Русија и Германија две се најголеми и најважните европски земји. Нивните врски низ историјата варирале од повеќе искрени и профитабилни пријателства и сојузи кон горки судири и смртоносни војни. Дали позитивни или негативни, руско-германските односи во голема мера ги дефинираат политичките односи во Европа и во светот. Заради бројноста на народот, богатите природни ресурси и големите копнени површини, билатералните односи меѓу Германците и Русите можат да ги насочат глобалните текови кон мирен просперитет или санкции и вооружени конфликти. 2018 изгледа како работите повторно да се менуваат и тоа на подобро.
Состанокот на двајца државници, Ангела Меркел и Владимир Путин, во замокот на германската влада Шлосс Мезеберг во близина на Берлин на 18 август, беше посебен состанок кој на некој начин го претставуваше пресвртувањето, ресетирањето и почетокот на ново освежените германско-руски односи. Се чини дека тензиите и несогласувањата се повеќе попуштаат пред заедничките безбедносни и трговски интереси што го поврзуваат Берлин и Москва како никогаш порано.
Путин пристигна во Германија по неговиот посебен престој во Австрија, каде што беше гостин на венчавката на австриската министерла за надворешни работи, Карин Кнајсл. Неговата посета на Германија се одржа во моменти кога антируската политика на Европската унија и НАТО алијансата во многу земји-членки на дватљ сојузи доживува агонија и пропаст. Политичките лидери и владејачките елити во Унгарија, Австрија и Италија веќе јавно ја отфрлија политиката на САД за конфронтацијата со Русија и тргнаа некои порано, а некои подоцна, да ги усогласат и да ги подобрат односите со Руската Федерација. По руската анексија на Крим 2014 година, уследија санкциите на Западот кон Русија, кои повеќето европски земји го поздравија барем делумно.
Меѓутоа, со текот на времето, санкциите станаа се помалку и помалку логични, иако тие се интензивираа со текот на времето. Доаѓањето на Доналд Трамп во првите редови на Америка и неговата агресивна политика “Америка прва” кон остатокот од светот, вклучувајќи ја и ЕУ, ама и самата Русија (и покрај сите наводни врски меѓу Трамп и Русите), многу Европејци ги поттикнаа да ја видат вистинската суштина на санкциите: обид за зачувување на американската глобална хегемонија.
Според истражувањето на Би-Би-Си од 2014, 21% од Германците позитивно гледаат на влијанието на Русија, додека 67% го гледаат негативно. Русите имаат далеку поповолни ставови за Германија, бидејќи 57% од Русите во Германија изгледаат позитивно, а само 12% негативно. Но, не треба да се заборави дека оваа студија е направена кога Западот и Истокот се наоѓаат во најниските гранки и сега ситуацијата е далеку подобра.
Бидејќи бранот на антирустична реторика и во ЕУ и во самата Германија е исцрпен (само Балтите и Британците останаа цврсто антируски), германскиот канцелар и нема вистински избор, туку да се направи пресврт и да се движи по патот на помирување и реконструкција на Алијансата со Москва. Пред неколку денови, германскиот министер за надворешни работи, Хеико Мас, изјави дека и покрај некои земји-членки, на ЕУ й требаат долгорочни добри и доверливи односи со Русија. “Од гледна точка на политички перспективи и историско искуство, има уште нешто за дијалог, а други се залагаат за заминување од Русија. Ама мислам дека е важно да се развие културата на заеднички концентрирани акција во термините на Источна политика. Затоа што на ЕУ и требаат добро соседски односи со Русија на долг рок. што е во интерес на нашата сопствена безбедност “, изјавил Мас.
Многу време под влијание на САД, Меркел беше најгласната во осудата на руските глобални интервенции, но ова се менува поради надворешниот и внатрешниот притисок (германските индустријалци и трговци сакаат слободна трговија со Русија). Германската јавност не го фаворизира премногу на Путинна, но верува дека е подоверлив партнер од Трамп. Состанокот на Меркел-Путин во август беше од прагматичен карактер, а и на едниот и другиот ги поврза уценувачката и соколовска политика на Трамп. Двајцата лидери сакаат да го зачуваат договор за иранската нуклеарна програма, сакаат да стават крај на војната во Сирија и да ги сопрат миграциските текови кон Европа и Германија. И германскиот ветеран Волфганг Ишингер неодамна изјави дека колку повеќе Трамп ќе остане во Овалната канцеларија, Германија ќе биде побрза во руски и кинески прегратки. Трамп постојано ги напаѓа Германците поради позитивната трговска рамнотежа со САД и не трошењето за војската со 2% од БДП, како што е пропишано со Правилникот на НАТО.
Сирија е земја која ги спојува Германија и Русија. Сирија стана област која ги поврзува интересите на Русите и Германците. Русите интервенираа во Сирија за да го запрат надворешниот обид за уривање на државата што претставува директна закана за опстанокот на мултиетничка руска држава и да се спречи САД да ја стават Сирија и нејзината ексклузивна зона на интерес. Тоа засега многу им успева. Миграциските текови од Сирија и другите африкански и азиски држави доведоа до социјални шокови и имиграциски кризи во Германија, бидејќи влегоа повеќе од милион имигранти. И покрај позитивното и негативното гледиште, ставот беше дека приливот на нови бегалци треба да се прекине поради големите општествени предизвици. Русите се надеваат дека војната во Сирија ќе заврши што е можно поскоро со цел да им се дозволи нивно присуство на долг рок, додека Германците сакаат да спречат нови миграциски бранови. Германија може финансиски и на друг начин да помогне во обновата на Сирија, исто така и Русија.
Важна точка на пресврт е дека Меркел јавно го поддржа гасоводот Nord Stream 2 кој треба да се движи од Виборг до Русија преку Балтичкото Море во Грајфсвалд во северна Германија. Овој гасовод е долг околу 1200 километри, кога ќе биде завршен а се планира до крајот на 2019 година, ќе го испорача рускиот гас за европските потрошувачи во насока на Гаспром. Германците се соочуваат со околу 40 отсто од потребите од нафта и гас од руски извори (најмногу од земјите на ЕУ), а кога ќе заврши гасоводот, Германија ќе стане центар за рускиот енергетски извоз во Европа ако украинскиот пат продолжува да се избегнува (иако тоа може да се промени и гасот може да се истекува во Украина, истакнал Путин на состанокот). Но, во преостанатите недели и месеци оваа година, не треба да очекуваме остро подобрување на промените во германско-руските односи. Иако треба да се нагласи дека руско-германската трговска размена се зголеми за околу 25 отсто од 2017 до 55 милијарди американски долари. Пред санкциите од 2014 година, трговијата изнесуваше 80 милијарди долари, а повеќе од шест илјади германски компании работеа во Русија.
Меркел природно е скептична спрема Путин, кој работел како агент на КГБ додека таа израснала во Источна Германија. Статусот на Донбас и прашањето за Украина е несомнено многу тешко за руско-германските односи кои поради овој проблем не можат да напредуваат како што инаку би биле. Взаемната доверба е изобличена, но станува се повеќе и повеќе обновувана, бидејќи двете нации едноставно се упатуваат едни на други и природно се принудени да соработуваат. Кога ќе се анализираат односите меѓу германската канцеларка и рускиот претседател, зачудувачки е дека политичката кариера на Меркел е прикрај додека Путин уште со години нема да оди никаде.
Со оглед на растечкиот антиамериканизам кој во Германија, го потпалија илегални активности на американските тајни служби и политиката на конфликти на Трамп, се очекува секој нов германски лидер да биде скептичен кон Америка, но исто така и отворен спрема Русија, која заедно со Кина е првата алтернатива за диверзификација на германската надворешна политика. Русија е близу до германската граница и тоа е фактор кој силно ќе ги зајакне билатералните односи меѓу двете велесили.
Извори и референци:
