Македонија

Граѓани, компании, судови, нотарски канцеларии, матични служби и низа други институции збунето чекаат насоки за тоа дали можат да работат со личните карти на граѓаните на кои стои старото име на државата и по 12 февруари, рокот до кој сите граѓани на Република Северна Македонија треба да имаат лични документи со новото име на државата во согласност со Преспанскиот договор со Грција што стапи на сила во 2019 година.

Во меѓувреме, премиерот Димитар Ковачевски најави дека Владата ќе ја разгледа опцијата да го продолжи рокот за замена на документите до септември или октомври, предлог што вчера го даде претседателот Стево Пендаровски поради, како што изјави во телевизиско интервју, „срамното и непотребно понижување на македонските граѓани“.

Додека се разгледуваат правните опции, не се намалува метежот пред пунктовите на МВР од граѓани кои чекаат со часови и со денови поради страв дека нема да стигнат навреме да ги сменат документите.

„Во април треба да склучам граѓански брак. Личната карта ми е важечка, но е со Република Македонија. Што ако матичарот не ми ја признае? Затоа чекам ред, да ги средам документите за да избегнам дополнителни проблеми“, ни изјави скопјанецот А.Н. кој се надева дека ќе заврши работа без закажување, во пунктот „Пролет“ во центарот на Скопје.

Повеќе на РСЕ

Од утре во 11 часот стартува генералниот штрајк на Синдикатот на контрола на летање во македонската навигација и нема да има полетување и слетување на авиони на скопскиот и на охридскиот аеродром, и со дозволени минимум прелети од десет авиони на час, се до донесување на владина одлука со која може да биде прекинат штрајкот, како таков, а тоа е разрешување на директорите во М-НАВ.

Во штрајк ќе стапат околу 70 контролори на летање кои се членови на Синдикатот на контролори на летање.

Ова известување го испратил претседателот на синдикатот Александар Тасевски до директорите и раководните лица кои, како што вели тој, имаат задача да го препратат до европските институции и авиокомпании кои го користат македонскиот воздушен простор.

М-НАВ е компанија во државна сопственост, која делегира задачи и одговорност за управување и контрола на цивилниот воздушен сообраќај во Македонија.

Повеќе на РСЕ

Ликот на шестгодишната Јана Христовска од Битола која во март 2023 година почина во Клиничката болница во Битола, уште долго ќе предизвикува грутка в грло кај многумина. Случајот кој ја „зовре“ јавноста за да излезе на протести, обвинителството го заклучи со назнака „нема лекарска грешка“.

Утврди дека причина е инфаркт што го предизвикала пневмонија, а нејзината смрт немала причинско-последична врска сo примената инфузија како што се сомневаа родителите. На 22 март родителите ја однеле Јана во болница поради симптоми на настинка, од таму после два часа им кажале дека е почината. Семејството упорно обвинуваше за грешка во лекувањето, особено се сомневаа во оправданоста да и се даде инфузија со гликоза на покачен шеќер во крвта.

„Ја однесовме свесна и на нозе. Како можеше да дојде до смрт и срцев удар после примената инфузија“, се прашуваше Кристина Христовска, мајката на Јана.

„Не веруваме во системот“, рече таткото Стојче Христовски.

Радио Слободна Европа разговараше со мајката на Јана, која дека вели имаат уште едно двегодишно дете во кое сега ја гледаат целата надеж. Но, неговата иднина нема да биде во земјава.

Разочарани од огромната трагедија која ги снајде се иселиле во Австрија. Ја одбрале оваа земја бидејќи имаат роднини таму, но велат дека се надеваат и на подобар здравствен систем во кој би се лекувале доколку имаа потреба од тоа.

„Се иселивме најмногу поради здравството и недовербата во него. Веќе три месеци живееме во Австрија. Сестрата на мојот сопруг е тука и ни објасни дека во никој случај не може да се споредува овдешното здравство со она во Северна Македонија. Имам уште едно дете и не би се осудила да го однесам во болница ако се разболи, ќе го чував дома од страв“, вели Кристина Христовска, мајката на Јана.

Извор:РСЕ

Видеото во кое се гледа како контроверзниот бизнисмен Јордан Камчев на микрофон ја пее песната од Здравко Чолиќ со која порачува дека „Орце нема да се предаде“ исчезна од социјалните мрежи каде што беше споделувано по прославата на 75 години постоење на Стопанска Банка Битола, во која е дел од мнозинските акционери.

Но, видеото од гламурозната свадба на Мијалкови со главната гостинка на вечерта балканската фолк пејачка Светлана Цеца Ражнатовиќ е уште е достапно на социјалната платформа Инстаграм. Слики од свадбената прослава на синот на порашениот директор на Управата за безбедност и контраразузнавање осудениот Сашо Мијалков, Јордан, ја споделуваа на Инстаграм познати македонски пејачи и манекенки.

Мијалков по свадбената прослава се врати во отвореното затворско одделение во КПД Струга на доиздржување на казната.

Додека јавноста се воодушевуваше на гламурот, Агенцијата за конфискација на имот, се пожали во јавноста на пристисоци од семејството на Мијалков за да не ги продаде становите кои државата ги конфискуваше во предметот Империја, за перење пари.

Државата се надева дека ќе наплати над 21 милион евра од конфискуваниот имот на Мијалков. Досега од продадените станoви во Буџетот влегоа само над половина милион евра.

Мијалков и Камчев се две од десетината имиња на луѓе и фирми кои изминатава годинава ја зголемија „црната американска листа“ поради корупција. Тие се осудени во предметите на поранешното Специјално обвинителство „Империја“ и „Плацеви на Водно“, откако признаа вина и се спогодија со Судот да платат 5,2 милиони евра Камчев и 6 милиони Мијалков.

„Империја“ се однесуваше на перење пари, додека „Плацеви на Водно“ каде првоосуден е поранешниот премиер Никола Груевски, се однесува на нелегалното купување на плацеви на Водно со злоупотреба на партиските донации. Камчев во 2022 година излезе од затвор откако Судот му дозволи спојување на двете затворски казни. Мијалков од затвор треба да излезе во 2025 година, кога навршуваат трите години кои му ги досуди Кривичниот суд.

На Мијалков и Камчев друштво на „црната листа“ од лани им прават и роднини на бизнисмени, актуелен функционер како и неколку фирми.

Црната американска листа се збогати и со актуелен функционер

Американскиот тим за санкции утврди корупција таму каде што македонскиот правосуден систем со години не ја гледа.

Тим дипломати во 2022 година ја посети земјава за, како што тогаш изјави американската амбасадорка Ангела Агелер, да изврши увид со поагресивен поглед врз минатите и сегашните корумпирани актери во општеството. Тој тим веќе во јули му предложи на Стејт Департментот да им забрани влез во САД на најмалку десетина македонски моќници, затоа што заклучи дека со корупција и наштетуваат на демократијата.

Првото име кое лани се појави на американската црна листа беше градоначалникот на Струга од ДУИ Рамиз Мерко. За прв пат на таа листа е ставен актуелен функционер од земјава кој речиси 20 години без прекин е на некаква позиција во власта. На американските истражители им требаше само неколку месеци за да заклучат дека Мерко си присвојувал државни пари и се мешал во судски процеси.

По шест месеци од нивното соопштение Мерко и натаму е градоначалник на Општина Струга од каде што тивко се огласи дека ќе соработува со „истражни органи“. Во меѓувреме општината склучи над 20 договори за јавни набавки во вредност од околу 300 илјади евра.

Оставка немаше, а ни одговорност

„Јас да се најдам на листата на САД, не само што ќе дадам оставка, јас тоа ќе го сметам за најголем пораз во мојата лична и професионална кариера“, рече премиерот Димитар Ковачевски.

По оваа изјава Ковачевски не одговори во јавноста дали од својот политички партнер во Владата, Али Ахмети, побарал политичка одговорност од градоначалникот.

По шест месеци Мерко за прв пат минатата недела се појави во јавноста, на настан на неговата матична партија ДУИ која јавно тврдеше дека му ги замрзнала партиските функции.

Откако заврши чудењето на премиерот „како САД на 8 илјади километри оттука виделе корупција што домашните институции не ја виделе“, републичкото Обвинителство откри над 30 предмети во обвинителски фиоки против Мерко. Дел од нив застареле, дел од нив допрва ќе застарат „благодарение на измените на кривичниот законик“, а дел, пак, уште чекаат разврска.

Автомобилот вреден 70 илјади евра кој Мекро го купи со општински пари, а за кој Антикорупциска отвори предмет, ја изгуби својата вредност затоа што е старо веќе 4 годии. Со Аудито правно застареа и предметот и претставката против претседателот на Основниот суд кој дозволил општина со блокирана сметка да купи луксузно возило.

Извор:РСЕ

Постојат низа неповолности и негативни ефекти поради кои во 2024 година може да очекуваме „анемичен“ раст на македонската економија, вели за Радио Слоборна Европа професор Трајко Славески од Економскиот факултет во Скопје. Додека економските експерти се сомневаат во поголем раст на македонската економија во однос на минатата 2023 година, министерот за финансии Фатмир Бесими уверува дека оваа година економскиот раст ќе биде повисок, а инфлацијата пониска.

Професор Славески, кој е и член на Извршниот комитет на ВМРО-ДПМНЕ, смета дека неповолно за македонската економија ќе биде тоа што забавуваат економиите кај трговските партнери на земјава од ЕУ, пред се кај Германија за која посочува дека веќе е во техничка рецесија која негативно се одразува во неколку сектори, особено во автомобилската индустрија.

„Дополнително негативен ефект врз извозот ќе имаат зголемените трошоци по единица труд, како резултат на растот на платите и реалната апресијација на девизниот курс поради превисоката стапка на инфлација изминативе две години кај нас во споредба со инфлацијата во Еврозоната. Не постојат за жал домашни фактори кои би можеле да ги компензираат овие неповолни состојби во размената со странство. Оттаму може да очекуваме анемичен раст на БДП од околу 2 отсто“, вели Славески.

Повеќе на РСЕ

Новогодишната елка и светилките се симбол на празнично расположение низ целиот свет. Но, блесокот од украсувањето во главниот град Скопје падна во сенка на поинаква, потенцијално коруптивна симболика.

„Несреќната елка“ на централниот плоштад, стана предмет на интерес на зајадливи коментари и дома и во регионалните медиуми. Но, и на истражните органи.

Сомнежот за начинот на кој е украсено Скопје без градските власти да распишат јавна набавка е причината за Обвинителството да ја повика Финансиската полиција да испита дали законски се потрошени парите преку соодветна процедура.

Финансиските инспектори влегоа во град Скопје да ја проверат документацијата, а градоначалничката Данела Арсовска во партија шах со Дедо Мраз, зајадливо испрати порака дека го чека исходот од истрагата.

Како што тврди Арсовска, јавен повик сепак е распишан. Според нејзините зборови, украсувањето на Скопје чини 30.000 евра, но, сепак, не ја открива компанијата која е избрана за градот да добие новогодишен лик.

Поранешниот градоначалник на Скопје, Петре Шилегов, побара оставка од Арсовска и предложи избори за главниот град.

Повеќе на РСЕ

Доколку деновиве возите на главните сообраќајници низ Скопје, ќе забележите неколку вида на камери насочени кон вас. Првите се веќе поставените на кои граѓаните се навикнати и беа дел од проектот „Безбеден град“ кој беше промовиран во 2012 година. Нив ги има над булеварите, но и до нив монтирани на столбови кои се поставени на тротоарите и тие снимаат од страна.
Вториот и третиот тип се камери кои деновиве јавноста можеше да забележи како се поставуваат, едни се слични на оние од „Сејф сити“ и се поставени на истите столбови, додека за други државата постави сосема нови држачи и се со истакната сина боја.
Но, за сега од МВР нема никаков одговор за камерите кои предизвикаа големо внимание во јавноста и освен дека тие се уште не регистрираат прекршоци. Од таму само кусо одговорија дека новите камери се во рамките на проектот „Безбеден град” и ќе се користат за документирање на сообраќајни прекршоци.

„Камерите се уште не се во функција. По завршувањето на сите потребни активности околу овој проект соодветно ќе ја известиме јавноста.“, велат од министерството.

Повеќе на РСЕ

„Бројот на карциноми на бели дробови нѝе во подем. Статистички нема месец да немаме нов пациент во ординација. Доаѓаат луѓе пушачи со рак на бели дробови, а живеат на планински места каде нема никакво загадување на воздухот“, вели за РСЕ д-р Лилија Чолакова Дервишова – претседателка на Здружението на матични лекари.

Цигарата е неразделен дел од животот на многу македонски граѓани. На шеталишта или автобуска станица, во близина на игралишта за деца или во паркови – како да не се одбира место каде се пали цигара. Иако во многу земји на овие места пушењето е забрането, во земјава се пуши скоро насекаде, а бројот на пушачи расте.

Освен тутунот во цигари или пури, се попопуларни особено меѓу младите, стануваат електронските цигари – уредите што загреваат течност со никотин и несогорливиот тутун кој се користи со посебни електронски уреди.

Повеќе на РСЕ

Редици граѓани од раните утрински часови нервозно чекаат за промена на личните документи на единствениот пункт во главниот град во полициската станица „Пролет“ во Општина Кисела Вода, каде оваа услуга можете да ја добиете и без закажан термин.

Доколку пак сега се јавите да закажете термин за промена на патната исправа, личната карта и возачката дозвола со новото уставно име на државата – „Република Северна Македонија“, првиот слободен термин ќе го добиете дури на лето, па поради ова голем број граѓани од Скопје брзаат да фатат ред на овој пункт, а таму се создаваат огромни гужви.

„Дојдов рано наутро, некаде пред 8 часот, но кога видов колку луѓе има се исплашив, па отидов до полициската станица „БЕКО“ за да ги земам документите што треба да се пополнат за да поднесам за промена на личната карта. Овде сите брзаат, јас сум стара, не гледам добро, не можам толку брзо да пополнам, па знам дека сите ќе викаат по мене. Еве сега се вратив, има уште поголема гужва, но ќе почекам немам друг избор“, раскажува за РСЕ Стојка Митрева, повозрасна граѓанка од Скопје, која беше една од многуте кои ги затекнавме како со часови чекаат пред пунктот.

Повеќе на РСЕ

Партијата Самоопределување на косовскиот премиер Албин Курти, ќе биде дел од изборниот процес во Северна Македонија пролетта 2024 година. Движењето беше претставено како четврти столб во опозициската коалиција на Изет Меџити (Демократско движење), Билал Касами (Беса) и на Африм Гаши (Алтернатива) Тоа стана јасно по отворањето на заедничкиот штаб на албанскиот опозициски блок Европски сојуз за промени во Старата скопска чаршија во Скопје на 24 декември, но остана нејасно дали партијата ќе биде формален учесник на изборите или само јавно ќе ја поддржи опозицијата.

Досега, оваа партија не е регистрирана во земјава. Каков е планот и дали ќе се регистрира, Беким Ќоку-советник на косовскиот премиер Албин Курти за Северна Македонија, не одговори на прашањата на Радио Слободна Европа. На 24 декември тој беше еден од говорниците при отворањето на штабот на Европскиот сојуз за промени, има македонското државјанство и на јавноста и е познат како член на ДПА, потоа и на Алијанса за Албанците. Беше и пратеник во македонското Собрание, каде во 2013 година го зазеде местото на Зијадин Села кој тогаш го напушти парламентот за да ја презеде градоначалничката функција во Струга.

Извор: РСЕ