Две припаднички на израелската окупаторска војска кои си го одзедоа животот оваа недела не се само трагична, изолирана статистика. Тие се дел од симптом на длабока, системска криза што го еродира најважниот столб на израелската држава – нејзините Одбранбени сили (ИДФ). Со бројот на самоубиства меѓу војниците што достигна застрашувачки 16 од почетокот на годината, станува јасно дека војната во Газа не само што создава надворешни непријатели, туку и ги уништува сопствените војници одвнатре.
Овие инциденти, за кои ретко известуваше израелскиот весник Хаарец, отвораат прозорец кон темната реалност скриена зад пропагандната машина на херојска и непобедлива армија. Едниот војник, член на мешаниот борбен баталјон „Барделас“ стациониран на границата со Египет, и другиот, кој извршуваше „доверлива функција“ во воената разузнавачка служба во базата Глилот, претставуваат две лица на истиот распад: траумата од директната борба и психолошкиот товар на разузнавачката војна водена од темни соби.
Фактот дека 16 војници извршиле самоубиство во првите шест месеци од 2024 година е веќе алармантен. Кога на ова ќе ги додадеме информациите дека најмалку уште девет војници, активни и резервисти, си го одзеле животот додека биле надвор од должност, сфаќаме дека проблемот е многу поголем отколку што е официјално признато.
Сепак, вистинската слика на ужасот се гледа во податоците од претходните години. Информациите дека „22 војници извршиле самоубиство во 2025 година“, како што погрешно е наведено во првичните извештаи, всушност се однесуваат на претходен период, но реалноста е уште полоша. Официјалните бројки на ИДФ, објавени на почетокот на 2024 година, покажуваат дека 28 војници извршиле самоубиство во 2023 година, што е најголем број во последните две децении. Важно е да се напомене дека поголемиот дел од овие самоубиства се случиле пред 7 октомври, што укажува дека системот веќе бил на работ на распаѓање.
Војната во Газа само додаде масло на огнот, претворајќи ја кризата со менталното здравје што тлее во бесен пожар. Израелската војска се соочува со она што може да се опише само како епидемија на психолошка траума.
Војната во Газа, со нејзините брутални урбани борби, масовни цивилни жртви и нејасни стратешки цели, остави длабоки лузни во психата на војниците. Израелските медиуми, повикувајќи се на воени извори, известуваат дека повеќе од 10.000 активни и резервни војници побарале психолошка помош од почетокот на војната. Се проценува дека најмалку 2.000 од нив официјално се дијагностицирани со посттрауматско стресно растројство (ПТСН), а вистинските бројки се веројатно многу пати поголеми.
Системот за ментално здравје на ИДФ, познат како „Нефеш Ахат“ (Една душа), е целосно преоптоварен. Војниците се враќаат од фронтот скршени, прогонувани од слики на смрт и уништување, но исто така и оптоварени со морални дилеми за акциите во кои учествувале. Случајот со разузнавачкиот офицер кој извршил самоубиство е особено индикативен. Војниците во елитни единици како што е познатата Единица 8200 се изложени на таканаречена „секундарна траума“ – тие поминуваат часови прегледувајќи снимки од беспилотни летала, пресретнувајќи комуникации и сведочејќи насилство од далечина, што има последици кои се исто толку разорни како и директната борба.
Оваа криза го разбива фундаменталниот мит на израелското општество – митот за војникот како непоколеблив заштитник на нацијата, морално и психолошки супериорен. Реалноста е дека овие млади мажи и жени се турнати во брутален конфликт за кој никој не можел да ги подготви, а државата што ги испратила во војна сега нема капацитет да ги излечи нивните невидливи рани.
Геополитички, оваа внатрешна имплозија на Израелските одбранбени сили претставува стратешка ранливост за Израел. Силата на армијата не се мери само според бројот на тенкови и авиони, туку и според моралната и менталната отпорност на нејзините војници. Кога војниците почнуваат масовно да се предаваат, тоа е сигнал дека системот е скапан одвнатре.
Оваа епидемија на самоубиства ги демистифицира Израелските одбранбени сили и ги прикажува не како монолитна, непобедлива сила, туку како институција составена од човечки суштества кои се распаѓаат под огромен притисок. Тоа е директна последица на децениите окупација и политиката на постојано војување. Цената на одржувањето на воената доминација се плаќа не само во парите и животите на непријателот, туку и во скршените души на сопствените граѓани.
Додека израелската влада продолжува со својата воена реторика за „тотална победа“, тивките заминувања на нејзините војници испраќаат поинаква порака. Порака за пораз што не се гледа на бојното поле, туку се чувствува во воените бази, семејните домови и гробиштата. Секое од овие 16 самоубиства оваа година е обвинение за политика што ја жртвува сопствената иднина за илузијата за безбедност. Вистинската цена на оваа војна сè уште не е платена и ќе се мери не во уништените згради во Газа, туку во скршените животи од двете страни на ѕидот. Цената на геноцидот извршен врз палестинскиот народ сè уште не е платена.
