Парламентарните избори во Република Македонија (РМ) се одржаа на 11 декември 2016 година. Новата Влада на Република Македонија беше назначена на 31 мај 2017 година. Парламентарните избори беа последица на договор од Прежино од јуни 2015 година, кога четирите водечки политички партии во Македонија, ВМРО-ДПМНЕ,СДСМ,ДУИ и ДПА се согласија, по долги и тешки преговори, да ја надминат длабоката политичка криза предизвикана од незаконското прислушување на 26.000 граѓани , со одржување предвремени парламентарни избори со исполнување на одредени предуслови. Клучно беше прочистувањето на избирачкиот список, на кој се наоѓаа повеќе од 330.000 избирачи и воспоставување на одговарачка медиумска регулација односно обезбедување еднаков пристап и третман во медиумите на сите политички субјекти-учесници во изборниот процес, наместо претходната апсолутна медиумска хегемонија на ВМРО-ДПМНЕ и на двојката Никола Груевски и Саша Мијалков.
По парламентарните избори, по речиси шестмесечни преговори, владата на РМ формираше коалиција собрана околу Социјалдемократскиот сојуз на Македонија (СДСМ), Демократската унија за интеграција (ДУИ) и Алијансата на Албанците, УНИТЕТИ, НДП. Подоцна, Алијансата на Албанците ја напушти Владата на РМ.
По демократскиот пресврт во Македонија, демократската трансформација и консолидација на оваа држава постепено се случи во изминатата година.
Во октомври / ноември 2017 година се одржаа локални избори, каде што коалицијата собрана околу СДСМ убедливо триумфираше.
Нова Влада, нова политичка култура
Новата Влада на Република Македонија стана носител на позитивни политички процеси не само во Македонија туку и во Западен Балкан. Напорите и активностите, иницирани од новата Влада на РМ, се видливи, за консолидација и приближување на Република Македонија кон членството во ЕУ и НАТО. Од најголемо значење е да се изгради и развие доверба и партнерство со граѓаните, што се одликува со слогани на новата Влада на Република Македонија “Владата за граѓаните” и “Едно општество за сите”.
Премиерот Зоран Заев (СДСМ) и коалициските партнери се на добар пат да ги решат најтешките политички прашања од национално значење. Од особена важност е неговиот повик и изрази подготвеност за соработува со опозициската ВМРО-ДПМНЕ, да работат заедно за градење на подобра иднина на Република Македонија преку “Партнерство за Македонија” и постигнување на општ консензус во земјата за клучните прашања, како што се членството во ЕУ и НАТО. Работата на новата Влада на РМ е нова политичка култура на македонската политичка сцена, бидејќи новиот пристап опозицијата ј прифаќа како партнер, а не како противник. Но, тоа е новина и нова политичка култура на македонската политичка сцена во околностите, кога се одлучува за клучните национални прашања на Македонија и нејзината иднина, првенствено поврзани со членството во НАТО и во ЕУ.
Деблокирањето на преговорите и решавањето на спорот со Грција во врска со името на Република Македонија е клучно за забрзаниот напредок на земјата кон членството во НАТО и во ЕУ. Односите со Бугарија беа обновени по нови основи преку потпишување на историски договор за добрососедски односи меѓу Македонија и Бугарија, ратификуван од парламентите на двете земји. Премиерот Заев направи нов квалитативен исчекор на македонската политичка сцена, бидејќи се занимава со решавање на клучните национални прашања. Досега, клучнитете национални прашања како ексклузивност биле препуштани на политичко право, овој пат клучните национални прашања ги решава политичката левица. Инаку парадоксално е во регионот решавањето на клучните национални прашања беше препуштани на политичкото десница, што се покажа како сосема погрешно и штетно не само за Македонија, туку и за регионот во целина.
Преговорите со Грција се одвиваат во оптимистичка и позитивна атмосфера и се во насока на изнаоѓање на компромис и заемно прифатливо решение, додека прашањето за односите со Албанците се решава со донесување на Законот за подобрување на употребата на албанскиот јазик и јазиците на малцинските етнички заедници, што придонесува за подобра внатрешна кохезија и интеграција на државата. Несомнено е дека премиерот Заев благосостојбата на својата држава и мултиетничко општество ја гради врз основа на комуникација, преговори и компромис, испраќајќи сосема нова порака до регионот, нов импулс и енергија која создава атмосфера на доверба, благодарност, взаемно разбирање, но исто така во голема мера наоѓа компромиси, со цел Македонија да стане полноправна членка на ЕУ и НАТО. Објавувањето на новата Стратегија за проширување на ЕУ за проширување на ЕУ дава нова надеж дека Македонија наскоро ќе започне преговори со ЕУ и ќе го деблокира процесот на пристапување во ЕУ, кој беше блокиран од 2006 година.
Аналитичарите ја истакнуваат важноста на демократската трансформација и обновување на македонското општество преку зајакнување на професионалните и деполитизираните институции и реформата на судството. Новите македонски власти немаат толеранција за корупција и кршење на човековите права.
Фридом хаус во својот последен извештај истакна дека Македонија, со доаѓањето на новата влада, стана светла точка во регионот со најголем напредок. Нова можност е отворена за Македонија по долгорочното заземање на земјата, додека пак, од друга страна, Србија последните четири години по ред се приближува кон статусот на “консолидиран автократски режим”. Рекордери се Полска и Унгарија, кои бележат најголемо назадување во однос квалитетот на демократијата.На Македонија и` предстои менување на Изборниот закон. Постојниот изборен закон се заснован на пропорционален систем и шест изборни единици. Експертите за избор сметаат дека на Македонија и треба пронаоѓање на најоптимално решение на нов Изборен закон да се разгледа предлогот за една изборна единица за целата држава со систем на отворени листи. Дали ЕУ, НАТО и Грција “ја туркаат” Македонија во прегратките на Русија?
Стратешкиот интерес на сите земји во регионот е Република Македонија да стане полноправна членка на НАТО, вклучувајќи ја и Србија, бидејќи тоа обезбедува стабилност и мир во регионот. Грција треба да го поддржи брзото пристапување на Македонија во НАТО, бидејќи постојат силни надворешни и внатрешни притисоци во регионот, за промена на геополитичката ориентација на некои земји во регионот. Од тука ЕУ, НАТО и Грција на себе преземаат огромна одговорност,заради својата (не) одговорна политика Македонија не ја препуштат во прегратките на напушти Русија. Прашањето за националниот идентитет е важно за секој народ, па и за Македонците. Идентитетот на Македонците не може да се промени или да се оспори. Македонската држава го добила името од народот, а не од регионот.
Новата Влада на Република Македонија ги обнови пријателските односи со сите свои соседи. Сепак, загрижува фактот, дека до сега два пати е одложувана заедничката седница на Владата на Република Србија и на Република Македонија, која требаше да се одржи во Скопје. Аналитичарите веруваат дека двојното откажување на заедничката седница на двете влади е еден од знаците дека Србија сé уште не се откажала од дестабилизација на Македонија, што се гледа од фактот што Србија ја интензивира својата разузнавачка активност во Македонија. Двојката Александар Вучиќ (СНС) и Ивица Дачиќ (СПС) работат индиректно на дестабилизацијата на Македонија.
Духот на Заев и Македонија се шири низ регионот!
Република Македонија, предводена од Зоран Заев, веќе неколку години води организирана борба против криминалот, корупцијата, национализмот, шовинизмот и фашизмот. “Обединети во различноста” и “Вистината за Македонија” беа слогани, со кои тие ги мобилизираа масите, спротивставувајќи се на еден од најавторитативните автократски режими во Европа.
Македонската реформска програма наречена “3-6-9” беше првиот чекор за сериозен продор во членството на Македонија во евроатланската интеграција по десетгодишниот ќор-сокак. Реформскиот план предвидуваше сè што требаше да се направи за три, шест и девет месеци, така што Македонија ќе оди напред и ќе го подобри квалитетот на животот на своите граѓани. По реализацијата на планот “3-6-9”, спроведувањето на новиот “план 18” ќе започне за нови 18 месеци до почетокот на преговорите со ЕУ. Во наредниот период се планира завиден економски раст и економско заздравување на државата. Во првиот квартал од 2018 година, евидентирани се 235 милиони евра странски инвестиции. Интересно е да се напомене дека руските инвестиции во Македонија изнесуваат само 27 милиони евра и дека само 78 компании се во директна руска сопственост, при што уделот на рускиот капитал е поголем од 25%. Новата Влада на Република Македонија постигна значајни резултати во здравствената заштита (зголемени плати за 10-20% од месечната плата, плаќање приватни специјалисти, физибилити студии за јавно приватно партнерство во јавното здравство, одлука за изградба на модерен Клинички центар во Скопје), земјоделство субвенции за земјоделците, грантови за млади фармери, модернизација на земјоделството), внатрешниот сектор (борба против криминалот и корупцијата, високо ниво на национална безбедност, успешна конфронтација за кризата со мигранти / бегалци, полицијата станува служба во служба на граѓаните, модернизација на безбедносниот апарат) Иновативен пристап исто така се користеше во работата со дијаспората, која опфаќа повеќе од 40% од населението во таа земја.
Пристигнувањето на Заев на власт во Македонија кај автократски режими во регионот не беше прифатено позитивно. Омразените клеро-националистички режими едвај ја прифатија реалноста или доаѓањето на новата македонска Влада и Заев на власт. Утврдениот политички пат, кој го поминаа повеќето политички водачи во регионот, се засноваше на изразувањето на патриотизмот, кој подоцна се претвори во национализам и шовинизам, а во завршна фаза и отворен фашизам. Концептот на граѓанска држава и “Влада за граѓаните” или “Едно општество за сите” најпрво му засмета на Александар Вучиќ, кој беше тесно поврзан со режимот на Никола Груевски. Вучиќ се уште се обидува да го прикрие мултиетничкиот карактер на Србија преку својата политичка активност. Доаѓањето на Заев, исто така, му засмета и на власта во Босна и Херцеговина, бидејќи концептот на граѓанска држава се фокусира на граѓаните или граѓаните и не е заснован на етничка, верска или која било друга основа. Сите европски земји го прават тоа, за разлика од веќе постоечките етнички резервати во Босна и Херцеговина, и најавата за формирање на нова резервати за Хрватите во БиХ преку најавената измена на Изборниот закон во БиХ.
Затоа духот на Заев и Македонија станува се поважен во регионот и ќе се почувствува најмногу во Босна и Херцеговина поради неговиот мултиетнички карактер. Претстојните општи избори во БиХ, кои ќе се одржат на 7 октомври 2018 година, можат да произведат “босански Заев”.
Ситуацијата во Босна и Херцеговина е слична на ситуацијата во Македонија пред да дојде на власт Зоран Заев, кој со концептот “Едно општество за сите” успеа во релативно краток период од една година да ги отстрани многу поделби во македонското општество, да ја ослободи заробената држава од страна на режимот и да се релаксира односите во различните етнички заедници во самата Македонија. Значи, ова е изводливо. Духот на Зоран Заев се шири во регионот, а ова е особено важно за Босна и Херцеговина како мултиетничка држава и за претстојните општи избори во таа земја во 2018 година.
Босанско-херцеговското општество е мултиетничко и хетерогено, како и македонско, но преку историјата дозволи хармонија на соживотот во разновидност. Постои силен политички потенцијал за политичките сили и политичарите да се појават на претстојните општи избори во БиХ, кои ќе работат на создавање општество за секого, во кое сите ќе се чувствуваат слободно првенствено како граѓанин, а потоа како член на одредена етничка или верска заедница . Во Босна и Херцеговина постојат политичари како Денис Бечировиќ (СДП) и уште неколку други кои сакаат да работат на изградба на токму такво општество за сите граѓани, а кое се гради во Република Македонија под раководство на Зоран Заев. Благодарение на таквата позитивна политика, Македонија стапи во фокусот на регионалните настани и стана број еден во регионот во регионот.
Извор:(Vijesti / IFIMES)
