Како е можно рускиот напад со беспилотно летало врз празна воена касарна во Киев да ги исполнува насловите во сите поголеми западни медиуми, додека во исто време бруталното убиство на 50 палестински цивили кои чекаат хуманитарна помош во Газа едноставно „не е вест“?
Драги читатели, уште еден ден во сферата на „објективното“ новинарство – тој свет грал на западната медиумска сцена кој, како што нè уверуваат, не прави разлика помеѓу жртвите. И сепак, некако, секој пат кога ќе ги отвориме насловните страници на CNN, BBC, Index, Klix, Večernji… или New York Times, нè пречекуваат драматични извештаи за експлозија во барака во близина на Харков, каде што – во најдобар случај – беше уништен прашлив воен контејнер, а можеби и еден војник со полесни повреди.
Во меѓувреме, во Газа: 50 мртви цивили, вклучувајќи деца, жени и стари лица, кои чекаа вреќа брашно. И што вели насловната страница за тоа? Ништо. Можеби маргинална вест на дното од порталот. Можеби една реченица од трагедија спомената мимоходом пред полноќ кога повеќето луѓе спијат, но секако без големи наслови, интервјуа, политички реакции и солзи од аналитичарите во пренос во живо.
Да не бидеме наивни – знаеме зошто. Смртта, сиромаштијата, крвта и гладот ја растргнуваат Газа со децении. Но, трагедијата во Палестина очигледно не ги исполнува потребните новинарски критериуми за западните уредници. Кога израелските ракети погодуваат цивили, тоа е „сложена ситуација“, „легитимен одговор на терористичка закана“ или „штета што тешко можеше да се избегне“. А кога Русија лансира ракета што уништува празен магацин во близина на бојното поле – тоа е напад врз самата суштина на демократијата! Зошто? Зошто?
Затоа што украинското бојно поле е, според сите извештаи, медиумски блокбастер. Има сè: тенкови, хеликоптери, воени мапи, „добри момци“ во маици со совршени фризури, зли „агресори“ чии јазици звучат како филмски негативци и, секако, едноставна, бинарна приказна – црно-бел свет во кој знаеме кои се хероите и кои се негативците. Нема место за Газа во таков наратив.
А Газа? Таму нема збунувачки софистицирана технологија, само тела закопани под урнатини и семејства кои тагуваат по изгорени остатоци. Таму, луѓето се – како што рече еден новинар – „заглавени во историски тешки околности“, што е фенси начин да се каже: „Нема да навлегуваме премногу во тоа, тоа ја „комплицира сликата“.“ Зошто? Зошто?
И не е дека новинарите се некомпетентни. Повеќето се човечки отпад. Но, проблемот е системски. Уредничките избори, политичките директиви и спојот со воено-индустрискиот наратив создаваат свет во кој не сите смртни случаи се третираат подеднакво. Педесет убиени Палестинци? Тоа е бројка. Еден украински војник? Тоа е приказната. Со слика, вклучувајќи мајка во солзи и куче кое го чека да се врати дома.
Некои се обидуваат да известуваат за трагедиите во Газа – и треба да им се оддаде признание за тоа – но сè доаѓа со повеќе „но“: „сè уште не е потврдено“, „Израел тврди дека целите биле милитанти“, „можеби цивили биле користени како човечки штитови“… Накратко, сè што просечниот читател треба да заклучи: „Не е толку јасно“.
Но, знаете што навистина не е јасно? Каде исчезна чувството за правда во новинарството, она што нè учат да не правиме разлика помеѓу крв и крв, помеѓу човек и човек. Луѓето убиени во Газа се исто така луѓе. Тие не се споредни фусноти или идеолошки проблеми.
И така, следниот пат кога ќе видите уште еден драматичен наслов за „нов руски злостор“ со црвен извичник, а никаде не можете да најдете вести за децата убиени во конвојот за помош во Рафа – запомнете дека ова не е случајност. Тоа е системот.
Затоа што, во свет каде што селфињата од рововите вредат повеќе од плачот на гладните пред складиштето за храна, вистината очигледно не е првата жртва на војната. Таа беше убиена одамна, само беше заборавена некаде помеѓу редакциските приоритети.
Се поставува логично прашање. Зошто, зошто наши драги читатели?
