земја преку финансиски притисок и санкции од Вашингтон ќе создадат армија од најмалку еден милион осиромашени Турци, а повеќе од половина од нив, два до три милиони, за неколку недели може да се движат кон Европа преку Босфор.
И што тогаш? Колку од нив ќе заминат за САД? Веројатно ниту еден. Како треба да одговорат на овој проблем граничарите на Југоисточна Европа? Дали некој навистина верува дека секој на Балканот би можел да застане против оваа маса? Тешко. На крајот на краиштата, сите служби на земјите во регионот знаат дека мигрантите сега да заминат за Германија и околните богати земја и сигурно нема да го користат оружјето за да ги спречат. ЕУ треба да се подготви за овој случај и да се обиде да стори сé за да ја поврати турската лира.
Катар, со објавување на инвестиции од 15 милијарди долари, може да ја врати турската лира на преткритично ниво на нивоа на банкрот и курс од 7 долари за еден долар. Со овој потег, Доха успеа да влијае на довербата на инвеститорите и стабилизирањето на лирата. Во исто време беше објавено дека кинеската банка во јули на Турција и испратила 3,6 милијарди долари во инфраструктурни и енергетски проекти во Турција. Само овие две вести успеаја да ја стабилизираат турската валута и курсот да го вратат на 6 лири за долар.
Неверојатно е што ЕУ не сака да интервенира сега, колку што е можно, дури и со декларативна поддршка. Во светот на финансиите доволна е објава на Твитер или најава за “можен договор за кредитирање проекти во Турција во иднина”, што не мора да значи ништо, да турската валута во исто време се зајаке во однос на американскиот долар. Вообичаено, европските земји не прават ништо. Меѓутоа, ако Турција пропадне, загубите на големите европски банки, кои вложија милијарди долари во Турција, ќе ги плаќаат даночните обврзници во Европа преку фискални и парафискални давачки, а од друга страна ќе се соочиме со полоша ситуација од 2015 година.
