Блокадата на Израел и повеќекратните офанзиви доведоа до пролиферација на ПТСН, нарушувања на расположението и други состојби поврзани со стресот.
Орфан Шаима (Orfan Shaimaa) се подготвува да присуствува на нејзианта 15-та сесија за психолошка поддршка во „Пријатели за ментално здравје“ (FFMH), невладина организација која работи во Појасот Газа (Gaza Strip).
Додека продолжува кон сесијата, одвреме -навреме внимателно гледа наоколу за да се осигура дека никој не ја препознава за да ја избегне стигмата од која често страдаат пациентите со ментално здравје во опколена енклава.
Дваесетгодишната девојка ја следи нејзината психолошка траума до вториот ден од израелската офанзива во Газа, во која загинаа 253 Палестинци, од кои 66 деца, 39 жени и 17 постари лица, додека речиси 2.000 беа повредени.
„На 12 мај немавме ниту шекел (израелска валута), па татко ми Ваел (Wael) мораше да оди на фармата каде што работеше со години за да бере зеленчук за продажба и да донесе леб и малку храна“, изјави Шаима (Shaima) за „MEE“, во просторијата каде што одржаваше психолошка сесија.
„Тој го напушти нашиот дом во 8 часот наутро за да оди на фарма во Беит Лахија, на северот од Појасот Газа (Gaza Strip).
„После два часа и се јави на мајка ми и ја праша дали сака да донесе нешто пред да се врати“, рече таа со очите полни со солзи, додавајќи дека „патувањето трае околу 10 минути“.
„Но, помина час и половина, а тој не дојде. Многу пати му се јавувавме, но не можевме да дојдеме до него бидејќи неговиот телефон беше изненадувачки исклучен“, рече таа.
„Лицето му беше деформирано“
Мајката на Шаима (Shaima) тој ден слушаше радио. Одеднаш, водителот рече дека четворица фармери биле цел на напад во Беит Лахија (Beit Lahiya) и дека нивните тела пристигнале во болница на северот од Појасот Газа (Gaza Strip).
„Додека нашата мајка ни ги кажуваше вестите и бараше од нас да се јавиме на некој од колегите на татко ми, нејзиниот телефон заѕвони“, рече Шаима (Shaima).
„Откако таа одговори, се онесвести. Потоа, кога ја разбудивме јас и моите осум браќа и сестри, го слушнавме мојот братучед како плаче гласно и вели „вујко ми Ваел (Wael) е убиен“.
Се шокиравме. „Што! Што рече?“ Го прашав. Одеднаш во нашиот дом дојдоа сите мои чичковци и роднини кои живеат во истата зграда.
По околу еден час, семејството на Шаима слушнало силни звуци додека ожалостените се туркаа да го погледнат телото на Ваел (Wael), кое пристигна пред нивната куќа со брза помош.
„Не ни дозволија да го погледнеме бидејќи лицето му беше деформирано од повредите со кои се здоби. Кога ја видов брзата помош се онесвестив неколку часа.
„По војната не го напуштив мојот дом. Како резултат на тоа, почнав да страдам од напади на паника, тешка анксиозност и депресија“.
По смртта на нејзиниот татко, локалната организација, „Алсабил Велфер Хаус“ („Alsabil Welfare House“), контактирала со семејството на Шаима за да им обезбеди храна и финансиска помош.
Семејството на Шаима (Shaima) морало да достави некои документи до организацијата, па решиле да ја прекинат изолацијата дома и да ги посетат.
“Влегов во канцеларијата без двоумење. За среќа, сретнав психолог по име Далија (Dalia) и ѝ ја кажав мојата приказна“, рекла Шаима.
„Таа ми ја даде првата сесија и ме замоли повторно да дојдам. По три сесии, ми беше дијагностицирано посттрауматско стресно нарушување (ПТСН). Сега сум малку подобро“.
Недостаток на надеж
Претходно овој месец, д -р Самах Џабр (Samah Jab), директор на Одделот за ментално здравје во Газа, рече дека на една третина од населението во Газа и е потребна психолошка помош.
Јахиа Кадер (Yahia Khader), поранешен генерален директор на одделот, изјави за „МЕЕ“ дека израелската офанзива во мај, заедно со тековната блокада на појасот, која започна во 2007 година, има сериозни социјални и економски последици за нејзиниот народ.
„Недостигот на надеж за младите во Газа (Gaza), сиромаштијата, неможноста за патување, коронавирусот и слабо опремениот здравствен систем придонесоа за менталното здравје во Газа“, рече Кадер (Kader).
Десетчленото семејство на Шаима (Shaima) е само едно од десетиците илјади семејства во енклавата кои живеат под прагот на сиромаштија.
Платата на нејзиниот татко од само 800 шекели (13.000 денари), месечно значела дека по завршувањето на средното училиште, таа не можела да оди на универзитет бидејќи нејзиниот татко не можел да си дозволи школарина.
„Мојата повреда ги отвори вратите на пеколот“
Мухаммед ал Асдуди (Mohammed al-Asdoudi) (35) живее во областа Ал-Шујаија (al-Shuja’iya), на истокот на Појасот Газа (Gaza Strip), каде што Израел (IsrAeL) уби околу 75 цивили во еден ден во 2014 година, главно жени и деца.
На 3 август 2018 година, Асдуди (Asdoudi) мирно учествуваше во Големиот марш за враќање, протестна кампања која повикува на прекин на израелската блокада и на правото на палестинските бегалци да се вратат во земјите од кои нивните семејства избегаа за време на формирањето на државата Израел во 1948 година.
За време на серијата протести од почетокот на 2018 година до крајот на 2019 година, израелските сили убиле 316 цивили и раниле 35.705, меѓу кои 2.642 жени и 6.534 деца.
Како и илјадници други ранети од израелски снајперисти, Асдуди беше застрелан во ногата.
„Мојата повреда ми ја отвори вратата за пеколот“, рече тој за „MEE“.
„Докторите од Газа не знаеја како да се справат со мојата повреда бидејќи беше многу тешка.“
„Имав 16 операции на нозете, во Газа (Gaza) и Египет (Egypt), за да ја спасам, но ниту една не беше успешна.“
“Мојата нога беше погрешно ампутирана. По два месеци, тие мораа да ампутираат друг дел од истата нога за да ја поправат првата медицинска грешка“, рече Асдуди (Asdoudi).
За жал, и втората операција во Газа не била успешна, па морал да отпатува во Египет (Egypt).
Обидувајќи се да не плаче, Асдуди (Asdoudi) рече: „Мораа да ми го ампутираат коленото во Египет (Egypt). По четири дена од операцијата, морав да го извадам ампутираниот екстремитет од болницата, за да го закопам“
„Затоа отидов на гробиштата таму [во Египет] во мојата инвалидска количка за да го сторам тоа.“
Асдуди рече дека имал 11 операции во Египет и дека поминал повеќе од 12 месеци во болниците во Газа (Gaza) и Египет (Egypt) од повредата во 2018 година.
„Пред повредата работев со мермер, а телото ми беше во форма. Сега имам дијабетес, крвен притисок и згрутчување во срцето“, вели тој.
Повредите и неговите тешки околности го принудија Асдуди (Asdoudi) да се консултира со психијатар.
„Моето патување со психијатри започна по мојата повреда. Страдав од анксиозност, депресија и нерви“, рече тој.
„Се сеќавам на еден психијатар кој ме лекуваше и кој ми рече дека повеќе не може да ме лекува и дека треба да одам кај друг психијатар. Ми рече: „Откако дознав за твојот случај, мене ми треба психолошка интервенција, а не тебе“.
Асдуди рече дека неговата здравствена состојба и економската состојба се двете главни причини за неговата психичка состојба.
„Поради дијабетес, мојата повреда се уште не е заздравена“, рече тој.
„Се плашам дека ќе треба да ампутирам друг дел од бутот бидејќи египетскиот ортопедски хирург ми рече дека содржи сферично или цилиндрично тело, кое токсични материјали кои се меѓународно забранети и дека можат да предизвикаат континуиран остеомиелитис.
Асдуди заработуваше околу 800 долари месечно (42.300 денари), но по повредата не е способен да работи и добива само 600 шекели (9.900 денари) месечно од Министерството за социјален развој, управувано од Хамас (Hamas).
Фондацијата за згрижување на семејства на маченици и ранети, организација со која управува Фатах (Fatah), одби да му исплати плата поради месечната парична помош што ја добива од министерството.
„Не знам што да правам со 600 шекели (9.900 денари). Дали се за моите четири деца, или за дијабетесот, или за мојот крвен притисок, или за лекови за срце или за мојата нога?“, праша тој.
„Во мои околности, на никој не му е доволен само еден психијатар, туку цел тим.“
„Иако знам дека мојата порака до САД (USA) и ЕУ (EU), кои го поддржуваат Израел (Israel), нема да направи разлика – бидејќи ние страдаме поради израелската окупација пред нивните очи од 1948 година – само се молам Аллах (Allah) да ги стави во нашата кожа да се сретат со вистинското лице на Израел“, рече Асдуди (Asdoudi).
„Општествениот живот е уништен“
Мајса Ашкантна (Maysa Ashkantna), извршен директор на „Пријатели за ментално здравје“ (FFMH), изјави за „МЕЕ“ дека бројот на луѓе што ги лекувал е тројно зголемен од израелската офанзива во мај.
Аскантна рече дека најчестите нарушувања кои им се дијагностицирани на пациентите од војната се Траума и посттрауматско нарушување на стресот (PTSD), депресија, анксиозност и опсесивно-компулсивно растројство.
Психијатарот Фадл Ашур (Fadel Ashour) изјави за „МЕЕ“ дека тековните војни што ги води Израел (Israel) секолективен шок за целото општество во Газа (Gaza) и дека цивилите се главните жртви.
Тој рече дека приспособувањето кон такви околности е многу тешко, а борбата да се стори тоа помага да се предизвикаат многу проблеми со менталното здравје од кои страдаат жителите на Газа (Gaza).
„Најзагрозена категорија се младите во Газа (Gaza). Многу од нив страдаат од вознемиреност поради моменталната ситуација во Газа“, рече Ашур (Ashour).
Пријавено е дека 40 проценти од младите жители на Газа (Gaza) страдаат од нарушувања на расположението, 60 до 70 проценти страдаат од Траума и посттрауматско нарушување на стресот (PTSD) и 90 проценти страдаат од други состојби поврзани со стрес.
„Тие не можат финансиски да се одвојат од семејствата, затоа не можат да основаат семејство, па често емигрираат, стануваат зависници од дрога или попуштаат поради нарушувања на менталното здравје. Како резултат на тоа, нивниот социјален живот беше уништен.“
„Оние кои се изложени на директно насилство или кои го преживеале израелскиот бомбардирање обично имаат Траума и посттрауматско нарушување на стресот (PTSD)“, рече тој.
‘Срцето ме боли’
Во канцеларијата на „Пријатели за ментално здравје“ (FFMH), Шаима (Shaima) повторно заплака додека зборуваше за својот сон да студира право.
„Уште од детството, мојот татко и мојот сон беа [јас] да бидам адвокаткаа“, рече таа.
„Пред војната ми рече дека ќе позајми пари за да ми помогне да се запишам на факултет, но умре.“
„Секогаш кога ќе видам студент по право, срцето ме боли. Зошто [Израел] го уби татко ми?“
“Тој беше само сиромашен земјоделец, без воени интереси. Тој беше таму за да заработи пари за мојата школарина на факултет. Кој ќе ми помогне сега да го изучувам полето од соништа?”
Како и со многу семејства на паднатите борци, семејството на Шаима (Shaima) не доби маченичка плата од Палестинската ослободителна организација, а доби само мала финансиска помош од „Алсабил Велфер Хаус“ („ВAlsabil Welfare House“).
„Бидејќи сакам татко ми да биде среќен со мене во неговиот гроб, поднесов тужба против Израел до Меѓународниот кривичен суд, со помош на палестинскиот центар за човекови права“, рече Шаима (Shaima).
„Сакам да му кажам на светот дека ние не сме терористи, терористи се оние кои намерно убиваат цивили и прават сираци“, заклучи таа.
„Dubai-Portal“
„MEE“
