Ако некој мислеше дека 2025 година претставува кулминација на тензиите и дека е избегната глобална војна, тој длабоко се погреши. Бидејќи 2026 година ќе биде годината што целосно ќе го разруши она што остана од меѓународниот поредок. Два клучни геополитички концепта ќе се судрат во смртоносен судир: глобалниот либерализам од англосаксонски тип и националниот суверенитет, а може да има само еден победник. Венецуела е стартерот!
Светот никогаш нема да биде поблиску до трета светска војна отколку што ќе биде во 2026 година. Всушност, тоа се чини неизбежно, бидејќи историјата нè учи на тоа.
Имено, во смртоносен судир, два клучни геополитички концепта сега почнуваат отворено да се судираат, и тоа не само на политичко и реторичко ниво: глобалниот либерализам од англосаксонски тип (претставен од европските политички елити и американските демократи и таканаречените неоконзервативци тесно поврзани со нив) од една страна, и националниот суверенитет од друга страна (предводен од сегашниот американски претседател Доналд Трамп, а независно од него – веќе од рускиот претседател Владимир Путин).
Секогаш кога во современата човечка историја се судриле сосема спротивставени концепти, тоа никогаш не било без светски војни. Западниот либерализам против традиционалниот монархизам во Европа во Првата светска војна, каде што првиот победил; и судирот на англосаксонскиот либерализам, германскиот националсоцијализам или италијанскиот фашизам и болшевичкиот комунизам во Втората светска војна, каде што нацизмот и фашизмот биле поразени. Победници останале глобалистичките либерали (капиталистите) и советските комунисти, кои потоа тивко паднале на дното на Студената војна и засекогаш отишле во кантата за ѓубре на историјата.
Вториот наскоро бил заменет со обновен руски суверенизам, но овој пат не од царски тип, туку од типот на Путин, што е еден вид симбиоза на таканаречените позитивни достигнувања од социјалистичкиот период од времето на СССР и славната империјална историја на големата Руска Империја.
Значи, сега на глобалната сцена имаме следнава конфигурација на спротивставени идеологии или сили: ослабен западен глобализам (ослабен дури и пред Трамп да дојде на власт и со тоа де факто му овозможи), најмногу поради невидениот економски и воен подем на Кина и зголемената непопустливост на Путин, разочаран од прекршените западни ветувања, од една страна, и суверенитетот од друга страна.
Но, дури и овој суверенитет не е идентичен како концепт кога станува збор за трите клучни глобални сили, и во тоа лежи најголемата опасност: САД на Трамп го разбираат како американска хегемонија на Западната хемисфера, што далеку го надминува самото значење на терминот суверенитет, Москва го разбира на начин за да ја консолидира својата доминација во постсоветскиот простор, првенствено во Украина, за која се бори вооружено четири години, додека Кина има свој специфичен „суверенитет од глобален тип“, обидувајќи се да ги обезбеди своите економски интереси далеку надвор од своите граници со потпишување долгорочни правно обврзувачки договори со земјите од Азија, Африка и Латинска Америка кои мора да важат и за сите идни влади по замената на оние што ги потпишале. Најдобар пример во моментов е Венецуела, но повеќе за тоа друг пат.
Токму поради овие клучни, ќе ги наречам „нијанси“, иако всушност станува збор за огромни разлики во разбирањето на суверенитетот, војната и овој пат изгледа неизбежна, додека глобалниот либерализам со некоја идна универзална влада на чело на светот доживува целосен колапс, а тоа би можело да се случи уште оваа година.
Несомнено, овој колапс ќе биде најболен за Европа – тој лидер на глобалниот либерализам и самопрогласената глобална „морална вертикала“ чиј збор не смее да се доведува во прашање!
Војната веќе започна!
Глобалната војна де факто започна со новогодишната воена операција на Трамп во Венецуела, дури и ако тоа не е интервенција или инвазија од целосен спектар на која сме навикнати од САД за време на бројни претходни администрации.
Имено, Трамп остро се спротивставува на ова, сметајќи дека има други и подобри методи за остварување на американските интереси од губењето на животите на американските војници за матните цели за „демократизација на остатокот од светот“ (тој ги демонстрираше преку сесрдна помош за Израел, блиц нападот врз Иран и наскоро имплементираниот мировен план за Газа, а сега и хируршки прецизното киднапирање на венецуелскиот лидер Николас Мадуро и неговата сопруга – сето ова во комбинација со санкции и трговски (царински) војни). Пораката на Вашингтон беше испратена до сите – гласно и јасно!
Ќе ги постигнеме клучните американски интереси на Западната хемисфера на еден или друг начин. Трамп докажа дека е претседател на акција и дека е решителен, а кој и да му се спротивстави, никој нема да сака да биде во негова кожа – всушност, пораката беше испратена вчера од Стејт департментот на многу јазици – вклучувајќи руски и арапски! Рускиот е, се разбира, повеќе декоративен, бидејќи воздушното слетување на американските специјални сили над Кремљ е сè уште само во доменот на научната фантастика и сигурно нема да се случи (Путин молчи за сè значајно и испраќа пораки до Рускиот параолимписки комитет, честитајќи му што повторно дозволи употреба на руското национално знаме и химна на меѓународни натпревари).
Но, тоа може да биде таму каде што не се очекуваше до вчера и што до неодамна би било и во доменот на научната фантастика – во Европа! Особено ако го класифицираме Гренланд во политичка смисла и како Европа, или ЕУ, бидејќи е под суверенитет на Кралството Данска.
Европа е парализирана (не поради мраз и студ)
Во исто време со американската венецуелска операција, Европа остана парализирана. ЕУ повторно не беше во можност да усвои заедничка декларација (неодамна, неединството беше изразено во обидот да се користат замрзнатите руски средства во белгискиот Euroclear за таканаречениот репаративен заем за Украина). Унгарскиот премиер Виктор Орбан смета дека интервенцијата во Венецуела е корисна за унгарските енергетски интереси бидејќи треба да има повеќе нафта на глобалниот пазар (венецуелската нафта досега беше под силни санкции од САД), па затоа ќе ѝ биде полесно на Будимпешта да се диверзифицира, верува тој.
Од друга страна, Данска и ЕУ се плашат што ќе се случи следно со Гренланд, околу кој Трамп го затегнува својот стисок и тврди дека островот е неопходен и клучен за американската национална безбедност. Паралелно, тој се потсмева на Данска, наведувајќи дека неодамна „ја зајакнала безбедноста на Гренланд со испраќање нов тим кучиња“.
Во исто време, британскиот премиер Кир Стармер избегна да одговори на прашањето од новинар на Би-Би-Си за разликата помеѓу руската инвазија на Украина и американската воена операција против Венецуела.
„Постојано и недвосмислено изјавивте дека нападот на Владимир Путин врз суверена Украина бил погрешен. Што е со нападот на претседателот Трамп врз суверена Венецуела?“ беше прашањето упатено до Стармер.
Тој не одговори на истото, наведувајќи го своето непознавање на сите детали, иако дури и малите деца веќе ги знаат овие „детали“. „Ситуацијата во моментов брзо се менува. Сè уште има многу што не знаеме“, рече политички бледиот Стармер, забележувајќи дека она што го кажав на почетокот на статијата повеќе не важи – дека тој го поддржува меѓународното право, но дека сака да ги знае сите детали.
„Прво сакам да ги добијам сите факти, а во моментов едноставно немаме целосна слика. Велика Британија не беше вклучена во оваа операција. Морам да разговарам со претседателот Трамп, морам да разговарам со нашите сојузници. Не бегам од ова – цел живот сум застапник на меѓународното право и почитувањето на меѓународното право – но сакам да бидам сигурен дека ги имам сите факти. Сега ги немаме и треба да ги добиеме пред да донесеме одлука за последиците од преземените дејствија“, рече британскиот премиер.
Би сакал да напоменам дека и Стармер и целото политичко раководство на Европската Унија припаѓаат на горенаведената идеологија на глобален либерализам, на која Трамп објави отворена војна.
Кога ЕУ како блок не може да го стори тоа, се јавија поединечни шефови на држави
Европските и данските лидери издадоа заедничка изјава во врска со сè понеизвесната судбина на Гренланд, која беше објавена денес на Платформата X на данската влада (Данска моментално претседава со ЕУ). Изјавата беше поддржана од францускиот претседател Емануел Макрон, германскиот канцелар Фридрих Мерц, италијанскиот премиер Џорџија Мелони, полскиот премиер Доналд Туск, шпанскиот премиер Педро Санчез, британскиот премиер Кир Стармер и данската премиерка Мете Фредериксен.
„НАТО јасно сигнализираше дека арктичкиот регион е приоритет, а европските сојузници ги засилија своите напори. Соединетите Американски Држави се клучен партнер во овие напори како членка на НАТО и земја со договор за одбрана со Кралството Данска од 1951 година. Гренланд им припаѓа на неговите луѓе. Данска и Гренланд, и само тие, мора да ги решат прашањата што ги засегаат Данска и Гренланд“, се вели во соопштението, кое, сепак, не го вклучува потписот на генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, иако НАТО е директно споменат во него. Секако, Руте никогаш нема да оди против Трамп, во спротивно не би бил во споменатата позиција бидејќи е добро познато кој е „првата виолина“ во Северноатлантската организација, што најдобро се покажа на самитот на НАТО во Хаг ова лето.
Потписниците на документот веруваат дека безбедноста во регионот мора да се обезбеди со колективни напори, вклучително и во рамките на НАТО, „во согласност со принципите на Повелбата на ООН, вклучувајќи го суверенитетот, територијалниот интегритет и неповредливоста на границите“. „Ова се универзални принципи и ние нема да попуштиме во одбраната на тие принципи“, се нагласува во текстот.
Искрено, не знам што би можеле да направат сите заедно ако единица американски војници го преземе Гренланд (иако Трамп веројатно нема да оди во таа насока, т.е. според венецуелскиот модел). Поточно, знам дека тие не би можеле да направат ништо во воена смисла, ниту би се осмелиле да направат такво нешто, а прашањето е што би претставувале политичките изјави и колку би останало од европското единство, кое веќе е опасно разнишано.
Трамп сето ова го знае многу добро. Затоа игра сè посилно и посилно. Покрај тоа! И покрај данскиот отпор, верувам дека на еден или друг начин ќе го преземе Гренланд и ќе постигне две клучни цели одеднаш: американските стратешки безбедносни интереси (и економските, Гренланд е богат со нафта и ретки земјини елементи) и елиминацијата на сегашните европски либерални глобалистички елити.
„Продадете го Гренланд во име на сојузништвото“
Можеби би било најдобро за Данска да го продаде островот за добри пари, како што направија во историјата (1917) со Девствените Острови продавајќи им ги на Американците. На тој начин барем би заработиле добри пари, а сојузот меѓу двете земји, но и во рамките на НАТО, би останал недопрен на некој начин, бидејќи сепак би бил договор меѓу две суверени земји. Секако, тоа би било „кисела краставичка“ во устата на Копенхаген и ЕУ, бидејќи сите би знаеле дека продажбата не била нивна желба, туку дека биле принудени да го сторат тоа, па затоа е тешко да се поверува во ова сценарио.
Всушност, од двете страни на Атлантикот, најполитички целисходното решение би било автономните власти на Гренланд сами да донесат одлука (можеби преку референдум) за ставање на островот „под американска капа“ и на тој начин да формираат слика за нивната автономна одлука, која потоа би морала да се почитува во Копенхаген и Брисел. Сепак, тогаш Данска би останала без пари, кои би ги добила со продажба.
Од сето погоре наведено, јасно е дека Данска, како еден од најголемите американски сојузници во Европа, се нашла во најтешка позиција. Губи во сите опции освен во случај на одржување на суверенитетот над Гренланд.
Второто изгледа најмалку реално со оглед на „загреаниот“ Трамп на кого сите се плашат да му се спротивстават, сè повеќе дури и во самите САД.
А зошто би било така? Па, тој се справува доста добро. Барем на краток рок, бидејќи вистинските предизвици допрва треба да дојдат преку битките со клучните глобални противници. А за нив, тој има потреба и од европски сојузници – поточно – послушници.
Во исто време, европските елити немаат друг излез, освен да застанат на страната на Трамп и да го поддржат сè што тој презема во областа на надворешната политика – без разлика колку им е одвратно. Инаку, лесно би можеле да ја доживеат судбината на пркосниот Николас Мадуро.
Трамп знае дека во истата таа Европа има сè повеќе луѓе на кои не би им било премногу жал. Европските елити го знаат ова, се разбира, и затоа немаат избор.
O tempora, о mores!
Извор:Геополитиканевс
